ءبىر وكىنىشتىسى, جىلدار بويى جايقالىپ وسكەن اعاشتى ساناۋلى ساتتە سۇلاتا سالىپ جۇرە بەرەتىندەردىڭ سانى ەلىمىزدە ءالى دە كوپ. ونىڭ نەگىزگى سەبەبى رەتىندە ازاماتتاردىڭ زاڭعا قاتىستى ءبىلىمىنىڭ ازدىعىن ايتۋعا بولار ەدى. سەبەبى, ەلىمىزدە تابيعات زاڭنامالارىن بۇزعانى ءۇشىن قولدانىلاتىن اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك بار. بۇل رەتتە ءبىز زاڭسىز اعاش كەسۋ ماسەلەسىنە توقتالايىق دەپ وتىرمىز. ارينە, بىلمەگەننىڭ ايىبى جوق. الايدا زاڭسىز اعاش كەسكەندەرگە قاتىستى جاۋاپكەرشىلىكتى بىلە جۇرگەندەرىڭىز قۇبا-قۇپ بولارى انىق.
تابيعات بايلىعىمىزدى قورعاپ تۇرعان قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 340-بابى بار. وندا اعاشتار مەن بۇتالاردى زاڭسىز كەسۋ, جويۋ نەمەسە زاقىمداۋ ماسەلەسى قاراستىرىلعان. ءۇي ماڭىنداعى, ساياجاي مەن باۋ-باقشا ۋچاسكەلەرىندەگى اعاشتار مەن بۇتالاردان باسقا, ورمان قورىنا كىرمەيتىن اعاشتار مەن بۇتالاردى زاڭسىز كەسكەن نەمەسە زاقىمداعان, سول سياقتى ورمان داقىلدارىن, ورمان تۇقىمباقتارى مەن پلانتاتسيا كوشەتتەردى, سونداي-اق ورمانداردى مولىقتىرۋ مەن ورمان, وسكىندەردى نە قولدان وتىرعىزىلعان ەكپەلەردى جويعان نەمەسە زاقىمداعان ادامعا ەكى ءجۇز ايلىك ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالىنادى, نە سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا نەبىر ءجۇز سەكسەن ساعاتقا دەيىنگى مەرزىمگە قوعامدىق جۇمىستارعا تارتىلادى, نە الپىس تəۋلىككە دەيىنگى مەرزىمگە قاماققا الىنادى.
ورمان قورىنا كىرەتىن اعاشتاردى جəنە بۇتالاردى زاڭسىز كەسۋ, جويۋ نەمەسە زاقىمداۋ بويىنشا ءۇش ءجۇز ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالۋ, نە سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا نە ەكى ءجۇز كىرىق ساعاتقا دەيىنگى مەرزىمگە قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋ, نە جەتپىس بەس تəۋلىككە دەيىنگى مەرزىمگە قاماققا الۋ جازاسى قاراستىرىلعان.
وسى باپتىڭ ءبىرىنشى نەمەسە ەكىنشى بولىكتەرىندە كوزدەلگەن: بىرنەشە رەت, ادام ءوزىنىڭ قىزمەت بابىن پايدالانا وتىرىپ, ءىرى زالال كەلتىرە وتىرىپ, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردا جاسالعان ءىس-əرەكەتتەرگە بايلانىستى بەلگىلى ءبىر لاۋازىمداردى اتقارۋ نەمەسە بەلگىلى ءبىر قىزمەتپەن اينالىسۋ قۇقىعىنان ءۇش جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە ايىرا وتىرىپ نەمەسە ونسىز, بەس ءجۇز ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالىنادى, نە سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا, نە ءۇش ءجۇز ساعاتقا دەيىنگى مەرزىمگە كوعامدىق جۇمىستارعا تارتىلادى, نە توقسان تəۋلىككە دەيىنگى مەرزىمگە قاماققا الىنادى.
وسى باپتىڭ ءبىرىنشى, ەكىنشى نەمەسە ءۇشىنشى بولىكتەرىندە كوزدەلگەن, قىلمىستىق توپ جاساعان ءىس-əرەكەتتەر ءۇشىن ەكى جىلدان بەس جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ قاراستىرىلعان.
ەرتەڭگى ۇرپاققا تارتىمدى تابيعات پەن سايالى اعاش قالدىرۋ اماناتى – بۇگىنگى بۋىننىڭ موينىندا تۇرعانىن ۇمىتپايىق. ورمانىمىز سيرەپ, كورىكتى مەكەنىمىز كۇيرەپ كەتپەس ءۇشىن دە بارىمىزدى سالۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن كورسە كوز قىزىعاتىن بايلىعىمىزدى اياقاستى ەتپەۋ, بەكىتىلگەن زاڭنان اتتاماۋ ماڭىزدى. سەبەبى, زاڭدى بىلمەۋ جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتپايدى. وسىنى ەستەن شىعارمايىق.
سامات قابدىعاليەۆ,
«تارباعاتاي» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى ورمانشىسىنىڭ كومەكشىسى
