دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, شىلدەگە قاراعاندا تامىزدا فيندىكتەر اراسىندا اۋرۋ كورسەتكىشى ۇلعايعان. پاندەميا جاريا ەتىلگەلى بۇل ەلدە 7752 ادام اۋىرىپ, 334 جان كوز جۇمىپتى.
* * *
كارى قۇرلىقتاعى گەرمانيا مەن فرانتسيا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىن قارجىلاندىرۋدى جارنا ەسەبىنەن ۇلعايتۋدى ءجون كورەدى.
ەكى ەلدىڭ بيلىگى بۇل ويدى ددۇ-نى رەفورمالاۋ تۋراسىندا ديپلوماتتار اراسىندا تاراتقان قۇجاتتا كورسەتكەن. جەتى بەتتەن تۇراتىن قۇجاتتا ۇيىمنىڭ وكىلەتتىلىگىن كەڭەيتۋمەن قاتار قارجىلىق قولداۋ قاجەت ەكەنى باسا ايتىلعان.
بۇگىندە ددۇ-نىڭ ەكى جىلدىق جالپى بيۋدجەتى 5 ملرد دوللاردى قۇرايدى. ونىڭ بەسىنشى بولىگىن مۇشە ەلدەر ەشقانداي شارتسىز تۇردە جارنا ەسەبىندە اۋدارىپ كەلەدى. ال قالعان بولىگى تۇراقتى ەمەس, نەگىزىنەن ماقساتتى تۇردە ءبىر رەتتىك نەمەسە مەملەكەتتەر ەرىكتى جاعدايدا تولەپ تۇراتىن قاراجاتتان قۇرالادى. مۇنىڭ ددۇ جۇمىسىن وركەندەتۋگە قولبايلاۋ ەكەنى, سوندىقتان تۇراقتى جارنا ەنگىزۋ تۋرالى پىكىر ايتىلعان.
* * *
جارتى ميلليون كولۋمبيالىق ىندەت قۇرساۋىندا. بۇل تۋرالى ەلدىڭ دەنساۋلىق جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ Twitter-دەگى پاراقشاسىندا جازىلدى.
ءبىر تاۋلىكتە كولۋمبيادا ۆيرۋس جۇقتىرعان 13 056 ادام تىركەلىپتى. وسىلايشا كولۋمبيا جۇرتىندا COVID-19 تىرناعىنا ىلىككەندەر سانى 502 178 ادامدى قۇراعان. 20 تامىزداعى مالىمەتكە قاراعاندا 360 پاتسيەنتتىڭ ءدام-تۇزى تاۋسىلىپ, ەل كولەمىندە جالپى 15 979 ادام دۇنيە سالىپتى. ال 326 298 ادام اۋرۋدى جەڭىپ شىققان.
* * *
ارگەنتينانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 24 ساعات ىشىندە 6693 ادامنان COVID-19 دياگنوزى انىقتالعانىن مالىمدەدى.
پاندەميا القىمىنان العان ارگەنتينا اۋرۋمەن كۇرەسىپ-اق جاتىر. الايدا ىندەت كۇشىنە ءمىنىپ, ءبىراز جۇرتتىڭ ءومىرىن جالماعان. ءبىر تاۋلىكتە 282 ادام قايتىس بولسا, جالپى كۆي كەسىرىنەن 6330 ارگەنتينالىق اجال قۇشقان.
COVID-19 ىندەتى 3 120 659 ەل ازاماتىنا جۇعىپ, مەملەكەتكە زور زاردابىن تيگىزىپ جاتىر.
* * *
مەكسيكادا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى قارقىن الىپ, جارتى ميلليوننان اسا حالقى دەرتتى بولدى.
مەكسيكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ۋگو لوپەس-گاتەل راميرەس Twitter-دە ءبىر كۇندە 5792 ادامنان ۆيرۋس تابىلعانىن جازىپ, الاڭداۋشىلىق تانىتتى. وسىلايشا بۇل ەلدە دە ىندەتتى جۇقتىرعاندار جارتى ميلليوننان اسىپ, 537 031 ادامدى قۇراپ وتىر. ال ىندەت تىرناعىنان قۇتىلا الماي, كوز جۇمعانداردىڭ جالپى سانى 58 481 ادام ەكەن.
* * *
گەرمانيانىڭ روبەرت كوح اتىنداعى ينستيتۋتىنىڭ 20 تامىزداعى دەرەگى بويىنشا تاۋلىك ىشىندە 1707 ادامنان COVID-19 تابىلعان.
يتاليا, يسپانيا ەلدەرى ءتارىزدى گەرمانيا دا ۆيرۋستان از زارداپ شەگىپ وتىرعان جوق. 228,6 مىڭ ادام ىندەت جۇقتىرىپ, 9253 پاتسيەنتتىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىن بولماعان.
ەلدىڭ قايتكەندە الەۋەتىن السىرەتپەيمىز دەگەن بيلىك ءتۇرلى قادامدار جاساۋدا. سونىڭ ءبىرى – ءتورت كۇندىك جۇمىس كەستەسىنە كوشۋ. ەلدىڭ ەڭبەك ءمينيسترى حۋبەرتۋس حايل «جۇمىسشىلارعا ءىشىنارا ۋاقىت قىسقارۋىنا بايلانىستى وتەماقى تولەۋمەن پاندەميانىڭ ەكونوميكاعا كەرى اسەرىن ازايتۋعا بولادى» دەگەن. نەگىزىندە بۇل ويدى بيلىك نازارىنا IG Metall ءوندىرىس كاسىپوداقتارى كوشباسشىسى يورگ حوفمان ۇسىنعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
* * *
دۇنيەجۇزىلىك ازىق-ت ۇلىك باعدارلاماسىنىڭ باسشىسى دەۆيد بيسلي COVID-19 كەسىرىنەن ىنجىلدە جازىلعانداي الاپات اشتىق قاۋپى بار ەكەنىن ايتتى.
پاندەميادان بۇرىن ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعىن 140 ملن ادام سەزىنسە, جىل سوڭىندا بۇل كورسەتكىش 80 پايىزعا ءوسىپ, 270 ملن ادام اشتىققا ۇشىراۋى مۇمكىن. دەۆيد بيسلي بۇل ادامزات بالاسى ءۇشىن ناعىز اپات ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«جۇت جەتى اعايىندى» دەگەندەي, وڭتۇستىك افريكاداعى 45 ملن ادام ىندەتكە قوسا قۇرعاقشىلىقتان, سۋ تاسقىندارىنان اشتىققا ۇشىراۋى ابدەن مۇمكىن. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ءسات سايىن جۇمىس ورىندارىنىڭ جابىلۋى, ادامداردىڭ بوسىپ, تابىسسىز قالۋى قاۋىپتى ودان بەتەر كۇشەيتە تۇسەدى.
* * *
ەۋرووداق ۆەنەسۋەلاعا ىندەتپەن كۇرەسكە مەديتسينالىق كومەك جىبەردى. بۇل تۋرالى ۆەنەسۋەلانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى حورحە اررەاسا Twitter-دە جاريالادى.
حورحە اررەاسا ەو ەلدەرىنە, سونىڭ ىشىندە جاناشىرلىق تانىتقان يسپانيا مەن پورتۋگالياعا العىسىن ايتىپ, پاندەميا باستالعالى دوستىق كوڭىلدەن جاردەم ۇسىنعان ەلدەر مەن حالىقارالىق ۇيىمدار ارقىلى 1,5 مىڭ توننا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزىلگەنىن مالىمدەدى.
قازىر مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندە ىندەت ءورشىپ تۇر. اسىرەسە اقش پەن برازيليا – الەم بويىنشا كوروناۆيرۋستىڭ كورشەڭگەلىنەن كوپ زارداپ شەككەن ەلدەردىڭ قاتارىندا.
* * *
نەمىس عالىمدارى COVID-19-دىڭ تارالۋ تابيعاتىن تانۋدى زەرتتەۋ ءۇشىن قىزىقتى تاجىريبە جاساپتى.
لەيپتسيگ قالاسىندا 22 تامىزدا تانىمال ءانشى تيم بەندجكونىڭ ءبىر كۇندە قاتارىنان ءۇش كونتسەرتى ۇيىمداستىرىلعان. تاجىريبەنىڭ ءمانى سول, ءۇش كونتسەرتتە تىڭداۋشىلار ءتۇرلى قالىپتى ۇستانعان. بىرىندە بەلگىلى اراقاشىقتىق قاتاڭ ساقتالسا, ەندى بىرىندە, ءتىپتى ەسكەرىلمەيدى.
گاللە-ۆيتتەنبەرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى تاجىريبەگە قاتىسقان 1400 ادامنان الدىن الا ۆيرۋسقا تەست الىپ, بارلىعىنا بەتتەرىن تۇمشالاۋدى تاپسىرعان. ءار كورەرمەنگە ارنايى ءجۇرىس-تۇرىسىن باقىلاپ وتىراتىن شاعىن قۇرىلعى بەرۋمەن قاتار ولاردىڭ قولدارىن فلۋورەستسەنتتى دەزينفەكتسيالىق ەرىتىندىلەرمەن زارارسىزداندىعان. وسىلايشا 1400 ادامنىڭ قولدارى تيگەن جەرلەردى دە انىقتاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك العان. سونىمەن بىرگە اۋادا ۆيرۋستى الىپ ۇشاتىن اعىنداردى دا زەرتتەپ, ناتيجەسىندە كۆي-ءدىڭ تارالۋ جولىنىڭ ماتەماتيكالىق مودەلىن جاساماق. جوبا جەتەكشىسى ستەفان مورينتس بۇل تاجىريبەنىڭ قورىتىندىسى وسى كۇزدە ايقىن بولاتىنىن ايتادى.
* * *
ددۇ مەن بۇۇ بالالار قورى (يۋنيسەف) 12 جاسقا تولعان بالالاردىڭ ماسكا تاعىپ ءجۇرۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى.
ددۇ تاراتقان اقپاراتتىق بيۋللەتەندە جاريالانعان ۇسىنىمدا 12 جاسقا جەتكەن جانە ودان ۇلكەن جەتكىنشەكتەر ەرەسەكتەرمەن قاتار ساقتىق شارالارىن ۇستانىپ, ماسكا تاعۋى قاجەت ەكەنى كورسەتىلگەن. اسىرەسە اراقاشىقتىق ساقتالمايتىن كەزدە قاۋىپسىزدىك ءۇشىن ماسكا تاعۋ قاتاڭ ەسكەرتىلگەن.
سونىمەن قاتار 6 جاستان 11 جاسقا دەيىنگى بالالارعا دا ماسكا تاعۋدىڭ زيانى جوق. ال 6 جاسقا دەيىنگىلەر ءۇشىن ماسكا تاعۋ مىندەتتەلمەيدى. اتالعان ۇسىنىمدا سپورتتىق ويىندار مەن دەنە قيمىلى كەزىندە ماسكا تاعۋ ءتارتىبىن ساقتاماۋعا بولاتىنى ايتىلعان.
دايىنداعان
انار تولەۋحانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
