مەملەكەتتىك حاتشى باستاعان دەلەگاتسيا الدىمەن «بەيبىتشىلىك» ارالىندا سەمەي يادرولىق پوليگونى قۇرباندارىن ەسكە الىپ, «ولىمنەن دە كۇشتى» مونۋمەنتىنە گۇل شوقتارىن قويدى. دەلەگاتسيا قۇرامىندا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا, جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى ۇلىقبەك ەسداۋلەت جانە باسقا دا ازاماتتار بولدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, وسىدان 29 جىل بۇرىن 29 تامىزدا سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلىپ, كۇللى ادامزاتپەن بىرگە اسىرەسە وسى اجداھانىڭ زاردابىن تارتىپ كەلگەن سەمەيلىكتەر ەرەكشە قۋانعان ەدى. يادرولىق سىناقتىڭ قۇرباندارىنا ارنالعان مونۋمەنتكە گۇل شوقتارىن قويۋ راسىمىندە مەملەكەتتىك حاتشى جارتى عاسىردان استام ۋاقىت وتكىزىلىپ كەلگەن يادرولىق جارىلىستاردى بۇرىنعى كەڭەس وداعى باسشىلىعىنىڭ قارسىلىعىنا قاراماستان تولىققاندى توقتاتىپ, پوليگوندى جابۋ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پاتريوتتىق, ۇلتجاندى تاريحي شەشىمى سەمەيلىكتەردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاق حالقىنىڭ, قازاقستاندىقتاردىڭ, دۇنيە جۇزىندەگى پروگرەسسيۆتى ادامزاتتىڭ قولداۋىنا يە بولعانىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەتتىك حاتشى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلۋىنىڭ اتاۋلى كۇنىنە وراي قازاقستاندىقتارعا ارناعان ۇندەۋىن وقىپ بەردى.
مەملەكەتتىك حاتشى باستاعان دەلەگاتسيا جانە اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ ءبىر توپ مۇشەلەرى سەمەي قالاسىنداعى اباي ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويىپ, الەۋمەتتىك-مادەني نىساندارمەن تانىستى.
بيىل حاكىم ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا بايلانىستى اقىن اتىمەن اتالاتىن بىرقاتار نىساندار جاڭارىپ, جوندەۋدەن وتكەن. سونىڭ ىشىندە قالاداعى اباي مۇراجايى دا بار. مەرەيتويعا وراي مۇراجايدىڭ زالدارى جوندەلىپ, عيماراتتىڭ قاسبەتى مەن وعان جاپسارلاس اۋماق جاڭارتىلعان. اۋلاسىنداعى تاقتاتاستار اۋىستىرىلدى, جيەگىنە كوگال توسەلىپ اباتتاندىرىلدى. اۋىز تولتىرىپ ايتارلىعى – ابايدىڭ ۇلدارى اقىلباي جانە تۋراعۇلمەن بىرگە تۇرعان ءمۇسىنى اشىلدى.
دەلەگاتسيا سونىمەن قاتار 200 گەكتاردان استام اۋماقتى الىپ جاتقان قاراعايلى شاعىن اۋدانىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. جاڭا اۋداندا بوي كوتەرگەن كوپقاباتتى ۇيلەر سەمەيدىڭ ءسانىن كەلتىرىپ تۇر. الىپ ارەنا دا, بي بيلەپ ءان سالاتىن سۋبۇرقاق تا وسى اۋداندا. مەكتەپ تە, بالاباقشا دا بار. بولاشاقتا بۇل شاعىن اۋداندا 25 مىڭنان استام ادامدى باسپانامەن قامتۋ جوسپارلانعان.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىندا ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى «توي تويلاۋ ءۇشىن ەمەس, وي-ءورىسىمىزدى كەڭەيتىپ, رۋحاني تۇرعىدان دامۋىمىز ءۇشىن وتكىزىلمەك» دەلىنگەن. ءدال سولاي جۇزەگە اسىپ جاتىر. استا-توك داستارقان جايىپ, ىردۋ-دىردۋ ىسىراپشىلدىققا جول بەرىلىپ جاتقان جوق.
مەملەكەتتىك حاتشى ق.كوشەرباەۆ باستاعان دەلەگاتسيا بۇدان كەيىن اباي اۋدانىندا كورسە كوز تويىپ, كوڭىل مارقاياتىن يگىلىكتى ىستەردىڭ اتقارىلىپ جاتقانىنا كۋا بولدى.
اباي اۋدانىنىڭ ورتالىعى – قاراۋىلداعى 300 ورىندىق مەكتەپ-ليتسەي قولدانىسقا بەرىلدى. جاڭادان اشىلعان ءبىلىم ورداسىندا وقۋشىلار نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ ستاندارتى بويىنشا وقىتىلماق. البەتتە, ەلدەگى كارانتيندىك شارالارعا بايلانىستى ۇلكەن سىنىپتار قاشىقتىقتان وقىسا, باستاۋىش سىنىپتار بەلگىلەنگەن سانيتارلىق ەرەجەلەردى ساقتاي وتىرىپ مەكتەپ قابىرعاسىندا ءبىلىم الادى. اباي اتىنداعى جاڭا مەكتەپ-ليتسەيدىڭ ديرەكتورى روللان تىلەۋحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 300 ورىندىق مەكتەپتى ەكى اۋىسىمعا شاقتاسا, 600 بالاعا دەيىن وقىتۋعا قۋاتى جەتەدى ەكەن. ويتكەنى اۋدان ورتالىعىندا حالىق سانى جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى.
جيدەبايداعى تاريحي نىساندار دا جاڭعىرىپ, كەلەشەك ۇرپاق اباي تاعىلىمىنان تاربيە الىپ, عيبراتتى سوزدەرىن ساناعا سىڭىرەتىندەي يگى ىستەر اتقارىلۋدا. «اباي-شاكارىم» كەسەنەسى كەشەنى جوندەۋدەن ءوتتى, قۇنانباي جەرلەنگەن اقشوقى اباتتاندىرىلدى.
– ابايدىڭ 175 جىلدىعىندا ءبىز اقىننىڭ مادەني جانە رۋحاني مۇراسىنا كوڭىل بولدىك. پرەزيدەنت باستاماسىمەن ابايدىڭ شىعارمالارى وركەنيەتتى ون ەلدىڭ تىلىنە اۋدارىلدى. نۇر-سۇلتان قالاسىندا «اباي اكادەمياسى» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى. ابايدىڭ تۋىپ-وسكەن جەرى, قۇنانبايدىڭ جاتقان جەرى ۇلكەن مادەني ورتالىقتارعا اينالدى. از ۋاقىتتا ايتارلىقتاي ءىس تىندىرعان شىعىس قازاقستان اكىمدىگىنە العىس ايتامىن. ويتكەنى جۇمىستى مەملەكەتتىك تاپسىرىس رەتىندە عانا ەمەس, شىن نيەتتەرىمەن اتقارعان ەكەن, – دەپ ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى ق.كوشەرباەۆ.
جيىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى, بەلگىلى اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت تە ءوز ويىن ورتاعا سالدى. اقىننىڭ ايتۋىنشا, جيدەبايدىڭ ىرگەسىندەگى نايزاتاستاعى ەسكى تام – اباي, تاكەجان, قۇدايبەرگەن, وسپان, ىسقاقتار ءبىلىم العان مەكتەپتىڭ ورنى. ونى قۇنانباي ءوز زامانىندا قىستاق رەتىندە سالدىرعان ەكەن. ۋفادان, بۇقارادان وقۋ-قۇرالدارىن العىزىپ, بالالار قىستاي نوعاي مۇعالىمنەن ءبىلىم العان. سوندا بالالارىنا شىبىق ارتىق ءتيىپ كەتپەسىن دەسە كەرەك, زەرە اجەلەرى مەكتەپتە مەڭگەرۋشى بولىپتى.
– ەسكى تامنىڭ ورنىن «اباي العاش ساۋاتىن اشقان جەر» دەپ قايتا قالپىنا كەلتىرسە دۇرىس بولار ەدى. شاكارىم جاتقان قۇدىقتى دا تاريحي نىسانعا اينالدىرىپ, تۋريستەردىڭ نازارىن بۇرساق, – دەدى ۇ.ەسداۋلەت.
بيىل اقىن مەرەيتويى اياسىندا قۇنانباي اۋلەتى جاتقان شەجىرەلى اقشوقى, قاراۋسىز قالعان قاسقابۇلاق تا جاڭعىرتىلىپ, تۋريستەر ارنايى كەلەتىن ورىنعا اينالدى.
مەرەي قاينار ۇلى,
جۋرناليست
شىعىس قازاقستان وبلىسى
