ايماقتار • 07 تامىز، 2020

تارازدا قوقىس ورتەيتىن زاۋىت سالۋ جوسپارلانۋدا

35 رەت كورسەتىلدى

وبلىس اۋماعىنداعى ستيحيالىق قوقىستار مەن اۋزىنا دەيىن تولىپ، شاشىلىپ جاتقان كونتەينەرلەر تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى شاعىمدارىنىڭ وزەگىنە اينالدى. بۇل وزەكتى ماسەلە وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەزەكتى اپپاراتتىق كەڭەستىڭ نەگىزگى تاقىرىبى رەتىندە جان-جاقتى سارالاندى، - دەپ حابارلايدى Egemen.kz وبلىس اكىمدىگىنە سىلتەمە جاساپ.

وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسلان ورازبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، ايماقتا 163 قاتتى قالدىقتار پوليگونى بار دەسەك، وندا ءۇش ميلليون تونناعا جۋىق قاتتى قالدىقتار جيناقتالعان. الايدا ولاردىڭ 65-ءى ءالى قورشاۋسىز جاتىر. اعىمداعى جىلدىڭ التى ايىندا تاعى 21،6 مىڭ توننا قالدىق جينالسا، ونىڭ 11،9 پايىزى سۇرىپتالعان. بۇگىنگى تاڭدا بۇل پروتسەسكە ايرىقشا نازار اۋدارىلادى. ويتكەنى بۇل ەكولوگيالىق تازالىق جانە قالدىقتاردى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ مەن جويۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى.

بۇل تۇرعىدا بىرىنشىدەن ادامداردى قالدىقتاردى بولەك جيناۋعا ۇيرەتۋ جانە وعان جاعداي جاساۋ جايى ماڭىزدىراق. دەگەنمەن شەشىمىن كۇتكەن ماسەلە از ەمەس. ايتالىق قاراپايىم عانا قوقىس جاشىگى جەتكىلىكسىز. سلايدتاردا كورسەتىلگەن كورىنىستەر كوڭىلگە كوپ كۇدىك ۇيالاتادى. ولاردىڭ توڭىرەگى قوقىسقا تولىپ قالعان. ءتيىستى ۇيىمدار كۇنىنە ەكى رەت كونتەينەرلەردى تازالاپ، بوساتىپ وتىرۋى كەرەك. ءبىر تاراز قالاسىنىڭ وزىندە وسى ىسپەن اينالىساتىن 8 كاسىپورىن بار، ولار 150 مىڭنان استام ابونەنتكە قىزمەت كورسەتەدى. ال وبلىس بويىنشا مۇنداي 23 كاسىپورىن بار.

جالپى وبلىس بويىنشا 3،5 مىڭنان استام كونتەينەر جەتىسپەيدى. تاراز قالاسىنىڭ اكىمدىگى 700 كونتەينەر الۋعا ءوتىنىش بەرسە، قازىرگە دەيىن ونىڭ 200-ءى كەلىپ ۇلگەرىلگەن. قالا اكىمى ايتقازى قارابالاەۆتىڭ ايتۋىنشا، ارنايى تەحنيكالار جەتىسپەۋشىلىگى تۋىنداعان. الايدا بۇل ماسەلە بىرتىندەپ كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشىلىپ جاتىر. جاقىندا عانا تاعى ءتورت قوندىرعى ساتىپ الىنعان. ايماق باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ ءوز اۆتوپاركىن جاڭارتۋ قىزمەت كورسەتۋشى كومپانيالاردىڭ باستى مىندەتى بولۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا ولاردىڭ تارازدىقتاردان ءمىنسىز قىزمەتى ءۇشىن تۇراقتى تۇردە اقشا جيناپ وتىراتىندىعى ايتىلدى.

تاعى ءبىر ماسەلە – كونتەينەرلەردىڭ ورنالاسۋ نورماسىنىڭ دۇرىس انىقتالماۋى. سونىڭ سالدارىنان، جەكە سەكتور تۇرعىندارى قالدىقتاردى كوپپاتەرلى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارىنا ارنالعان كونتەينەرلەرگە ۇنەمى شىعارىپ وتىراتىنى جاسىرىن ەمەس. بۇدان بولەك،ءوز كونتەينەرى مەن قىزمەت كورسەتۋشى كومپانيامەن كەلىسىمشارتتىڭ شوب سۋبەكتىلەرى، ءبىرىنشى كەزەكتە قىزمەت كورسەتۋ سالالارى بولۋى ءتيىس.قۇرىلىس قالدىقتارىنا ارنالعان ارنايى پوليگوننىڭ بولماۋى سالدارىنان تولىپ كەتكەن كونتەينەرلەر مەن قوقىس ءۇيىلىپ جاتقان الاڭدار كوپتەپ كەزدەسەدى. ەلدى مەكەندەردىڭ جانىندا ستيحيالىق قوقىس ۇيىندىلەرىنىڭ پايدا بولۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبىنىڭ ءبىرى دە سول بولىپ تابىلادى. سونداي-اق، جاۋاپسىز جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا ولاردىڭ ۇلعايۋىنا ىقپال ەتتى. عارىشتىق مونيتورينگ وسىنداي 168 قوقىس ءۇيىندىسىنىڭ بار ەكەنىن انىقتاپ بەرسە، ولاردىڭ 97-ءى جويىلدى.

ايتا كەتۋ كەرەك، ەل ۇكىمەتى تارازدى قوقىس ورتەيتىن زاۋىتتاردىڭ قۇرىلىسى باستالاتىن 6 قالانىڭ تىزىمىنە ەنگىزدى. حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالار مەن ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعىنىڭ ماماندارى جەرگىلىكتى قاتتى قالدىقتار مەن ولاردىڭ مورفولوگيالىق قۇرامىن ولشەپ، گەولوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ ۇلگەردى. جوبا بويىنشا زاۋىت 50 مىڭ توننا قوقىستى ورتەپ، ءبىر ۋاقىتتا 3 مۆت ەلەكتر قۋاتىن وندىرەدى. ينۆەستيتسيا كولەمى شامامەن 5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. جەرگىلىكتى بيلىك پوليگوننىڭ جانىنان بەس گەكتار جەر ءبولىپ، ينفراقۇرىلىم تارتۋ قاجەت.
بەردىبەك ساپارباەۆ اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسىن ناشار دەپ باعالادى.

"الداعى ارەكەتتەردىڭ تيىمدىلىگى بويىنشا سۇراق كوپ. مىسالى ستيحيالىق پوليگوندار تابان استىندا پايدا بولادى. بۇل ءتيىستى باقىلاۋ مەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ جوقتىعىن كورسەتەدى. مەنىڭ ورىنباسارىمنىڭ باسشىلىعىمەن جۇمىس توبىن قۇرۋدى، جاعدايدى تالداپ، قوقىس ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ءتيىمدى ستراتەگياسىن تاڭداۋدى تاپسىرامىن. بۇل ۇلتتىڭ، بالالارىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا قاتىستى وتكىر ماسەلە ەكەنىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك.

قالدىقتاردى سۇرىپتاپ، ءتيىستى تسەحتار مەن شاعىن زاۋىتتار قۇرۋعا باستى نازار اۋدارۋ كەرەك. زاماناۋي قوقىستى وڭدەيتىن زاۋىت سالۋعا قابىلەتتى ينۆەستورلارمەن جۇمىس تا جانداندىرۋدى قاجەت ەتەدى. قىزمەت كورسەتۋ ۇيىمدارمەن جاسالعان كەلىسىمشارتتارعا كونتەينەر الاڭدارىن تازالاۋ تۋرالى ەرەجەنى مىندەتتى تۇردە ەنگىزۋ قاجەت. قوقىستاردى كورىنگەن جەرگە بەي-بەرەكەت تاستاپ، جابايى ۇيىندىگە اينالدىرعانى ءۇشىن دە جازانى قاتايتىپ، ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن بارىنشا جۇرگىزۋ كەرەك. تۇرعىندار اراسىندا تەك ءوز ءۇيىن عانا ەمەس، تۋىپ-وسكەن قالاسىن دا تازا ۇستاۋعا ۇندەپ، قوعامداستىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك"، – دەدى وبلىس اكىمى.

بۇدان كەيىن وبلىس اكىمدىگى ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۇدايبەرگەن قورعانباەۆ يەسىز قالعان ەلەكتر جەلىلەرى مەن ترانسفورماتورلارداعى جاعداي تۋرالى باياندادى. الدىمەن 120،9 شاقىرىم جەلىنىڭ 113،9-ى تاراز قالالىق جانە اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ بالانسىنا بەرىلگەن، ودان كەيىن 49 يەسى جوق ترانسفورماتوردىڭ 47-ءسى بالانسقا وتكەن. جاعدايدى تالاس اۋدانى قيىنداتىپ وتىر ەكەن، ياعني قاراتاۋ قالاسىندا 7 شاقىرىمدىق ەلەكتر سىمى مەن ەكى ترانسفورماتور قاراۋسىز قالعان.

تالاس اۋدانىنىڭ اكىمى باقىت قازانباسوۆ اڭگىمەگە ارقاۋ بولعان وسى ساياجاي اۋماعىندا جاقىن ارادا ەلەكتر قوندىرعىلارى ءوز يەسىن تاباتىنىنا سەندىردى. دەسە دە بەردىبەك ساپارباەۆ مۇنداي تۇسىنىكسىز جاۋاپقا كوڭىلى تولماي، ماسەلەنى ءبىر اپتا ىشىندە شەشۋدى تاپسىردى.

"كەيبىر ترانسفورماتورلار تۇرعىن ءۇي اۋماعىندا، ويىن الاڭدارىنىڭ جانىندا ورنالاسقان، بىراق قورشالماعان. مۇندا قايعىلى جاعداي ورىن الماسىنا كىم كەپىل؟ اۋدان اكىمدەرى ءبىر ايدىڭ ىشىندە ولقىلىقتاردى جويۋ قاجەت. ترانسفورماتورلاردىڭ يەلەرىن تاۋىپ، ولار بارلىق قاۋىپسىزدىك شارالارىن قابىلداۋى، ەسكىرگەن جابدىقتاردى جاڭارتىپ وتىرۋى كەرەك"، – دەدى ايماق باسشىسى.

كۇن تارتىبىندەگى سوڭعى ماسەلە تولەمدەرگە قاتىستى ءوربىدى. ءساۋىر-مامىر ايلارىندا 119 مىڭ تۇرعىننىڭ كوممۋنالدىق تولەمدەردى وتەۋىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3،5 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. ونىڭ 2،6 ميلليارد تەڭگەسى جۇمسالىپ، قالعان قاراجات بيۋدجەتكە قايتارىلادى.

الەۋمەتتىك تولەمدەرگە توقتالساق، 42500 تەڭگەنى 167 199 تۇرعىن العان. ال 54،4 مىڭنان استام ادام جالپى سوماسى 2،3 ميلليارد تەڭگە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الدى.

ميكرونەسيەلەر بەرۋ ورتاشا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن تومەن بولىپ قالا بەرەدى. ال گرانتتار كەرىسىنشە 100 پايىز ناتيجە بەرەدى. وبلىس اكىمى اتاپ وتكەندەي، بولىنگەن اقشا يگەرىلىپ قويعان جاعدايدا ءتيىستى مينيسترلىكپەن قوسىمشا قاراجات ءبولۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالعان.

جيىن سوڭىندا بەردىبەك ساپارباەۆ وتىرىستا قارالعان ءار ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىنا تاعى ءبىر مارتە قىسقاشا تالداۋ جاساپ، سىن-ەسكەرتپەلەرگە توقتالىپ، اتقارىلار جۇمىستىڭ باعىتىن دا باعدارلاپ بەردى.

ء"بىز ءۇشىن قازىر باستىسى ماسەلە – جۇمىس ورىندارىن اشۋ، ول ءۇشىن "نۇرلى جول"، "نۇرلى جەر" مەملەكەتتىك باعدارلامالارى مەن يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ باعدارلاماسىن بارىنشا ىسكە اسىرۋىمىز كەرەك. حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرىپ، جۇمىسسىزدار مەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ، الەۋمەتتىك تولەم الۋشىلاردىڭ سانىن ازايتۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك.

الدا وقۋ جىلى باستالاعالى تۇر. ال بىراق كوپتەگەن مۇعالىمدەر قاشىقتىقتان وقىتۋعا ءالى تولىق داعدىلانباعان. بۇل ماسەلەنى ءار مەكتەپ ءتۇرلى قادامدارمەن شەشۋگە تىرىسىپ، باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى مۇمكىندىگىنشە ءداستۇرلى تۇردە وقىعاندارى ءجون. مەكتەپ تابالدىرىعىن تۇڭىش اتتاعان بالا ءبىلىم ۇياسىنىڭ شاپاعاتىن سەزىنىپ، سىنىپتاردى كورىپ، العاشقى ۇستازىمەن جاقىن تانىسقانى قانداي جاقسى"، – دەپ قورىتىندىلادى بەردىبەك ساپارباەۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىسقا قار ءتۇستى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار