بايقوڭىر — ءوز قالامىز

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا كورسەتىلەتىن الەۋ­مەتتىك كومەك مولشەرى بىردەي جاع­دايدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان رە­سەي فەدەراتسياسىنىڭ ازامات­تا­رىنا قاراعاندا, ايتارلىقتاي ءتو­مەن. تاعى ءبىر ماسەلە – “باي­قو­ڭىر” كەشەنىندەگى رەسەي  ۇيىم­دا­رىندا جۇمىس ىستەگەن قازاق­ستان ازاماتتارىنا زەينەتاقى تا­عايىنداۋداعى كەلەڭسىزدىكتەر. ەلىمىز زەينەتاقى جيناقتاۋشى قورلارىنا مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىنىڭ تولەنبەۋىنەن زەي­نەتاقى تاعايىنداۋ بارى­سىن­دا ۇسىنىلاتىن رەسەيلىك رۋبل­مەن كورسەتىلگەن جالاقىسى تۋ­را­لى انىقتاما ەسەپكە الىنبايدى. سول سەبەپتى, رەسەيلىك رۋبلمەن كور­سەتىلگەن انىقتاما بەرگەن ءوتىنىش يەسىنە ەڭ تومەنگى زەي­نەتاقى تاعايىندالادى. بايقوڭىر قالاسىنداعى قازاق تىلىندەگى مەكتەپتەردە جالپىعا بىردەي ءبىلىم بەرۋ ءىسى ەكى ەلدىڭ سا­لالىق مينيسترلىكتەرى اراسىن­دا­عى كەلىسىم-شارت نەگىزىندە جۇرگى­زىلەدى, ياعني قازاق تىلىندەگى مەك­تەپتەر وقۋشىلارىن رەسەي ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىمەن وقىتادى. وقۋلىق ماسەلەسى تولىق شەشىل­مە­گەن. قازىرگى كەزدە ءبىزدىڭ وقۋ­شى­لارىمىزعا 11 535 كىتاپ جە­تىس­پەيدى. سونداي-اق, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە قازاق ءتىلى ۇيرەتىلمەيدى. ەرەكشە نازار بولەتىن جاع­داي, بۇل – رەسەي وقۋلىق­تارى­نىڭ قازاق سىنىپتارى وقۋشى­لا­رى ءۇشىن قازاق تىلىنە اۋدارىلعان كە­زىندە قايتا وڭدەلمەي, سول قال­پىندا بەرىلۋى. مىسال ءۇشىن 1 سى­نىپتىڭ ء“بىزدى قورشاعان الەم” وقۋلىعىن الىپ كورەلىك. وندا: ء“وز ەلىمىز جانە قالامىز (اۋى­لى­مىز) تۋرالى ءبىز نە بىلەمىز؟” دەگەن سۇراق بار. سوعان جاۋاپ بى­لاي بەرىلىپتى: ء“بىزدىڭ ەلىمىز رەسەي دەپ اتالادى. ول – الەم­دەگى ەڭ ۇلكەن ەل. بۇل – ءبىزدىڭ وتانىمىز”. سونداي-اق, رەسەيدىڭ ەلتاڭباسى, رەسەيدىڭ تۋى قوسا كورسەتىلگەن. ويلاپ قاراساق مۇنداي بالالاردا قانداي پات­ريوت­تىق سەزىم بولۋى مۇمكىن. قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونس­تي­تۋتسياسىندا كورسەتىلگەندەي, مەملەكەت ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپىعا مىندەتتى ستاندارتتارىن بەلگىلەي­دى, دەمەك, كەز كەلگەن وقۋ ورنى­نىڭ قىزمەتى وسى ستاندارتتارعا ساي بولۋى شارت. سوندىقتان, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترلىگى بايقوڭىرداعى قازاق تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپتەردە وقى­تۋدىڭ قازاقستاننىڭ مەملە­كەتتىك ستاندارتتارىن ەنگىزۋگە, قاجەت بولسا قالالىق ءبىلىم ءبولى­مىن اشۋعا شارالار قولدانۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. بايقوڭىر قالاسىنداعى تۇر­عىن­داردىڭ كوممۋنالدىق اقىعا تولەيتىن قاراجاتتارى باسقا قا­لا­لارمەن سالىستىرعاندا, ءبىرشاما جوعارى. ونىڭ باستى سەبەپ­تەرى­نىڭ ءبىرى – جانار-جاعار مايدىڭ رە­سەيدەن اكەلىنۋىندە, ەنەرگيا­مەن قامتاماسىز ەتۋدە كەلىسىم-شارت­تاردىڭ ەنەرگيا ءوندىرۋشى­لەر­مەن تىكەلەي جاسالمايتىن­دى­عىندا. سونداي-اق, بايقوڭىر قا­لاسىنىڭ اۋماعى جالعا بەرىل­گەن­دىگىن ەسكەرىپ, قازاقستان ازامات­تا­رىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن  رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت­تەن سۋبسيديالاۋ دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. سونىمەن, بايقوڭىر قالا­سىن­دا تۇراتىن قازاقستان ازامات­تارىنىڭ كۇندەلىكتى ومىردە كەز­دەسەتىن ماسەلەلەرىن: تۇرعىن ءۇي­مەن قامتاماسىز ەتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قۇقىق قورعاۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, قور­شاعان ورتانى قورعاۋ جانە ەكو­لوگيا, قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ, بايلانىس قىزمەتىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ, ەلى­مىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى­نىڭ اكىمشىلىك عيماراتتارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرىن شەشسەك, بايقوڭىر قالاسىنداعى الىگە دەيىن قوردالانىپ كەلگەن پروبلەمالار جويىلىپ, سونداعى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ كونس­تي­تۋتسيالىق قۇقىقتارى تولىعى­مەن قامتاماسىز ەتىلگەن بولار ەدى. باقبەرگەن دوسمانبەتوۆ, سەنات دەپۋتاتى.