ەل پرەزيدەنتى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پارتيانىڭ XV سەزىندە: «ءبىز ادال جۇمىس ىستەيمىز جانە حالىققا بارلىق كەمشىلىكتەر تۋرالى اشىق ايتامىز. ادامدار جەرگىلىكتى جەردە جەمقورلاردى تۇستەپ تانيدى, ال بۇل ولاردى قاتارداعى «نۇروتاندىقتار» دا بىلەدى دەگەن ءسوز. ولار ءبىرىنشى بولىپ دابىل قاعىپ, جەمقورلاردى اشكەرەلەۋى كەرەك», دەگەن ەدى. ەندەشە, شەنەۋنىكتەر اراسىنداعى ناعىز جەمقورلاردى, ياعني سىبايلاس جەمقورلىققا جان بىتىرەتىن ادامداردى شەنەۋنىكتەردىڭ وزدەرى دە جاقسى بىلەدى. بىراق «قارعا قارعانىڭ كوزىن شۇقىمايدى» دەگەندەي, ولاردىڭ ءبارى قازىنانىڭ قارجىسىنا ىلىنگەن ءبىر ءجىپتىڭ بويىنا بايلانعاندار. دەگەنمەن, ەلباسى تاپسىرماسى اياسىندا اگەنتتىك توراعاسىنىڭ سىبايلاستىق جەمقورلىققا قارسى نۇسقاۋىنىڭ نەگىزىندە استانا قالاسى بويىنشا قارجى پوليتسياسى باتىل شارالاردى قولعا الدى. ءسويتىپ, ۇستىمىزدەگى جىلى اتالعان دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ىسىنە زاڭسىز ارالاسۋ بويىنشا 8 قىلمىستىق ءىستى انىقتادى.
ەل پرەزيدەنتى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پارتيانىڭ XV سەزىندە: «ءبىز ادال جۇمىس ىستەيمىز جانە حالىققا بارلىق كەمشىلىكتەر تۋرالى اشىق ايتامىز. ادامدار جەرگىلىكتى جەردە جەمقورلاردى تۇستەپ تانيدى, ال بۇل ولاردى قاتارداعى «نۇروتاندىقتار» دا بىلەدى دەگەن ءسوز. ولار ءبىرىنشى بولىپ دابىل قاعىپ, جەمقورلاردى اشكەرەلەۋى كەرەك», دەگەن ەدى. ەندەشە, شەنەۋنىكتەر اراسىنداعى ناعىز جەمقورلاردى, ياعني سىبايلاس جەمقورلىققا جان بىتىرەتىن ادامداردى شەنەۋنىكتەردىڭ وزدەرى دە جاقسى بىلەدى. بىراق «قارعا قارعانىڭ كوزىن شۇقىمايدى» دەگەندەي, ولاردىڭ ءبارى قازىنانىڭ قارجىسىنا ىلىنگەن ءبىر ءجىپتىڭ بويىنا بايلانعاندار. دەگەنمەن, ەلباسى تاپسىرماسى اياسىندا اگەنتتىك توراعاسىنىڭ سىبايلاستىق جەمقورلىققا قارسى نۇسقاۋىنىڭ نەگىزىندە استانا قالاسى بويىنشا قارجى پوليتسياسى باتىل شارالاردى قولعا الدى. ءسويتىپ, ۇستىمىزدەگى جىلى اتالعان دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ىسىنە زاڭسىز ارالاسۋ بويىنشا 8 قىلمىستىق ءىستى انىقتادى.
اتاپ ايتقاندا, استانا قالاسى بويىنشا حالىقتى الەۋمەتتىك باقىلاۋ جانە قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورى كاسىپكەردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتۋ ءۇشىن ودان 50 مىڭ تەڭگە تۇراتىن فرانتسۋز ءسان ءۇيىنىڭ سەرتيفيكاتىن پارا رەتىندە العان, ناتيجەسىندە اتالعان لاۋازىمعا قاتىستى 2 جىلعا شارتتى تۇردە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى سوت ۇكىمى شىقتى. سونىمەن قاتار, «جاستار سارايى» مكقك ديرەكتورىنىڭ اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق قىزمەتى جونىندەگى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الماعامبەتوۆ «جاستار سارايىنىڭ» باسسەينىن جۇزۋگە ۇيرەتۋ جاتتىعۋىن جۇرگىزۋگە جەكە كاسىپكەرگە جالعا بەرگەنى ءۇشىن 800 مىڭ تەڭگە پارا العان. ال استانا قالاسى سارىارقا اۋدانى سالىق باسقارماسىنىڭ باس مامانىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىس پروكۋراتۋراعا جولداندى. ول ينتەرنەت-ءدامحاناسىندا كاسسالىق تارتىپكە بايلانىستى ۇستالعان كاسىپكەردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتۋ ماقساتىندا 30 مىڭ تەڭگە كولەمىندە پارا العان.
جالپى, استانا قالاسىنىڭ بارلىق الەۋمەتتىك تىرشىلىگىنە قاتىستى سالالارىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق ورتتەي لاۋلاپ تۇر. ستاتيستيكالىق تىركەۋ كورسەتكىشىنە تالداۋ جۇرگىزەتىن بولساق, بىلتىرعى انىقتالعان سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى قىلمىستىق ىستەرمەن سالىستىرعاندا, بيىل ول ەكى ەسەگە, ياعني 53-تەن 101-گە دەيىن كوبەيگەن. سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ كەڭىنەن تارالعان ءتۇرى پاراقورلىق, لاۋازىمدى وكىلەتتىلىكتى تەرىس پايدالانۋ, بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرۋ جانە ت.ب. بايلانىستى بولىپ وتىر. ماسەلەن, 101 سىبايلاستىق جەمقورلىققا قاتىستى قىلمىستىق ءىستىڭ 34-ءى نەمەسە ۇشتەن ءبىر بولىگى پاراقورلىققا, 41-ءى لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن تەرىس پايدالانۋعا جانە 6-ۋى بيۋدجەت قاراجاتتارىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كەزىندە جىمقىرىپ قالۋعا بايلانىستى انىقتالعان.
اعىمداعى جىلدىڭ 16 تامىزىندا ايىپتاۋ قورىتىندىسىمەن پروكۋراتۋراعا الماتى اۋدانى اكىمدىگى اپپاراتىنىڭ الەۋمەتتىك سالا جانە كاسىپكەرلىك جونىندەگى باس مامانىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىس جولداندى. ول ماۋسىمدىق ساۋدا ورنىنا كەلىسىم بەرۋگە جانە قامقورلىق جاساۋعا جەكە كاسىپكەردەن 150 مىڭ تەڭگە ءمولشەرىندە پارا العان. سونىمەن قاتار, اقمولا وبلىسى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشى كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ مامانىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى. ول باعدارلاما بويىنشا تۇرعىن ءۇي الۋدىڭ تىزىمىنە كەزەكتەن تىس ەنگىزۋ ءۇشىن ا ەسىمدى ازاماتتان 500 مىڭ تەڭگە پارا العان. سول سياقتى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى باقىلاۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ باسقارما باستىعى زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي دارەجەسىن بەرۋ ءۇشىن 10 مىڭ اقش دوللارى كولەمىندە پارا العانى ءۇشىن سوت ۇكىمىمەن 3 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرى مەردىگەرلىك جۇمىستارعا تەندەردى جۇرگىزۋمەن جانە نىسانداردى ىسكە قوسۋدى قابىلداۋمەن بايلانىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكتسيونەرلىك قوعامداردا دا كوپتەپ بايقالۋدا. ماسەلەن, جۇرگىزىلەتىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا وڭ شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن 14,5 ملن.تەڭگە پارا الۋعا ۇمتىلعان «استاناەنەرگوسەرۆيس» سەرىكتەستىگىنىڭ باقىلاۋ جانە مونيتورينگ ءبولىم باستىعىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قارالۋدا. سول سياقتى «تاۋەلسىزدىك سارايى» مكقك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جانە اتالعان مەكەمەنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا بايلانىستى شارت جاساۋ كەزىندە 576 مىڭ تەڭگە پارا العاندارى ءۇشىن ۇستالىپ, قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى.
بۇدان باسقا, اتالعان دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى «ستوماتولوگيا» وقۋ-كلينيكالىق ورتالىعى» جشس باستىقتارىنا قاتىستى بيۋدجەت قاراجاتتارىن جىمقىرۋ دەرەگى بويىنشا قىلمىستىق ءىس تەرگەلۋدە. اتالعان سەرىكتەستىك استانا قالاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىمەن مەملەكەتتىڭ 100 پايىزدىق جارعىلىق كاپيتالىمەن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمى اياسىندا ستوماتولوگيالىق قىزمەت كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قۇرىلعانى بەلگىلى. الايدا ءىس جۇزىندە اتالعان سەرىكتەستىك الەۋمەتتىك قورعالماعان تۇرعىندارعا, ياعني ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىنە, اياعى اۋىر ايەلدەرگە, مۇگەدەكتەرگە, كوپبالالى انالارعا, زەينەتكەرلەرگە تەگىن ستوماتولوگيالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ورنىنا, ويدان شىعارىلعان اياعى اۋىر ايەلدەر, زەينەتكەرلەر, جاسوسپىرىمدەر تۋرالى جالعان مالىمەت ەنگىزۋمەن وسى ماقساتقا بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىن يەمدەنىپ, جەكە مۇددەسىنە پايدالانعان.
زاڭ بويىنشا جاۋاپقا تارتۋ تەك پارا العانى ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, پارا بەرگەنى ءۇشىن دە كوزدەلگەنى قازىر بارشاعا ايان. سوعان قاراماستان, بۇگىندە پارا بەرۋدىڭ 12 دەرەگى انىقتالدى. ماسەلەن, س. جانە ك. دەگەن ازاماتتار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارۋ جانە دالەلدىك قۇجاتتاردى قايتارىپ الۋ ءۇشىن قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرىنە 40 مىڭ اقش دوللارىن پارا رەتىندە ۇسىنعان. قازىرگى كەزدە اتالعان ازاماتتارعا قاتىستى قىلمىستىق ءىس سوتتا قارالۋدا. وسىلايشا, استانا قالالىق قارجى پوليتسياسى دەپارتامەنتى سىبايلاس جەمقورلارعا قارسى كۇرەستى جانداندىرا ءتۇستى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
