اباي حاكىمنىڭ باي مۇراسىن, ونىڭ اسقاق تۇلعاسىن بيىك تۇعىرعا شىعارۋ ءبىر كۇنگە بايلانىپ قالمايتىنى بەلگىلى. دەگەنمەن دەربەس كۇن بەلگىلەنىپ, ۇكىمەت تاراپىنان قاۋلى قابىلدانۋى قازاق بالاسىنىڭ تاعى ءبىر جاڭا بەلەسكە كوتەرىلگەندىگىن كورسە
تەدى.
اباي تاعىلىمىنا تاعزىم ەتۋ – رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ ۇلكەن كەزەڭى.
پرەمەر-مينيستر اسقار مامين قول قويعان قاۋلىدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلىك كۇندەردىڭ تىزبەسىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2017 جىلعى 31 قازانداعى №689 قاۋلىسىنا (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءپۇاج-ى, 2017 ج., № 53, 343-قۇجات) مىناداي تولىقتىرۋ ەنگىزىلسىن: كورسەتىلگەن قاۋلىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلىك كۇندەردىڭ تىزبەسى: مىناداي مازمۇنداعى 22-1-تارماقپەن تولىقتىرىلسىن: «22-1. اباي كۇنى – 10 تامىز». 2. وسى قاۋلى العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن قولدانىسقا ەنگىزىلەدى» دەلىنگەن.
ءبىز تاياۋ كۇندەردە مەرەكەلەيتىن بۇل اباي كۇنى – بىزگە جول كورسەتىپ تۇرعان جارىق شامشىراق سەكىلدى جىلۋىن شاشا جارقىرايدى.
وسىدان تۋرا 175 جىل بۇرىن شىڭعىستاۋدىڭ ەرالى جازىعىندا شىر ەتكەن قازاق داۋىسى – الاش باعدار تۇتقان جارىق تەمىرقازىققا اينالدى.
بۇل كۇن – ءبىرتۇتاس قازاق بالاسىن بىرلىككە شاقىراتىن, ادامگەرشىلىككە ۇندەيتىن, ء«بىرىڭدى قازاق ءبىرىڭ دوس» تۇتاتىن قاستەرلى كۇن!
تۋرا سول كۇنى حاكىم ۇڭىلگەن تەرەڭ ويلار تەڭىزدەي تەبىرەنەتىندەي, تۋرا سول كۇنى حاكىمنىڭ سوڭىندا قالعان بيىك ماتىندەر ءتىپتى زورايىپ اسقاقتايتىنداي!
اباي كۇنى – قازاقتىڭ ىزگىلىك پەن وركەنيەت ورىنە باسقان تاعى دا ءبىر قايىرلى قادامى!
حاكىمگە حالىقتىق قۇرمەت
مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور:
– كۇنى كەشە جاريالانعان ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىندا رەسمي بەكىپتى. ءبىز بۇل كۇندى ۇزاق كۇتتىك. ادىلدىكتىڭ سالتانات قۇراتىنىنا سەندىك. تىرىسىندە اقيقاتتى, ادىلدىكتى جاقتاپ, عىلىمدى تۋ كوتەرگەن, سوڭىنا جاقۇتتاي جارقىراعان قازىنا قالدىرعان جانعا قاتىستى دۇنيەلەردىڭ ەشقايسىسىنا ءبىز نەمقۇرايلى قاراماۋىمىز كەرەك. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە قوعامدا ونىڭ تۋعان كۇنىنە قاتىستى ەكىۇداي پىكىردىڭ بولۋى, ەكى ءتۇرلى داتانىڭ اتالۋى ءبىزدى قىنجىلتاتىن. نەگە دەسەڭىز, ۇلى اقىننىڭ تۋعان كۇنى 10 تامىز ەكەنى ايدان انىق, ەش تالاسسىز شىندىق. اعا سۇلتان قۇنانبايدىڭ انكەتاسىندا بالالارى تۋرالى مالىمەتتەر كورسەتىلەدى. سول جەردە ابايدىڭ تۋعان كۇنى دەپ 10 تامىز جازىلعان. ودان سەمەيگە ساياسي قۋعىنعا ۇشىراعاندار كەلگەنى بەلگىلى. ولاردىڭ پىكىرلەرى دە مۇنى قۋاتتايدى. ابايدىڭ 1845 جىلى, 10 تامىز كۇنى ەرالى جازىعىندا تۋعانى ايقىن. ول كەزدە سەمەي حالقى كوشىپ-قونىپ ءجۇردى. ولاردىڭ ءبىر جەرگە وتىرىقتانۋى وتكەن عاسىردا عانا جۇزەگە استى. شورتانباي اقىننىڭ ايتاتىنى بار عوي: «اۋەلى باستان حاندى الدى, قامالىپ قازاق ساندالدى», دەپ. 1822 جىلى حاندىق جۇيە جويىلعان سوڭ ورىس گۋبەرنيالارى قۇرىلا باستادى. ولاردىڭ ماقساتى بەلگىلى ەدى. ارينە بۇل ۇزاق اڭگىمە. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز, اباي سول تۇستا ومىرگە كەلدى. ۇلى اقىن ومىردەن وتكەن سوڭ كەڭەستىك ساياسي جۇيەنىڭ ىقپالىمەن قوعامدىق-ساياسي كوزقاراستارىنان باستاپ ءومىربايانىنا دەيىن بۇرمالاندى. ياعني تۋعان كۇنىنە دەيىن وزگەرتىلدى.
وسى كۇنى اتالىپ جۇرگەن 23 تامىز قايدان شىقتى دەگەنگە كەلسەك, ورىستاردا ەسكى جىل مەن جاڭا جىل ساناۋدا 13 كۇندىك ايىرما بار. سول سەبەپتى اقىننىڭ تۋعان كۇنىنە 13 كۇن قوسىلعان. بىراق بۇلاي جاساۋعا بولمايدى. ونى كەزىندە ءبىز جازعانبىز. ارينە, بۇل جەردە اقىننىڭ بيوگرافياسىنا تەرەڭ بويلاماعانىمدى ايتا كەتكەن ءجون. مەن كوبىندە ونىڭ رۋحاني قازىناسىن زەرتتەدىم. اۋەزوۆ «ابايدىڭ باتىسىنان شىعىسى باسىم», دەگەن پىكىردە بولعان. مەن نەگىزىنەن ابايدىڭ شىعىسىن زەرتتەدىم. ەندى كەشىگىپ بولسا دا, ۇلى اقىننىڭ تۋعان كۇنى رەتىندە 10 تامىزدىڭ بەكىگەنى قۇپتارلىق ءىس بولدى دەپ ويلايمىن. بۇل ءسوزسىز سولاي بولۋى قاجەت نارسە.
ارىمىز دا, بارىمىز دا – ۇلى اباي!
ۇلىقبەك ەسداۋلەت,
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى:
– اباي – ءوز شىعارمالارىمەن قازاق حالقىنىڭ اقىل-وي, جان-جۇرەك قازىناسىن عالامات بايىتقان دانا اقىن رەتىندە الەمدىك وركەنيەتتەن ويىپ ورىن العان رەنەسسانستىق تۇلعا. ۇلى اباي سول بيىككە وزىمەن قوسا تۋعان ۇلتىن دا ورلەتىپ, تورلەتىپ وتىر. تەمىرقازىعىمىز, شامشىراعىمىز ۇلى حاكىم ەكەنىن بۇگىنگى ۇرپاق باعامداپ قالدى. بيىل پرەزيدەنت ۇلى اقىننىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي, اباي جىلىن جاريالاپ, ەلىمىزدە قىرۋار شارالار وتكىزۋ كوزدەلىپ, قولعا الىنا باستاعان بولاتىن. الايدا بۇكىل الەمدى ءبىر قاۋىزعا سىيعىزعان پاندەميا ىندەتى مەرەيتويدىڭ دا جولىن كەستى. سوعان قاراماستان ەلىمىزدە ونلاين رەجىمدە اباي تۋىندىلارى وقىلىپ, جاتتالىپ, تالدانىپ, زەرتتەلىپ, ناسيحاتتالىپ جاتىر. ءتىپتى حالىقارالىق ۆيدەوكونفەرەنتسيالار دا جۇرگىزىلۋدە.
مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسى اتىنان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا ابايدىڭ تۋعان كۇنى 10 تامىزدى اباي كۇنى دەپ اتاپ, ۇلتتىق مەرەكەگە اينالدىرۋ تۋرالى ۇسىنىس حات جازعان بولاتىنمىن. سول باستامامىزدى مەملەكەت باسشىسى قولداپ, ۇكىمەتكە تاپسىرما بەرگەن ەكەن. مىنە, كوپتەن كۇتكەن قاۋلى شىعىپ, اباي كۇنى بۇكىلحالىقتىق, ۇلتتىق مەرەكە رەتىندە كۇنتىزبەگە ەنىپ وتىر. تاريحي وقيعا! ۇلكەن قۋانىش! بۇل پوەزيا مارتەبەسى, بۇل قازاق ءتىلىنىڭ سالتاناتى دەپ بىلەمىن.
شەتەلدە تۇراتىن كەيبىر كەراۋىز قانداسىمىز «اباي دەگەن اقىن ومىردە بولماعان اڭىز ادام ەكەن. ونى بوكەيحانوۆ باستاعان الاشورداشىلار ءوز يدەياسىن تاراتۋ ءۇشىن ويلاپ تاپقان مىس» دەگەن دە ارام ويلى لاقاپ تاراتىپ, ونى جاقتاۋشىلار دا قۇيىسقانعا قىستىرىلىپ جاتقان كەزدە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل شەشىمىنەن كەيىن سول ارامزا اۋىزدارعا قۇم قۇيىلاتىن بولدى. ەركىن ويلى الاش قايراتكەرلەرىنە قۋات بەرگەن اباي, الاپات اتوم جارىلىستارىنىڭ زاردابىمەن كۇرەستە قالىڭ ەلىنە دەم بەرگەن اباي, تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەستە دە, تاۋەلسىزدىك تۇسىندا دا جۇرتىنا باعىت-باعدار, قايرات-جىگەر بەرگەن اباي قازىرگى ىندەتتەن ارپالىسىپ كۇيزەلگەن حالقىن ءوز رۋحىمەن جەبەپ, جىرىمەن ەمدەيتىن قۇدىرەتكە يە.
اباي كۇنى, اباي مەرەكەسى قۇتتى بولسىن!
