ادەبيەت • 14 تامىز، 2020

مۇقانوۆتانۋعا قوسىلعان سۇبەلى ەڭبەك

168 رەت كورسەتىلدى

بۇگىن قىزىلجار قالاسىنداعى سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىندا جازۋشى، سىنشى-عالىم، پۋبليتسيست قۇلبەك ەرگوبەكتىڭ «كەلبەت» اتتى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ تاعدىرىنا ارنالعان كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى.

اۆتوردىڭ ءوزى شاراعا ونلاين-رەجىمىندە قاتىسىپ وتىردى. ال شارانى وبلىستىق مادەنيەت جانە تىلدەر باسقارماسىنىڭ باستىعى قۇرالبەك اتامۇراتوۆ پەن اقىن، جازۋشىلار وداعىنىڭ استاناداعى فيليالىنىڭ باسشىسى داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى جۇرگىزىپ وتىردى. كىتاپ جازۋشىنىڭ تۇلعالىق قىرلارىن ەش بوياماسىز اشۋىمەن مۇقانوۆتانۋعا جاڭا ولجا سالىپ وتىر. بار ءومىرىن، ونەرى مەن قايراتىن تۋعان حالقىنىڭ وركەندەۋىنە ارناعان جازۋشىنىڭ ءوزى:

​​​جان سىرىم، حالقىم، ماعان سەنسەڭ ەگەر،

​​​ بورىشىم شاشىمنان كوپ ساعان بەرەر.

​​​ جەلكەمە شور تۇسەر دەپ اياماي سال،

​​​ مەن سەنىڭ وگىزىڭمىن ورگە جەگەر، -دەپ، قازاق مادەنيەتىنىڭ بارلىق سالالارىنىڭ دامۋىنا بارلىق كۇش-جىگەرىن سالىپ، ەڭبەك ەتكەنى ءمالىم. ءوزىنىڭ سوزىندە قۇلبەك ەرگوبەك ونىڭ جازۋشىلار وداعىن دا العاشقى قۇرۋشىلاردىڭ ءبىرى عانا ەمەس ون بەس جىلداي باسقارىپ، اياعىنان تۇرعىزىپ كەتكەنىن دە اتاپ ءوتتى. قازاق ادەبيەتىنىڭ بارلىق جانرىندا ەڭبەك ەتىپ، ونى شىن مانىندە وگىزدەي ورگە سۇيرەدى. قازاق جاستارىنىڭ كوركەمدىك مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا ونىڭ بارلىق شىعارمالارى اسەر ەتتى.

راس، جازۋشى «جەتكىزەمىز، گۇلدەندىرەمىز» دەپ جەلپىلدەتكەن كوممۋنيستىك پارتيانىڭ جالعان ۇراندارىنا ابدەن سەنىپ، ءوزى دە سوعان قىزمەت ەتتى. الايدا ول ءبىر سارىنمەن كەتكەن جوق، قازاق مۇددەسىنىڭ تاپتالماۋى ءۇشىن ءتۇرلى شوۆينيستەرگە قارسى بۇعىپ قالماي، اشىق كۇرەستى.  قازىر كەيبىر الاشتانۋشى جاستار سابەڭنىڭ ء«ومىر مەكتەپتەرىندەگى» الاش ارىستارىن سىناعانىن جالاۋلاتىپ، ودان «حالىق جاۋىن» شىعارۋعا تىرىسىپ جۇرگەنى دە بار. بىراق وندايلار سابەڭ الاشتىقتاردى سىناي وتىرىپ، ىستەگەن ەڭبەكتەرىن ايتىپ كەتكەنىنە بويلاي بەرمەيدى. قالاي دەسەك تە «سابەڭ – ويى بار، قىرى بار قازاقتىڭ كەڭ دالاسى» (ع.جايلىباي)، ال دالانى ەشكىم دە تاريحتان سىزا المايدى. شىعىپ سويلەگەن جەرگىلىكتى عالىم زارقىن تايشىباي، جازۋشى جاراسباي سۇلەيمەنوۆ، استانادان ارنايى كەلگەن ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ساعىمباي جۇماعۇلوۆ، جىر ارناعان اقىن امانجول زاعىپار جانە باسقالاردىڭ سوزدەرىنەن دە وسى سارىنداس ويلار توگىلدى.

1

التى ءجۇز بەتتىك «كەلبەت» كىتابى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى «فوليانت» باسپاسىنان قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ استاناداعى فيليالىنىڭ باسشىسى، اقىن داۋلەتكەرەي كاپ ۇلىنىڭ باستاماسىمەن ءبىر مىڭ دانا بولىپ جارىق كورگەنەكەن. كءىتاپتىڭ تەحنيكالىق تۇرعىداعى ساپاسى وتە جوعارى، جۇتىنىپ تۇر. ىشىندەگى وقىرمانعا بەرەرولجاسى دا زور ەكەنى سەزىلۋدە، ويتكەنى ول باسقا ەمەس جازۋشىنىڭ جانىندا بولعان، عىلىمي اتاق-دارەجەسىن دە سوعان ارناعان قازاقتىڭ بۇگىنگى ادەبيەتىنىڭ كوشباسشى عالىمدارىنىڭ ءبىرى – قۇلبەك ەرگوبەكتىڭ قالامىنان تۋعان. وسىنداي باعالى، اسا قۇندى كىتاپتى شىعارۋعا دەمەۋشىلىك جاساعان جەرگىلىكتى كاسىپكەر، تەرىستىكتىڭ بۇگىنگى اتىمتاي-جومارتى جومارت وماروۆ.

ءسويتىپ، جالعىز تەرىستىك تۇرعىندارى ەمەس، جالپى قازاق ادەبيەتىنە ءبىر ولجالى تۋىندى كەلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار