1970 جىلدىڭ 13 قىركۇيەگىندە شىمكەنتتىڭ ءدال ىرگەسىندەگى سايرام اۋدانىنا قاراستى قاراباستاۋ اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن مىرزاعالي ايتجانوۆ 13 جاسىندا بوكس ۇيىرمەسىنىڭ تابالدىرىعىن اتتادى. وبلىس ورتالىعىندا بىلىكتى باپكەر نۇرعالي سافيۋلليننەن ءتالىم-تاربيە الدى. جاتتىعۋ زالىندا ايانباي تەر توككەن بالعىن بىلعارى قولعاپ شەبەرى كوپ ۇزاماي ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزە باستادى. العاشىندا اۋدان, قالا, وبلىس دەڭگەيىندەگى دودالاردا دارالانعان ول 1987 جىلى جاسوسپىرىمدەر اراسىندا رەسپۋبليكا چەمپيونى اتاندى. ارادا بىرەر اي وتكەننەن سوڭ كسرو كۋبوگىنا قاتىستى. دونەتسكىدەگى دودانى ايتجانوۆ كۇمىس مەدالمەن قورىتىندىلاپ, سپورت شەبەرى ءنورماتيۆىن ورىندادى. ال 1988 جىلى ۋليانوۆسكىدە جالاۋى جەلبىرەگەن جاستار اراسىنداعى كسرو بىرىنشىلىگىندە باس جۇلدەنى ولجالادى. وسى جەڭىستىڭ ناتيجەسىندە اسا ءىرى حالىقارالىق جارىستارعا داڭعىل جول اشىلدى.
1988 جىل. پولشانىڭ گدانسك قالاسىندا ەۋروپا بىرىنشىلىگىنىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. قارت قۇرلىقتىڭ بارلىق دارىندى ءارى قارىمدى جاستارى جينالعان جارىستا 54 كيلو سالماق دارەجەسىندە كسرو قۇراماسىنىڭ نامىسىن مىرزاعالي ايتجانوۆ قورعادى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋدە ول چەحوسلوۆاكيالىق ستانيسلاۆ يانكونى وڭدىرماي سابادى. ەسەپ – 5:0. شيرەك فينالدا قانداسىمىزدىڭ جولى روبەرت شەرەمەتامەن قيىستى. رينگ قوجايىنىنا تورەشىلەردىڭ بۇيرەكتەرى بۇرعانىمەن, ءتۇبى ادىلدىك ۇستەمدىك قۇردى – 3:2. جارتىلاي فينالدا انگليانىڭ وكىلى پاۋل رامسەيدى جانە فينالدا بولگاريالىق ميلكو يۆانوۆتىڭ تاس-تالقانىن شىعاردى. بۇل كەزدەسۋلەردە بەس تورەشىنىڭ بارلىعى دا مىرزاعاليدىڭ مىقتىلىعىن ءبىراۋىزدان مويىندادى. وسىلايشا, ايتجانوۆ جاستار اراسىندا ەۋروپا بىرىنشىلىگىنىڭ باس جۇلدەسىن ولجالاۋمەن قاتار, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى اتاندى.
جوعارىداعى جەڭىستەر جاس جىگىتتى كادىمگىدەي قاناتتاندىردى. كسرو قۇراماسى ساپىنا ەنگەن قازاق بوكسشىسى دانيا, يندونەزيا, بولگاريا, تۇركيا جانە نيكاراگۋادا ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق تۋرنيرلەرگە قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردى يەلەندى. جاستار اراسىنداعى جارىستاردا الدىنا جان سالماعان ايتجانوۆتىڭ ەندى ەرەسەكتەر دۋىندا دا اتوي سالاتىنىنا كوپشىلىكتىڭ ەش كۇمانى بولمادى.
مىرزاعالي ايتادى: كۇش-قۋاتىم بويىما سىيماي تۇرعان تۇستا تورەشىلەردەن كوپ تەپەرىش كوردىم. ءسوزىم دالەلدى بولۋ ءۇشىن مىنا ەكى دەرەكتى العا تارتايىن: 1990 جىلى ۋكراينانىڭ لۋتسك قالاسىندا وتكەن كسرو چەمپيوناتىنىڭ العاشقى اينالىمىندا كەيىننەن ەۋروپا چەمپيونى جانە اتلانتا وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتانعان البەرت پاكەەۆپەن قولعاپ ءتۇيىستىردىم. باسەكە بارىسىندا ونى ەكى رەت ەسەڭگىرەتتىم. بىراق تورەشىلەر قارسىلاسىمنىڭ قولىن كوتەردى. سول كەزدە نارازىلىق بىلدىرگەن ۋكراينالىق جانكۇيەرلەردىڭ «جەڭىستى قازاققا بەرىڭدەر!» دەپ ايعايعا باسقانى ءالى ەسىمدە. 1991 جىلى قازاندا ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جانە وليمپيادانىڭ قولا جۇلدەگەرى تيموفەي سكريابيندى جاقسىلاپ ساباعانىممەن, تاعى دا ادىلەتسىزدىككە تاپ بولدىم. ەكى رەتىندە دە باسەكە تاعدىرىن ءبىر عانا ۇپاي شەشتى. وسىنداي كەلەڭسىز وقيعالار مەنىڭ سپورتتىق ءومىربايانىمدا از بولعان جوق.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ايتجانوۆ 54 جانە 57 كيلو سالماق دارەجەلەرىندە ءبىراز ۋاقىت ونەر كورسەتتى. ەلىشىلىك جارىستاردا جاپ-جاقسى جۇدىرىقتاسىپ ءجۇردى. جاسىنداي جارقىراپ, جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن كەزدەرى دە از ەمەس. بىراق ول شەتەلگە شىعا المادى. الەم جانە قۇرلىق چەمپيوناتتارىنان ۇنەمى شەت قالدى. ونىڭ سەبەپ-سالدارىن اركىم ءار ساققا جۇگىرتتى. بازبىرەۋلەر «بابى كەمىدى, ءداۋىرى ءوتتى» دەسە, ەندى بىرەۋلەر «باسقا پالە – تىلدەن» دەگەن ءۋاج ايتتى. راسىندا دا مىرزاعالي – تىك مىنەزدى, بىربەتكەي. ەشكىمنىڭ ىعىنا جىعىلا بەرمەيدى. الدىندا قانداي دوكەي تۇرسا دا ويىنداعىسىن ىركىلمەي ايتاتىن ادەتى بار. بالكىم, سول تۋراشىلدىعىنىڭ كەسىرىنەن ءوز نەسىبەسىنەن قاعىلعان بولار.
بىردە كەڭ زالدا جانتالاسىپ جاتتىعىپ جۇرگەن مىرزاعاليعا كەزىندەگى ەلىمىزدىڭ بەلدى بوكسشىلارىنىڭ ءبىرى, ءوزىنىڭ قۇرداسى ميحايل يۋرچەنكو: «مىرزا, قازاقتا «دوس جىلاتىپ, دۇشپان كۇلدىرىپ ايتادى» دەگەن اتالى ءسوز بار ەكەنىن ءوزىڭ دە جاقسى بىلەسىڭ. سەنىڭ دوسىڭ, زامانداسىڭ بولعاننان كەيىن تۋراسىن ايتۋدى قۇپ كوردىم. سەنىڭ ۋاقىتىڭ الدەقاشان وتكەن. ونى مويىنداۋعا ءتيىسسىڭ. بوس ەلەس قۋما. ءداپ بۇگىن جۇزدەن جۇيرىك شىقساڭ دا, ۇلكەن الامانعا سەنى ەشكىم دە قوسپايدى. ەندىگى جول – جاستاردىكى. ودان گورى باسقا كاسىپتى تاڭدا. وتباسىڭ بار, بالالارىڭ ءوسىپ كەلەدى. سولاردىڭ بولاشاعىن ويلاعانىڭ ابزال», دەپ اقىل قوستى. ءبىراز ويعا شومعان بوكسشى قۇرداسىنىڭ ايتقان اقىلىنا قۇلاق اسۋدى قۇپ كوردى. كوپ ۇزاماي ايتجانوۆ سپورتتان قول ءۇزدى.
مىرزاعالي ايتادى: ءوزىمنىڭ سپورتتىق عۇمىرىمدا مەن 245 رەت رينگكە كوتەرىلىپ, 210 مارتە جەڭىسكە جەتتىم. 140 باسەكەنى ايقىن باسىمدىقپەن اياقتادىم. مۇنىڭ بارلىعى – تىنىمسىز جاتتىعۋ مەن ەرەن ەڭبەكتىڭ ارقاسى. قارسىلاستى نوكاۋتقا جىبەرۋ ءۇشىن سوققىنىڭ جويقىندىعىمەن قوسا, ەرەكشە سەزىمتالدىق قاجەت. باسەكەلەسىڭنىڭ ءسال اشىلعان نەمەسە بوساڭسىعان ءساتىن قالت جىبەرمەۋ كەرەك. نەگىزى سوققى الماسۋ كەزىندە نوكاۋتقا جىبەرۋ ءسال جەڭىلىرەك. ويتكەنى, جەكپە-جەكتىڭ قىزىعىنا تۇسكەن كەيبىرەۋلەر قورعانىستى السىرەتىپ الادى. سول كەزدە جاقسىلاپ تۇرىپ «كۇتىپ الساڭ», ماسەلەنىڭ وڭدى شەشىلگەنى. ال ءوزىم, اللاعا شۇكىر, نوكاۋتقا ءتۇسىپ كورمەپپىن. ويتكەنى, اركەز قورعانىسقا ايرىقشا ءمان بەرەتىنمىن. ءوزىم سوققى جۇمساعان سايىن قارسىلاسىمنىڭ دا قارىمتا قايتارۋى مۇمكىن ەكەنىن ەشۋاقىتتا ەستەن شىعارمادىم.
ۇلكەن سپورتتان قول ۇزگەننەن كەيىن مىرزاعالي ايتجانوۆ جاتتىقتىرۋشىلىق قىزمەت اتقاردى. ءبىر شوعىر دارىندى جاستار اراسىنان ءبىرجان جاقىپوۆ پەن ەركەبۇلان شىناليەۆ سۋىرىلىپ شىعىپ, الاش جۇرتىنىڭ ماقتان تۇتار ازاماتتارىنا اينالدى. بۇل جىگىتتەرگە جەكە-جەكە توقتالاتىن بولساق, 2005-2016 جىلدارى ونەر كورسەتكەن ءبىرجان باۋىرىمىز 10 جىلدان اسا ەڭ جەڭىل سالماقتا ەلىمىزدىڭ ءنومىرى ءبىرىنشى بوكسشىسى بولدى. سول ارالىقتا الەم چەمپيونى (2013 جىل) جانە الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى (2005) اتاندى. ازيا ويىندارىندا ەكى مارتە كۇمىسكە (2010, 2014) قول سوزدى. بەيجىڭ (2008), لوندون (2012) جانە ريودا (2016) الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا شيرەك فينالعا دەيىن جەتتى. ال ەركەبۇلان ءىنىمىز 2007 جىلى چيكاگودا وتكەن الەم چەمپيوناتى مەن 2008 جىلى بەيجىڭدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى.
كوپ كەشىكپەي قايرات ەراليەۆ (56 كيلو) ورەلى ونەرىمەن كوپشىلىكتىڭ كوزىنە ءتۇستى. 2013 جىلى الماتىدا ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا مەدالىن موينىنا ىلسە, 2017 جىلى گامبۋرگتە باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. ازيا ويىندارى مەن بىرىنشىلىگىندە بىرنەشە مارتە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. 2015 جىلى «استانا ارلاندارى» كومانداسى ساپىندا دۇنيەجۇزىلىك بوكس سەرياسى دوداسىندا دارالاندى. ولاردان بولەك, بۇل كۇندەرى ازيا چەمپيونى بەك نۇرماعانبەت, الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى ساكەن بيبوسىنوۆ سىندى سايىپقىراندار دا ايتجانوۆتان ءتالىم-تاربيە الدى.
2009-2018 جىلدارى مىرزاعالي ايتجانوۆتىڭ قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى بولعانىن ءبىز جوعارىدا ايتتىق. بۇل كەزەڭدە وتاندىق بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى قانداي تابىستارعا جەتكەنى جايىندا ءباسپاسوز بەتتەرىندە جازىلدى, تەلەارنالاردان ايتىلدى. سول سەبەپتى دە بارلىعىن قايتالاپ جاتۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ويلايمىز. ايتپاعىمىز, قازىرگى كەزدە دە اتالعان ازامات ءوزىنىڭ سۇيىكتى ىسىنەن الىستاعان جوق, ۇلتتىق كوماندامىزدىڭ اعا جاتتىقتىرۋشىسى قىزمەتىن ابىرويلى اتقارۋدا.
