30 قازان, 2013

قارجى پوليتسياسى قارالايتىن مەكەمە ەمەس

525 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىلعى جىلدىڭ شىلدەسىندە قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرىنە 2 ملن. تەڭگە كولەمىندە پارا بەردى دەگەن كۇدىكپەن «تۇرعىن ءۇي» مكقم-ءنىڭ بۇرىن­عى ديرەكتورى ن.تۇرەجانوۆ جانە «سترونگ بازيس» جشس-ءنىڭ باسشىسى م.جامالوۆ ۇستالدى. قىركۇيەكتە م. دەگەن ازامات­شادان ونى دەكرەتتىك دەمالىس­تان شى­عۋىنا بايلانىس­تى جانە قايتا جۇمىس­قا قابىلداۋ ءۇشىن 75 مىڭ تەڭگە كولە­مىندە پارا تالاپ ەتتى دەگەن كۇدىك­پەن شىم­كەنت قالاسىنىڭ №70 «شول­پان» ءبو­بەك­جاي-بالاباقشاسىنىڭ مەڭگە­رۋ­شىسى ز.مىرزاباەۆا ۇستالدى.

بيىلعى جىلدىڭ شىلدەسىندە قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرىنە 2 ملن. تەڭگە كولەمىندە پارا بەردى دەگەن كۇدىكپەن «تۇرعىن ءۇي» مكقم-ءنىڭ بۇرىن­عى ديرەكتورى ن.تۇرەجانوۆ جانە «سترونگ بازيس» جشس-ءنىڭ باسشىسى م.جامالوۆ ۇستالدى. قىركۇيەكتە م. دەگەن ازامات­شادان ونى دەكرەتتىك دەمالىس­تان شى­عۋىنا بايلانىس­تى جانە قايتا جۇمىس­قا قابىلداۋ ءۇشىن 75 مىڭ تەڭگە كولە­مىندە پارا تالاپ ەتتى دەگەن كۇدىك­پەن شىم­كەنت قالاسىنىڭ №70 «شول­پان» ءبو­بەك­جاي-بالاباقشاسىنىڭ مەڭگە­رۋ­شىسى ز.مىرزاباەۆا ۇستالدى.وزبەك­ستان رەسپۋبليكاسىنا ەكى جۇك كولىگىن كەدەر­گىسىز تەزدەتىپ وتكى­زۋ ءۇشىن شتاتتان تىس قىزمەتكەر ا.ەر­جانوۆ دەگەن ازامات ارقىلى ك. دەگەن ازاماتتان 30 مىڭ تەڭگە­نى پارا رەتىندە الدى دەگەن كۇدىكپەن قاپ­­لان­بەك كەدەن بەكەتىنىڭ باس مامانى م.قاسىمبەكوۆ ۇستالدى. ءال-فارابي اۋدان­دىق سەس مەكەمەسىنىڭ باس مامانى «قۋا­نىش» كافەسىنىڭ تازالىعىنا كوز جۇ­ما قاراعانى ءۇشىن 15 مىڭ تەڭگە پارا العان...

وبلىستىق قارجى پوليتسياسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن ەلەكتروندىق پوشتامىزعا وسىنداي ەلدى ەلەڭ ەتكىزەرلىك جاڭالىقتار ءجيى ءتۇسىپ تۇرادى. سودان بولار, جىلت ەتكەن جاڭالىقتى ەلگە جىلدام جەتكىزۋ­­­گە تىرىساتىن قالام ۇستاعان ءتىلشى قاۋىمىنىڭ دا, وسىنداي اقپارات­­­تاردى وقيتىن قاراپايىم حالىقتىڭ دا تۇسىنىگىندە قارجى پوليتسياسى تەك قولعا كىسەن سالاتىن, توپىرلاتىپ ۇستاي بەرەتىن مەكەمە سياقتى ەلەستەيتىنى جاسىرىن ەمەس. «ارينە, قارجى پوليتسياسى ورگاندارى جەدەل-ىزدەس­تىرۋ قىزمەتىن, الدىن الا تەرگەۋ جانە انىقتاۋ, ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق قىزمەت, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس سالاسىندا ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارىنا قول سۇعۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان قىزمەتتى جۇزەگە اسىرادى, – دەيدى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى سەرىكباي ەرىمبەتوۆ. – بىراق, ءبىزدىڭ مەكەمە, ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتىڭ ەكونوميكا­لىق قاۋىپسىزدىگىن, كاسىپكەرلەردىڭ زاڭدى قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قام­تاماسىز ەتەدى. ەڭ باستىسى, ەكونوميكالىق قارجىلىق جانە سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ, جولىن كەسۋ بولىپ تابىلادى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان جول­داۋىندا «ءبىز قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ارنايى قىزمەتتەردىڭ رە­فورماسىن جالعاستىرۋعا ءتيىسپىز. ونسىز ءبىز تارتىپسىزدىككە مۇلدەم توزبەۋدى قالىپتاستىرۋ جانە جەمقورلىقتى تۇبىرىمەن جويۋ جونىندەگى مىندەتتەردى شەشە المايمىز», دەپ ايتقان بولاتىن. سونداي-اق, ەلباسىنىڭ «قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ باعاسى بويىنشا قازاقستاننىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭناماسى ەڭ تيىمدىلەردىڭ ءبىرى دەپ تانىلعان. ءبىزدىڭ بۇل باعىت­تاعى ءىس-ارەكەتتەرىمىز مەملەكەتتىك اپپاراتتاعى سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن ەداۋىر تومەندەتتى. مۇنى حالىقارالىق ساراپشىلار اتاپ ايتۋدا. الايدا, بىزگە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستىڭ جاڭا ستراتەگياسىن جاساۋ قاجەت. پاراقورلاردى انىقتاۋ جانە سوتقا تارتۋ جەتكىلىكسىز. جاڭا قۇقىقتىق تەتىكتەردى, اقپاراتتىق مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋ, جۇرت­شىلىقتى جەمقورلىق ءتارتىپ بۇزۋ­شىلىقتى ەسكەرتۋ مەن الدىن الۋعا كەڭىنەن تارتۋ كەرەك», دەپ ايتقانى ءبىر جاعى ءبىزدىڭ جۇمى­­­سىمىزعا بەرىلگەن باعا, ءبىر جاعى الداعى جۇمى­سىمىزدىڭ باعىت-باعدارى ەكەنى انىق. شىنىندا, سوڭعى جىلدارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا بىرقاتار ناتيجەلى رەفورمالار جۇرگىزىلىپ, بازاسى جاقسارتىلدى. فۋنكتسيالارى ناقتى ايقىندالدى. قىزمەتتىڭ قايتالانۋى جويىلدى».

بۇگىندە سىبايلاس جەمقور­لىقپەن­ ءبى­­­­تىس­­­پەس كۇرەس ءجۇرىپ جاتىر. جا­­قىن­­دا عانا­­­­ وڭ­­­­تۇ­س­تىكتىڭ قارجى پوليتسيا­­سى ­ن.بەي­­سە­ەۆ­ دە­گەن ازاماتتىڭ باس­شى­لى­عىندا­عى 10 ادامنان تۇ­را­تىن ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ قىزمە­تىنە شەكتەۋ قويدى. جاقىن تۋىستاردان تۇراتىن اتال­عان قىلمىستىق قوعامداستىق 2007-2013 جىلدار ارالىعىندا جالعان كاسىپكەرلىك قۇرۋ, سالىق ورگاندارىنا كىرىس تۋرالى مالىمەتتەردى جالعان ەنگىزىپ, بيۋدجەتكە تولەنەتىن مىندەتتى تولەم­دەر مەن سالىق تولەۋدەن باس تارتىپ, ادەيى جانە قاساقانا بان­كروتتىق جاريالاۋ ارقىلى مەملە­كەتكە ءىرى مولشەردە زالال كەلتىر­گەن. شۇعىل-ىزدەستىرۋ ءىس-شارالار جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە اتالعان توپتىڭ جاقىن تۋىستارىنا جانە قايتىس بولىپ كەتكەن ادامدارعا راسىمدەلگەن 20-عا جۋىق جالعان كاسىپورىن انىقتالدى. ولار كەلتىرگەن زالالدىڭ سوماسى بۇگىنگى تاڭدا 15 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. قازىرگى تاڭدا اتالعان دەرەك بويىنشا 2 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, توپتىڭ باسشىسى ن.بەيسەەۆكە ىزدەۋ جاريالاندى.

– جاسىراتىنى جوق, «بىرەۋدى قارجى پوليتسياسىنا شاقىرىپتى, تەرگەپتى» دەگەندى ەستىسەك, «ونىڭ شارۋاسى ءبىتتى دەگەن ءسوز» دەپ سىرتتاي تون ءپىشىپ قوياتىنىمىز بار. «شىنىندا, ءبىزدىڭ پوليتسياعا شاقىرىلىپ, تەرگەۋگە تارتىلعان ازاماتتارعا ءارتۇرلى وي كەلۋى مۇمكىن, – دەيدى بۇل جونىندە سەرىك­باي سادىق ۇلى. – بىراق, قارجى پولي­تسياسى قورقىتاتىن نەمەسە ادامدى تەك قارالايتىن مەكەمە ەمەس. جانە قىلمىستىق ءىس قوزعاۋ نەمەسە تەرگەۋگە شاقىرۋ بۇل مىندەتتى تۇردە سوتتالاسىڭ دەگەن دە ءسوز ەمەس. بۇل جەردە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن ساقتاۋدا وتە مۇقيات بولۋ كەرەك. ايتايىن دەگەنىم, قارجى پو­لي­تسيا­سىنىڭ ءاربىر قىزمەتكەرى زاڭ شەڭبەرىندە ءار نارسەنىڭ بايىبىنا بارىپ, زەرتتەپ, سودان كەيىن شەشىم قابىلداۋى ءتيىس. ەلباسىمىز ايتقانداي, قۇقىق قورعاۋ ورگانىندا قىزمەت ەتەتىن ادام­دارعا ءبىزدىڭ تۇرعىنداردىڭ سەنىمى ەرەك­شە بولۋى كەرەك. سول سەبەپتەن, قازىرگى جاع­دايدا ءبىز ءوزىمىزدىڭ قاتارىمىزدى تازا ماماندارمەن تولىقتىرۋىمىز قاجەت. قازىر ءبىزدىڭ وبلىستا 140-تان استام جوبا ىسكە اسىپ جاتىر. سونىڭ 48-ءى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ اياسىندا قولعا الىنۋدا. بۇعان مەملەكەت تاراپىنان قىرۋار قارجى بولىنگەن. مىنە, وسى قارجىلاردىڭ ءتيىمدى جانە ءوز ماقساتىنا جۇم­سالۋى قارجى پوليتسياسىنىڭ باقىلاۋىندا. ايتسە دە, بۇل باعىتتا كوپتەگەن كەمشىلىكتەردىڭ بار ەكەنىن مويىنداۋىمىز قاجەت. جاقىندا عانا ورداباسى اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باستىعى جاۋاپقا تارتىلدى. اۋىزسۋ باعدارلاماسى بويىنشا ەلدى مەكەندەرگە بولىنگەن قارجى تالان-تاراجعا ءتۇسىپتى. ەڭ جامانى, باسشى جاۋاپقا تارتىلعانىمەن, بىرەۋلەردىڭ سالعىرتتىعى, جاۋاپ­سىزدىعىنان قانشاما اۋىل اۋىزسۋسىز قالدى دەسەيشى...».

ەسەپ-قيساپتىڭ دا ۇڭعىل-ششۇڭ­عىلى وتە كوپ قوي. سەرىكباي سادىق ۇلىنىڭ سوزىنەن اڭعارعا­نى­مىز, قارجى پوليتسياسى ەسەپ قۇجاتتارىن جاڭعاقشا شاعىپ, جىك-جىگىن اجىراتىپ بەرەتىن ناعىز تەكسەرۋشى ماماندارعا ءزارۋ كورىنەدى. سودان امال جوق, وبلىستىق قارجى-باقىلاۋ باسقارماسىنا, سالىق باسقارماسىنا ءوتىنىش حات جازادى. الايدا, شەتەلدەردەگىدەي قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا وسىنداي ءتاجى­ريبەلى مامانداردى توپتاستىراتىن كۇن الىس ەمەس سياقتى. بۇل, ارينە, ەكونوميكالىق قىلمىستاردى اشۋ پارمەندىلىگىن ارتتىراتىنى ءسوزسىز.

بۇگىنگى باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – كاسىپ­كەرلىكتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋ. ەسجكا ءتور­اعاسى راشيد تۇسىپبەكوۆ بيزنەستىڭ جۇمىسىنا قارجى پوليتسياسىنىڭ ءجون-جوسىقسىز ارالاسۋىن توقتا­تۋ­دى قولعا العان بولاتىن. قازىر­گى جاعدايدا قارجى پوليتسيا­سى قىزمەتىن ءوز شەڭبەرىندە عانا شەكتەپ قويعان جوق. باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن بىرلە­سىپ جۇ­مىس ىستەپ, ەڭ باستىسى, حا­لىق­تىڭ كومەگىنە سۇيەنۋدە. قازىر كا­سىپ­كەرلەردىڭ ارنايى ورتا­لىعى بار. بۇل مەكەمەنىڭ دە تۇرعىن­دار­دىڭ قۇ­قىقتىق ساۋاتىن اشۋدا كومەگى زور.

ورالحان ءداۋىت,

«ەگەمەن قازاقستان».

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە