قازاق رۋحانياتىن, حالىق ساناسىن وسىرەتىن ولەڭدەرىنىڭ ميسسياسى ماڭگىلىك دەپ سانالعان ابايدىڭ عىلىمي ءومىربايانى مەن ادەبي مۇراسىن الەمگە تانىتقان, ابايتانۋدىڭ نەگىزىن قالاعان مۇحتار اۋەزوۆتەن باستاپ بۇگىنگى كورنەكتى ابايتانۋشى عالىم مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلىنا دەيىنگى ۇلكەن كوش كەرۋەنى ۇلى اقىننىڭ بۇكىل ادامزاتقا ورتاق رۋحاني مۇرالارىن جۇيەلى زەرتتەپ كەلە جاتقانى ادەبيەتسۇيەر قاۋىمعا جاقسى تانىس. الايدا سوڭعى كەزدەرى تاريحي تۇلعالارىمىزدىڭ ەلگە ەتكەن ەڭبەكتەرىنە كۇدىكپەن قارايتىن كۇماندى ءبىر توپتىڭ بوي كورسەتۋى ەرىكسىز ويلانتادى. قازاقتىڭ قىتىعىنا تيمەك بولعان قىتىمىر, قياڭقى قيسىندار, الدە ادەيى, الۋان ءتۇرلى پىكىر تۋعىزىپ ەلدى اداستىرعىسى كەلگەندەردىڭ كوكسەگەنى نە؟ ارينە ادەبي ورتادا ءاردايىم بولىپ تۇراتىن پىكىرتالاستارعا قاشاندا جول اشىق, ەگەر ايتار قيسىنى دالەلدى, ناقتى, نانىمدى بولسا. ايتپەسە م.اۋەزوۆ ايتقانداي: «... قۇرعاق كۇدىك عىلىمدى وسىرمەيدى. ول ءدانسىز گۇلدەي ءومىرى جوق, وزىنەن ءارى قاراي وربىتەر ءناسىلى جوق, تۇل ءسوز بولادى» (اۋەزوۆ.م. شىعارمالارىنىڭ ەلۋ تومدىق تولىق جيناعى.30-ت.الماتى: «جىبەك جولى» باسپا ءۇيى,2007.-426 بەت. «اباي مۇراسى جايىندا».150 ب). شىنىندا دا دالەلسىز, دارمەنسىز جانە كوپ قاتەلىكتەرگە تولى, شالاعاي شابۋىل كىمگە قاجەت؟ الايدا مۇنداي ءمۇلت كەتۋشىلىك ىرگەلى زەرتتەۋلەر مەن كۇردەلى عىلىمي ەڭبەكتەردەن گورى بۇگىندە سانگە اينالعان بلوگەلەرگە بۇيرەگى بۇرىپ تۇراتىن جاستاردى جاڭساقتىقتارعا ۇرىندىرارى دا حاق. سوندىقتان سان عاسىرلىق حالىقتىڭ تاريحىنا, وي قازىناسىنا, شىعارماشىلىق تۇلعالارىمىزدىڭ مۇرالارىنا دەگەن كۇپىرلىككە تولى شالاعاي ويدىڭ شاتاعى, جاۋاپسىز جەڭىلدىگى, كەلەڭسىز كۇدىگىنەن ارىلعانىمىز ابزال.
ۇزاق ۋاقىتتان بەرى جۇيەلى تۇردە زەرتتەلىپ كەلە جاتقان ابايتانۋ سالاسىنداعى اعا بۋىن, قازىرگى بۋىن زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ەڭبەكتەرىن ەشكىم جوققا شىعارا الماس. ولاردىڭ اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەپ, ەڭبەكتەرىن ءتىزۋدىڭ دە زارۋلىگى جوق. كوزىقاراقتى قازاق وقىرمانى ابايدى تانىماۋى, عۇلامانىڭ عۇمىرناماسىن بىلمەۋى ءتىپتى مۇمكىن ەمەس.
قازىرگى اقپارات جۇيەسىندە ءارتۇرلى اداستىرۋشىلىق پيعىلداعى ماقالالار اۆتورلارى وسى كۇنگە دەيىن كوپشىلىككە بەلگىلى بولسا دا ءا.بوكەيحانوۆ, ا.بايتۇرسىنوۆ, ك.ىسقاقوۆ, م.دۋلاتوۆ, م.اۋەزوۆ, ى.مۇستامباەۆ, ب.كەنجەباەۆ, ت.ب. ساڭلاقتارىمىزدىڭ عىلىمي-تانىمدىق زەرتتەۋلەرى مەن اقىن ءومىربايانىن ارحيۆ دوكۋمەنتتەرى نەگىزىندە زەرتتەۋگە ۇلكەن ۇلەس قوسقان اكادەميك ءا.مارعۇلان, ارحيۆ مامانى, تاريحشى ف.كيرەەۆ, تاريحشىلار ە.بەكماحانوۆ, ل.اۋەزوۆا, ءا.جيرەنشين, ج.قاسىمباەۆ, ادەبيەتشىلەر ق.مۇحامەتقانوۆ, م.مىرزاحمەتوۆ, م.بەيسەمباەۆ, ت.جۇرتباەۆ, ب.اسىلجانوۆ, ب.بايعاليەۆ, ت.ب عالىمدارىمىزدىڭ ەڭبەكتەرىمەن تانىسسا ارتىق بولماس ەدى. ابايعا قاتىستى ارحيۆ دوكۋمەنتتەرى موسكۆا, پەتەربۋرگ, ومبى, الماتى, سەمەي, ت.ب. قالالارداعى ءىرى ارحيۆتەردە ساقتالعانى ءمالىم. ولاردىڭ وسى كۇنگە دەيىن زەرتتەلىپ, عىلىمي اينالىمعا ەنگەندەرى, ءالى دە ىزدەنۋشىلەر شىقسا تابىلسا انىقتالار تاريحي دەرەكتەر كوپتەپ تابىلارى تابيعي زاڭدىلىق.
جانە ءبىر ەسكەرەر جايت وسى كۇنگە دەيىنگى ابايتانۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, اقىننىڭ عىلىمي ءومىربايانى كەڭەستىك كەزەڭدە جازىلدى. م.اۋەزوۆتەن باستاپ وزگە دە زەرتتەۋشىلەر سول كەزەڭنىڭ ساياساتىنا سايكەس ابايدىڭ ءومىربايانى مەن شىعارماشىلىقتارىنا قاتىستى پىكىرلەرىن تولىق جانە اشىق ايتا المادى, كوبىنە يشاراتپەن, استارلى تۇردە جەتكىزىپ وتىردى.اقىن ءومىربايانىنا قاتىستى كەزىندە ءۇستىرت, تاپتىق كوزقاراس تۇرعىسىنان زەرتتەلگەن ماسەلەلەردى, تاريحي شىندىقتى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى بۇگىنگى تاۋەلسىز وي-سانا تۇرعىسىنان قايتا قارالىپ, رۋحاني جاڭعىرۋ تالابى بويىنشا ينتەرپرەتاتسيالانسا تىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋگە بولار ەدى. ولار جوق ەمەس بار, ويتكەنى عىلىم ۇنەمى دامۋ ۇستىندە. دەگەنمەن وزگە وركەنيەتتى ەلدەردىڭ ادەبيەتتانۋىنداعىداي ابايتانۋدى زەرتتەۋدى الەمدىك دەڭگەيگە جەتكىزىپ, قوعامدىق پىكىر قالىپتاستىرا الماي كەلەمىز.
ابايدى تانۋ مەن تانىتۋ ماسەلەلەرى, زەرتتەلۋ جايى دا ءوز كەزەگىن كۇتكەن كۇردەلى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى. ابايدىڭ عىلىمي ءومىربايانى مەن شىعارمالارىن, ونداعى بۇكىل ادامزاتقا ورتاق ويلارىن الەمدىك رۋحاني كەڭىستىكتە تانىتۋ ءۇشىن ونىڭ تۋىپ-وسكەن مەكەنجايىنداعى مۇراجايلارىنداعى سيرەك كەزدەسەتىن ەكسپوناتتار مەن ادەبي مۇرالارىن الەمدىك دەڭگەيگە شىعارۋ ماسەلەسى قولعا الىنسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
وسى ورايدا لەۆ تولستوي مەن اباي زامانداس بولعانى, ولاردىڭ ومىرگە دەگەن كوزقاراستارى دا شىعارماشىلىق مۇراتتارى دا ورتاق بولعاندىعى ويلاندىرماي قويمايدى. ەكەۋى ەكى ۇلتتىڭ وكىلى بولا تۇرا قاراپايىم تىرشىلىك كەشىپ, بۇكىل ادامزاتقا ورتاق ادىلەتتىلىكتى ونەگە ەتىپ, بۇكىل سانالى عۇمىرلارىن سوعان ارناعان دانالار بولدى. ەكەۋى الەمنىڭ ەكى بۇرىشىندا وتىرىپ, ورتاق وي قوزعادى, ادامگەرشىلىكتى تۋ ەتتى, حالىقتىڭ كوكىرەك كوزىن اشۋعا ۇمتىلدى. قاستارىنا ءبىلىم قۋعان, ونەرگە اسىق, كوكىرەگى وياۋ جاستاردى جيناپ, ادەبي ورتا قۇردى. ايتالىق, اباي اۋىلىندا ءۇستى-ۇستىنە اعىلىپ كەلىپ جاتقان اقىندار, انشىلەر, دومبىراشى, قوبىزشى-كۇيشىلەر, بيشىلەر, شەشەندەر مەن كوسەمدەر كەرۋەنى ۇزىلمەسە, تولستويدىڭ اتاقتى ياسنايا پولياناسىندا دا دۇنيە جۇزىندەگى اتاقتى اقىن-جازۋشىلار, عالىمدار مەن ونەرپازدار, سۋرەتشىلەر, نەبىر زيالى قاۋىم وكىلدەرى اعىلىپ كەلىپ جاتاتىن. بۇكىل الەم تولستويدىڭ تالانتتى تۋىندىلارىمەن سۋسىنداپ, ءتانتى بولىپ, تابىنىپ جاتسا, ۇلى قازاق دالاسى اباي جىرلارى ارقىلى الەمدىك وركەنيەتتى سانالارىنا ءسىڭىرىپ, كوكىرەكتەرى كۇمبىرلەگەن كۇي مەن انگە, ەرتەگى مەن جىرعا, جۇمباق پەن جاڭىلتپاشقا, شەجىرە مەن شەشەندىكتىڭ نەبىر كاۋسار بۇلاعىنان ءنار الىپ, نۇرلانىپ, شابىتتىڭ شۋاعىنا شومىلاتىن ەرەكشە شىعارماشىلىق جاعدايدى باستان كەشتى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن تولستويدىڭ ياسنايا پولياناسى وسى قارقىننان, وسى شىعارماشىلىق شۋاقتان ارىلا قويماپتى. ويتكەنى تولستويعا تابىنىپ كەلۋشىلەر سانى تولاستامايدى ەكەن. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى اباي اۋىلى, جالعىز دانامىز عانا ەمەس, شاكارىم, مۇحتار دۇنيەگە كەلگەن « ۇلىلار مەكەنى» جاپانداعى جالعىز ءۇي بولىپ, جەتىمسىرەپ تۇرعانىن كورگەندە كوكىرەگىڭ ەرىكسىز شىمىرلاپ, ء«وز قادىرىن بىلمەگەن قايران قازاعىم» دەمەسكە لاجىڭ قالمايدى. كەزىندە قازاق رۋحانياتىنىڭ ورداسى بولعان ابايدىڭ اتاقتى جيدەبايىندا الەمدىك ويلار تۋىپ, دامىپ, بۇكىل دالاعا تاراپ, ۇلى اقىن تاربيەلەگەن نەبىر عۇلاما عالىمدار, اقپا اقىندار, كەمەڭگەر ويشىلدار سول كەزەڭنىڭ وزىندە تولستويدىڭ شىعارمالارىن ءتارجىمالاپ, قازاق وقىرماندارىنا تاراتىپ جاتقانىن قاي قازاق ۇمىتا قويسىن! الايدا ابايدىڭ جيدەبايى دا تولستويدىڭ ياسنايا پولياناسى سياقتى قوناعى ارىلماي, ىرىس-بەرەكەسى قاشپاي, قازاق حالقىنىڭ ادەپتىلىگى مەن ادامگەرشىلىگىن, ءانى مەن جىرىن, ونەرى مەن وركەنيەتىن جۇتاتپاي, بوتەن جۇرتقا جارقىراتىپ كورسەتەر جىر جۇماعى, جەر ءجانناتى بولسا عوي شىركىن دەگەن ارمان وي, اسىرەسە بيىلعى ابايدىڭ مەرەيتويى كەزىندە ءجيى مازالايتىن بولدى. اباي اۋىلىنىڭ بارلىق قۇندىلىقتارى ىشكى-سىرتقى قۇنارىمەن قايتا قالىپتاسىپ, الەم ادەبيەتشىلەرىنىڭ تابىنار, تابىسار قۇتتى مەكەنىنە اينالسا نۇر ۇستىنە نۇر بولارى ءسوزسىز. اباي تولستويدىڭ شىعارمالارىن ءوزى تارجىمالاماعانىمەن اينالاسىنداعى شاكىرتتەرىنە (شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى, حاليوللا وسكەنباي ۇلى, ت.ب.) وقىتىپ, ءار تۋىندىسىن تالداپ, مازمۇن ماعىناسىن اشىپ, ءتۇسىندىرىپ, اۋدارۋىنا باعىت بەرىپ, باقىلاپ وتىرعان. ءوزى دە تولستويدىڭ تۋىندىلارىنداعى دانالىق ويلارعا قانىعىپ, ويىنا تامىزىق ەتىپ وتىرعان. ايتپەسە: «ويىندا جوق ءبىرىنىڭ سالتىكوۆ پەن تولستوي, يا ادۆوكات, يا ءتىلماش, بولسام دەگەن بارىندە وي...» دەپ جازار ما ەدى؟ بۇل ءبىر تاۋسىلمايتىن تاقىرىپ جانە كۇردەلى, ايتساڭ ادەبي دەرەگى مۇحيتتاي مول مۇرا. ول ارنايى زەرتتەۋدى تالاپ ەتەتىن تاقىرىپ. قالاي دەگەندە دە ءبىر-ءبىرىن تۇستەپ تانىماسا دا تالانتتارى مەن وي-تانىمدارى تامىرلاس جاتقان ەكى ۇلتتىڭ وكىلى, ءبىر ءداۋىردىڭ ۇرپاعى – اباي مەن تولستوي ءحىح عاسىردىڭ جارتىسى مەن حح عاسىردىڭ باسىنداعى ادامزاتقا ورتاق رۋحاني ومىرگە ەرەكشە اسەر ەتكەن وزگەشە كوركەمدىك قۇبىلىس يەلەرى بولعانىن بۇگىنگى ۇرپاق جاقسى بىلسە ەكەن دەگەن تىلەك بار. ورايى كەلگەندە ايتا كەتەر جايت, اباي اينالاسىنداعى اقىن بالالارى مەن شاكىرتتەرى عانا ەمەس, ەكى عاسىر بۇرىنعى, ياعني تولستويدىڭ تۇسىنداعى جەرلەستەرىمىزدىڭ ءوزى ونىڭ شىعارمالارىمەن جاقسى تانىس بولىپ, ءتىپتى ءوز ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ حات جازىپ, تارجىمالاۋعا رۇقسات سۇراعان ادەبي دەرەكتەر دە بار. مىنە, وسىناۋ عىلىمي ماعلۇماتى مول تاريحي دەرەكتەر دە, ابايدى تانۋعا دەگەن قۇشتارلىق ماسەلەلەرى ءوز ىزدەنۋشىلەرىن كۇتكەن كەلەلى تاقىرىپ.
ەندى وسى ەكى ۇلىعا ورتاق تاعى ءبىر تاڭعالارلىق قاسيەت-قاراپايىمدىلىعىندا. قاسىنداعى شارۋالارمەن تەڭدەي ءجۇرىپ, تەڭدەي كيىنىپ, ءوزىن وزگەدەن بيىكپىن دەمەيتىن ۇلىلاردىڭ ەكەۋىنىڭ دە قاراپايىمدىلىعى سونشالىقتى, ءوزىن زيالى قاۋىم وكىلىنە دە قوسپاعان عوي. ال ادامگەرشىلىكتىڭ بيىك ۇلگىسىن تانىتقان, بۇكىل ادامزاتتىڭ ساناسىنا ۇلىلىقتىڭ ۇياسىن سالىپ, تەڭدىك, ادىلدىك, بىلىمدىلىك, مادەنيەتتىلىكتىڭ مايەگىن ورناتىپ, رۋحاني توڭكەرىس جاساعان ۇلى تۇلعالاردى كىم «ينتەللليگەنت ەمەس» دەپ ايتا الادى؟ الايدا تولستوي: «يا راد چتو نە ينتەلليگەنت» دەگەن. ال ەندى «كاسىبي ادەبيەتشى ەمەسپىن» دەگەنىنە كەلسەك, ونىڭ «چتو تاكوە يسكۋسستۆو؟» دەگەن كولەمدى دە كۇردەلى ەڭبەگىندە نە جوق, ادەبيەت تاريحى دا, سىنى دا, تەورياسى دا بار. ول ءوزىنىڭ زامانداستارى مەن الەمدىك ادەبيەتتىڭ ءىرى وكىلدەرىنىڭ شىعارمالارىن دەر كەزىندە وقىپ, تالداپ, تانىپ, ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ وتىرعان. ءوزىنىڭ زامانداستارى تۋرگەنەۆتىڭ, پۋشكيننىڭ, چەحوۆتىڭ شىعارمالارىن, بەلينسكيدىڭ سىندارىن قاداعالاپ وقىپ, جۇيەلى تۇردە پىكىرىن ءبىلدىرىپ وتىرعان. ءتىپتى بەلينسكيدىڭ سىنىنان سوڭ پۋشكيندى ەندى تانىدىم دەپ تامسانعانى دا بەلگىلى. ال پۋشكين شىعارمالارىن وقىپ ءتۇسىنۋ ارقىلى ءوزىن تاپقان, ءوز-ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق مۇراتىنىڭ ءمانىن ۇققان دەسە دە بولادى. ول ۇنەمى ايەلىنە: «منوگومۋ يا ۋچۋس ۋ پۋشكينا, ون موي وتەتس...», دەيدى ەكەن (تولستايا س.ا.دنەۆنيكي: ۆ 2 ت. م. 1978. ت.1.س.500). الەمگە ايگىلى دانىشپان ل.ن.تولستوي پۋشكيندى قانداي رۋحاني ۇستاز, اكە تۇتسا اباي دا سولاي ۇستاز, ونەگە تۇتتى. سونداي دارەجەگە جەتكەنشە ىزدەندى, وقىدى, تاجىريبە جينادى, اۋداردى, تاعىلىم الدى. ءتارجىما-تاجىريبە الماسۋدىڭ الاڭى. پۋشكين, لەرمونتوۆ پوەزياسى ارقىلى «ولەڭ ءسوزدىڭ پاتشاسى» ەكەندىگىن ۇعىنعان سوڭ عانا اباي ءوزىنىڭ اقىندىق قابىلەتىن تاني باستادى, دارىنىن مويىندادى. ول جونىندە «اباي» جۋرنالىنىڭ 1918 جىلعى 2-سانىنىڭ 1-3 بەتتەرىندە جاريالانعان «ابايدىڭ ونەرى مەن قىزمەتى» اتتى ابايتانۋ سالاسىنداعى العاشقى ومىرباياندىق زەرتتەۋىندە م.اۋەزوۆتىڭ: «...ءوز ولەڭدەرىن 98-جىلعا دەيىن جيعىسى كەلمەگەنى: ابايدىڭ ولەڭ سوزگە وتە ۇلكەن سىنمەن قاراپ, ۇلكەن شارتتار قويعاندىعىنان بولعان سياقتى. ولەڭ بولسا لەرمونتوۆ, پۋشكين سوزىندەي بولماسا, ودان بەرىدەگى سوزدەردى, ءوز ءسوزى بولسا دا, تولىق قاناعات قىلماعان كورىنەدى...», دەۋى تەگىن ەمەس («اۋەزوۆ.م. شىعارمالارىنىڭ ەلۋ تومدىق تولىق جيناعى» الماتى: عىلىم, 1997. 1-توم. 472-بەت. 66-ب). ادەبي ورتادان جىراقتاعى ياسنايا پوليانادا وتىرىپ پۋشكيندى قالاي تانىپ, باعالاسا جيدەبايدا ءجۇرىپ-اق ورىستىڭ وي ورمانىنا ەركىن ەنىپ, پۋشكيننىڭ پاراساتتى پوەزياسىنداعى شەبەرلىكتى, سۋرەتكەرلىكتى اباي دا تانىپ, ءبىلدى. ولەڭىنە وزەك ەتتى. شاكىرتتەرىنە ۇلگى-ونەگە ەتىپ, پۋشكيندى پىرىندەي كورىپ, ءوزى اۋداردى ەمەس پە؟ ۇستاز تۇتتى, ۇلىلىقتى ۇقتى, ۇيرەندى, ءبىلدى, ساناسىنا ءسىڭىردى. قانشا تالانتتى, بۇگىنگى ءححى عاسىردىڭ كوپتىلدى, ءبىلىمدى, تاجىريبەنى مەڭگەرگەن اۋدارماشىڭىز دا ابايدان اسىپ پۋشكيندى اۋدارا الماسى اقيقات. سەبەبى ۇلىنى ۇلى عانا ۇعىنا دا تۇسىنە دە الادى. تابيعاتىمەن تۇتاسىپ ءبىر تۇلعاعا اينالا الاتىن قۇدىرەت كيە بار, ولاردا. ءبىر-ءبىرىنىڭ پاراسات-پايىمى, تۇسىنىگى, ۇعىمى, قابىلداۋى, سەزىنۋى, تالانتى, تاعدىرى, ت.ب. ءبىر اقىنداردىڭ سۋرەتكەرلىك شەبەرلىكتەرى دە, الىمدى ويلارى دا العىر تانىمى دا تۇتاسقان, تامىرى ءبىرتۇتاس تۇلعالار.
وسىنداي ۇلىلارمەن ۇعىنىسىپ, تالانتتى تۇلعالارمەن تەرەزەسى تەڭەسكەن ۇلى اقىن, كەمەڭگەر فيلوسوف اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ عىلىمي ءومىربايانى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى ارقيلى پىكىرتالاستار اقىننىڭ مەرەيتويى كەزىندە عانا ەمەس ءاردايىم بولىپ تۇرار. الايدا م.اۋەزوۆتىڭ ءوزى جازعانداي: «ەڭبەكسىز, دەرەكسىز قۇرعاق كۇدىكشىلەر اباي مۇراسىنا كومەك ەتپەيدى... ونداي ادامدار ءوز باسىنا دا ارزان ولجا, ەڭبەكسىز وڭاي ابىروي قوسا قويادى دەپ سەنبەيمىز... ابايدى تانۋ ماسەلەسىن ءوزىنىڭ قىڭىر-قياس, بۇلدىر-بۇراڭ ەسەبىنە قاراي «بۇرىپ پايدالانامىن» دەگەندەرگە جۇرتشىلىعىمىزدىڭ جول بەرمەيتىنىنە كوزىمىز كامىل جەتەدى» (م.اۋەزوۆ. «اباي مۇراسى جايىندا», 30 توم. 164 بەت). سوندىقتان اباي الەمىنە ساق بولىپ, ءتۇرلى جاڭساق پىكىرلەردەن جىراق جۇرسەك دەگەن تىلەك بار.
وسىنداي ورىنسىز ويلار, ساۋاتسىز ساۋالدار الەمدىك رۋحانياتتى «كەزىپ» كەتپەۋ ءۇشىن بۇگىنگى گۋمانيتارلىق عىلىمعا مەملەكەت تاراپىنان تۇراقتى, ۇزاق جىلدارعا جوسپارلانعان, قارجىلاندىرىلاتىن تاقىرىپتار توڭىرەگىندە ۇلتتىق ستراتەگيالىق جوسپار, ماقسات-مۇددە بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋگە جەتە كوڭىل بولىنسە. ءۇش جىل سايىن بەرىلەتىن گرانتتىق جوبالار ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى قاراماعىنداعى ينستيتۋت ۇجىمدارىن قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا بولىنگەنى ءجون سياقتى. سەبەبى ءار ءۇش جىل سايىن تاقىرىپ اۋىسىپ, ول بىردە ءتۇرلى سەبەپتەرمەن كونكۋرستان وتپەي قالىپ, ابايتانۋ, ت.ب. سەكىلدى ىرگەلى زەرتتەۋ بولىمدەرىنىڭ جابىلىپ قالۋىنا, ونداعى از مامانداردىڭ قارجىنىڭ جوقتىعىنان باسقا جاققا اۋىسىپ, كادر تاپشىلىعىنا كەزدەسۋىنە تۋرا كەلىپ جاتادى. ۇلى اقىن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى تويلانىپ جاتقان ۇستىمىزدەگى جىلى وسىنداي ويسىراپ جاتقان ولقىلىقتاردى ەسكەرىپ, ابايتانۋ سالاسىن تۇراقتى, جۇيەلى زەرتتەيتىن مامانداردى شوعىرلاندىرىپ وتىراتىن جانە ولاردان كەشەندى, كۇردەلى تاقىرىپتار توڭىرەگىندە جۇمىس جاسايتىن عىلىمي ورتا قالىپتاستىرۋ قولعا الىنسا قۇپ بولار ەدى. قازاق حالقى باردا, قازاق ادەبيەتى باردا ابايتانۋ مەن مۇحتارتانۋ سالالارى ماڭگىلىك تاقىرىپتارمەن كەشەندى تۇردە كۇردەلى ماسەلەلەردى كوتەرىپ, زەرتتەپ وتىرۋى زاڭدى. سوندا عانا بۇگىنگى وقىرمان, جاستار تاراپىنان كوڭىل تولماۋشىلىق, ءتۇرلى جاڭساقتىقتارعا جول بەرەرلىك كۇدىك-كۇمانى مول الۋان ءتۇرلى اداستىرۋشىلىقتارعا سىلتەيتىن سىڭارجاق پىكىرلەر تۋماس ەدى.
گۇلزيا ءپىرالى,
م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى «اۋەزوۆ ءۇيى» عمو-نىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
