سپورت • 11 تامىز، 2020

وليمپيا ويىندارىنا ەڭ كوپ قاتىسقان سپورتشىلار

155 رەت كورسەتىلدى

ءبىراز ۋاقىتتان بەرى كوپتەگەن شەتەلدىك باسىلىمدار وزبەكستاننىڭ وكىلى وكسانا چۋسوۆيتينانىڭ توكيو وليمپيداسىنا قاتىساتىنى جايىندا جارىسا جازۋدا. ارينە باق وكىلدەرىنىڭ وسى وقيعاعا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىنا ءبىز ەش تاڭدانبايمىز. ويتكەنى جاپونياداعى جارىس ايتۋلى گيمناسشى ءۇشىن سەگىزىنشى وليمپيا ويىندارى بولماق. الەمدىك سپورت تاريحىندا ونداي جايتتار تىم سيرەك كەزدەسەدى. ونىڭ ۇستىنە، كەلەسى جىلى وكسانا الەكساندروۆنا 46 جاسقا تولادى. ال سپورتتىق گيمناستيكا سايىستارىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەندەردىڭ دەنى 20 جاستىڭ شاماسىنداعى ورەندەر. ياعني توكيودا وعان ءوزىنىڭ بالاسىنان دا جاسى كىشى گيمناسشىلارمەن شەبەرلىك بايقاسۋىنا تۋرا كەلەدى.

وكسانا چۋسوۆيتينا 1975 جىلدىڭ 19 ماۋسىمىندا بۇحارادا تۋىپ-ءوستى. ءبۇلدىرشىن كەزىنەن سپورتتىڭ وسى ءتۇرىن سەرىك ەتىپ، اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. 16 جاسىندا كسرو قۇراماسىنىڭ ساپىنا قابىلدانعان ول حالىقارالىق ارەنادا ءوزىن جاقسى قىرىنان كورسەتە باستادى. چۋسوۆيتينا ءوزىنىڭ العاشقى وليمپياداسىنا 1992 جىلى اتتاندى. 17 جاسىندا تمد قۇراماسى ساپىندا كوماندالىق سايىستا التىننان القا تاعىنىپ، «ماڭگى توزباس» اتاقتى يەلەندى. وداق تاراعاننان كەيىن وزبەكستاننىڭ نامىسىن قورعادى. 1996 جىلى اتلانتا جانە 2000 جىلى سيدنەيدەگى دودالاردا باق سىنادى. بىراق بۇل جارىستاردا ونىڭ جولى بولمادى.

2002 جىلى وكسانا گەرمانياعا قونىس اۋداردى. وتانىن تاستاپ كەتۋىنىڭ دە وزىندىك سەبەبى بار. ويتكەنى ۇلى الىشەر لەيكەمياعا شالدىقتى. ال ونداي دەرتتى ەمدەۋگە وزبەكستاننىڭ مەديتسيناسى قاۋقارسىز ەدى. سول سەبەپتى دە ولار نەمىس دارىگەرلەرىنىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولدى. ەم-دومنىڭ قۇنى 120 مىڭ اقش دوللارىن قۇرادى. ونداي مولشەردە مول قارجىنى قايدان تابامىن دەپ باسى قاتىپ وتىرعاندا چۋسوۆيتينا ءوزى ونەر كورسەتىپ جۇرگەن كەلن قالاسىنداعى سپورت كلۋبى قامقور قولىن سوزدى. ولار قاجەتتى اقشانى جيناپ بەرۋمەن عانا شەكتەلىپ قالماي، گەرمانيا ازاماتتىعىن الۋعا كومەكتەستى. ال وكسانانىڭ ءوزى تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننىڭ باتىسىنا دەيىن اۋرۋحانا مەن سپورت زالىنىڭ ورتاسىندا شاپقىلاپ ءجۇردى.

1

ەرەڭ ەڭبەك ەش كەتكەن جوق. ۇلى قاتەرلى دەرتتەن ايىقتى. وكسانانىڭ ءوزى بايراقتى باسەكەلەردە گەرمانيانىڭ اتىنان سىنعا ءتۇستى. 2004 جىلى افينى وليمپياداسىندا ساتسىزدىككە ۇشىراعانىمەن، 2008 جىلى بەيجىڭدە باعى جاندى. اسپاناستى ەلىندە 33 جاستاعى چۋسوۆيتينا قولدى تىرەپ جاسالاتىن جاتتىعۋدا كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. باسقا دا ءدۇبىرلى دودالاردا نەمىس جانكۇيەرلەرىن قۋانىش پەن شاتتىققا بولەدى. 2012 جىلى ول لوندوندا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا بەسىنشى ورىنعا تابان تىرەدى.

گەرمانيا قۇراماسى ساپىندا ءۇش وليمپياداعا قاتىسقاننان كەيىن وكسانا چۋسوۆيتينا ەلىنە قايتۋدى قۇپ كوردى. وزبەكستانعا ورالعاننان كەيىن 2016 جىلى برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتكەن عالامدىق دودادا باق سىنادى. ءوزىنىڭ جەتىنشى وليمپيا ويىندارىندا 41 جاستاعى وزبەك گيمناسشىسى كوڭىل كونشىتەرلىك كورسەتكىشكە قول جەتكىزە المادى. وسى جارىستان كەيىن وكسانا ۇلكەن سپورتتان قول ۇزۋگە بەكىنگەن ەدى. الايدا گيمناستيكاعا دەيىن ماحابباتى ونى تەر ءيسى مۇڭكىگەن زالعا قايتا جەتەلەپ اكەلدى. اقىرىندا ارداگەر سپورتشى توكيو وليمپياداسىندا ونەر كورسەتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. بۇگىنگى تاڭدا بارشا باق وكىلدەرى، باپكەرلەر مەن سپورتشىلار، سان ميلليون جانكۇيەر بۇحارانىڭ تۋماسىنىڭ بۇل ارەكەتىن كوزسىز ەرلىككە بالاپ وتىر.

1

وليمپيا ويىندارىنان بولەك، ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىزدىڭ باسقا دا جارىستاردا جاسىنداي جارقىراعانىن تىلگە تيەك ەتكەن ابزال. اتاپ ايتساق، 1991-2011 جىلدار ارالىعىندا وتكەن الەم چەمپيوناتتارىندا 3 التىن، 4 كۇمىس جانە 4 قولا جۇلدەنى ولجالادى. 1994-2018 جىلدار ارالىعىندا ۇيىم­داستىرىلعان ازيا ويىندارىندا 2 التىن، 4 كۇمىس جانە 2 قولاعا قول سوزدى. ەۋروپا چەمپيونى جانە سول جارىستىڭ ءۇش دۇركىن كۇمىس جۇلدەگەرى دەگەن اتاعى تاعى بار.

بۇگىنگى ماقالامىزدا ءبىز وزبەكستاندىق گيمناسشىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى مەن با­عىن­دىرعان بەلەستەرى جايىندا ەگجەي-تەگجەيلى اڭگىمەلەدىك. الايدا وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋدىڭ سانى جا­عىنان وكسانا چۋس­وۆي­تينا رەكوردشى ەمەس. ونىڭ دا الدىن ورايتىن ساڭ­لاقتار بار. ماسەلەن، ات سپور­تىنىڭ حاس شەبەرى يان ميللار 10 بىردەي وليم­پيادادا ءوز ونەرىن ورتاعا سالدى. العاش رەت 1972 جىلى ميۋنحەندە بوي كور­سەتكەندە ول 25 جاستا ەدى. سوڭعى رەت كانادالىق ساڭلاق 2012 جىلى لون­دوندا كوپشىلىكتىڭ الدىنا شىقتى. ول كەزدە يان اقساقال 65 جاستان اس­قان ەدى. سول ارالىقتا ۇيەڭكى جاپىراقتار ەلى وكىلىنىڭ ءبىر رەت قانا جولى بولدى. 2008 جىلى بەيجىڭدەگى باسە­كەدە ميللار كوماندالىق سايىستى كۇمىس مەدالمەن قورىتىندىلادى. 2019 جى­لى 72 جاسىندا ۇلكەن سپورتتان قول ۇزگەن ايتۋلى ارداگەر قازىرگى كەزدە جاستاردى جاتتىقتىرۋمەن قاتار، سايگ ۇلىك اتتاردى باپتاۋدا.

اۋستريالىق حۋبەرت راۋدشال مەن لات­ۆيالىق افاناسي كۋزمين تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا توعىز رەتتەن قاتىستى. العاشقىسى – جەلكەندى سپورتتى سەرىك ەتسە، ەكىنشىسى – قۇرالايدى كوزگە اتقان مەرگەن. 1964-1996 جىلدار ارالىعىندا راۋدشال وليمپيادانىڭ قوس جۇلدەسىن ەنشىلەدى. انىقتاپ ايتساق، ول 1968 جىلى مەحيكودا جانە 1980 جىلى ماسكەۋدە كۇمىس مەدالدى يەلەندى. كۋزمين 1976-1980 جانە 1988-2012 جىلدار ارالىعىندا اتوي سالدى. 1988 جىلى سەۋلدە التىن جانە 1992 جىلى بارسەلونادا كۇمىس الدى. ەگەر كەڭەس وداعى 1984 جىلى لوس-اندجەلەستەگى ويىندارعا بويكوت جاريالاماعاندا وندا بالتىق جاعالاۋى وكىلى باق سىناعان وليمپيا ويىندارىنىڭ سانى 10-عا جەتىپ، ول يان ميللارمەن تەڭەسەتىن ەدى. ەسەسىنە لاتۆيا وكىلىنىڭ 12 دۇركىن الەم چەمپيونى دەگەن دارداي اتاعى بار.

1

سەگىز وليمپياداعا قاتىسقان 10 سپورت­شى بار. ولار – يتاليالىق پەرو د’ينتسەو مەن رايموندو د’ينتسەو (ات سپورتى)، ۇلىبريتانيا مەن باگام ارالدارىنىڭ نامىسىن قورعاعان دارۆارد نوۋلز (جەلكەندى سپورت)، دانيالىق پاۋل ەلۆسترەم (جەلكەندى سپورت)، سلوۆەنيالىق رايموند دەبەۆەتس (نىسانا كوزدەۋ)، گفر مەن يتاليانىڭ وكىلى يوزەفا يدەم (ەسكەك ەسۋ)، پەرۋلىق فرانسيسكو بوسا (نىسانا كوزدەۋ)، كانادالىق لەسلي تومپسون (اكادەميالىق ەسۋ)، كسرو مەن گرۋزيانىڭ مەرگەنى نينو سالۋكۆادزە (نىسانا كوزدەۋ) جانە نورياكي كاساي (شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ). ءبىر قۋاناتىن جايت، جوعارىدا ەسىمدەرى اتالعان ساڭلاقتاردىڭ بىردە-بىرەۋى وليمپيادادان قۇر قول قايتقان ەمەس. ەڭ ناشار ونەر كورسەتتى دەگەن سپورتشىنىڭ قورجىنىندا كەمىندە ءبىر مەدالدان بار. ال وسىلاردىڭ اراسىنان ەڭ جاقسى ناتيجە پەرو د’ينتسەو مەن رايموندو د’ينتسەوعا تيەسىلى. اعايىندى يتاليالىق ات سپورتىنىڭ وكىلدەرى 1948-1976 جىلدار ارالىعىندا التى مارتە (2 كۇمىس+4 قولا) جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەل گازەتىنىڭ جاڭا جوباسى

وقيعا • بۇگىن، 08:05

ءبىلىم – باستى قۇندىلىق

ايماقتار • بۇگىن، 07:40

ءاسانالى جانە «اي مەن ايشا»

تانىم • بۇگىن، 07:26

حاتتار، حاتتار...

تانىم • بۇگىن، 07:08

«قاراقشىلىق» قارەكەتى

تانىم • بۇگىن، 06:56

قۇمىرسقالار قالاشىعى

وقيعا • بۇگىن، 06:45

كاسىپورىنداردىڭ تيىمدىلىگى ارتادى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:33

جۇمىسپەن قامتۋ – باستى مىندەت

ساياسات • بۇگىن، 06:28

ابدىراماي العا ۇمتىلعاندار

ايماقتار • بۇگىن، 06:16

ەل دامۋىنا سەرپىن بەرەدى

پىكىر • بۇگىن، 06:06

كوسوبۋتسكيدىڭ قارسىلاسى كىم؟

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 06:00

شىعىسقا قار ءتۇستى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار