سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستان ۇكىمەتى كريپتوگرافياعا بايلانىستى وڭ كوزقاراس ءبىلدىرىپ كەلەدى. الايدا بۇل ماسەلەدە زاڭنامالىق تەتىك ءالى دە ايقىندالعان جوق. ءتىپتى باستى قارجى رەتتەۋشى ورگان تاراپىنان كريپتوۆاليۋتاعا تولىقتاي تىيىم سالۋعا قاتىستى ۇسىنىس ايتىلعان كەزدەر بولدى.
ايتالىق, 2018 جىلى ۇلتتىق بانكتى باسقارعان دانيار اقىشەۆ ۆەدومستۆو بارلىق تسيفرلى اقشاعا تىيىم سالۋ جولدارىن قاراستىراتىنىن مالىمدەگەن ەدى. دەسە دە بىرنەشە ايدان كەيىن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كريپتوۆاليۋتانى رەتتەۋ باعىتىندا جاھاندىق ىنتىماقتاستىققا شاقىرىپ, بىراق تا بۇل سەگمەنتتىڭ دامىتىلاتىنى نەمەسە تەجەلەتىنى تۋرالى ايتىلماي سول كۇيى بەلگىسىز قالدى.
بۇدان ءبىر جىل بۇرىن (2017 جىلى) استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن قازاقستاندىق تسيفرلى اكتيۆتەر نارىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا مالتانىڭ Exante فيرماسىمەن كەلىسىمگە قول قويىپ, ۇلتتىق بانك ينۆەستورلارعا قىسقا مەرزىمدى بورىشتىق مىندەتتەمەلەردى ساتۋ ءۇشىن بلوكچەيندى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن قاراستىراتىنىن جەتكىزگەن-ءدى.
بىلتىر جاعداي تۇراقتالىپ, جەرگىلىكتى كريپتو-ماينەرلەر ءۇشىن جاعىمدى جاڭالىققا تولى بولدى. ماسەلەن, زاڭ شىعارۋشى ورگان تسيفرلى پلاتفورمادا وندىرىلگەن اكتيۆتەر فياتتى اقشاعا ايىرباستالعانعا دەيىن بۇل قىزمەتكە سالىق سالىنبايتىنىن حابارلادى. ويتكەنى, كريپتوگرافيالىق ءوندىرىس كاسىپكەرلىك قىزمەتتەن گورى, تەك «تەحنولوگيالىق پروتسەسس» رەتىندە قاراستىرىلادى.
ءىرى حالىقارالىق ماينەرلەرگە حوستينگ قىزمەتىن ۇسىناتىن Xive كريپتو-ماينينگتىك ساۋدا الاڭىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ديدار بەكباۋوۆتىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكاداعى جاعداي كوڭىل كونشىتەرلىكتەي بولعانىمەن ونىڭ تۇتاستاي قۇرىلىمى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى.
ء«تيىستى زاڭ جوباسىندا ماينەرلەر ءوز قىزمەتى جايلى ۇكىمەتكە ەسەپ بەرۋى مىندەتتى دەپ جازىلعان. الايدا ونىڭ ءىس جۇزىندە قالاي ورىندالاتىنىن ەشكىم بىلمەيدى», دەدى د.بەكباۋوۆ.
ونىڭ سوزىنە سەنسەك, قازاقستاندا تسيفرلى ۆاليۋتانى وندىرۋمەن قىتايلىق, جاپونيالىق جانە باسقا دا ازيالىق كومپانيالار اينالىسادى. سونىمەن قوسا بىرنەشە ەلدە فەرمالارى بار Genesis Mining حالىقارالىق بۇلتتى تاۋ-كەن كومپانياسى مەن شتاب-پاتەرى امستەردامدا ورنالاسقان Bitfury تاۋ-كەن ەلەكتر ستانساسى دا قىزمەت ەتىپ جاتىر.
سالا مامانى جوعارىداعى ينۆەستورلاردى نارىقتىڭ تاجىريبەلى قاتىسۋشىلارى ەكەنىن, سول سەكىلدى تسيفرلى پلاتفورمادا ورىندالاتىن قازبا جۇمىستارىنىڭ 90% بيتكويننىڭ بلوكچەين تىزبەگىندە جۇزەگە اسىرىلاتىنىن ايتتى. Xive ساۋدا الاڭىنىڭ يەسى قازاقستاندا ەلەكتر ەنەرگياسىن ارتىعىمەن وندىرىلەتىندىكتەن شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ كەلۋى جەرگىلىكتى ينۆەستورلاردىڭ جۇمىسىنا قيىندىق كەلتىرمەيتىنىن جەتكىزدى.
سوندىقتان دا وسى باعىتتاعى نەگىزگى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىق ءالى كۇنگە دەيىن شەشىمىن تاپپاعان نورماتيۆتىك بازادا ەمەس, قالتانى قاقپايتىن ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءتاريفى بولىپ تۇر. 2019 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنداعى جاعدايدى ەسكەرسەك, رەسپۋبليكا اۋماعىندا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ باعاسى جەكە تۇلعالارعا كيلوۆاتت-ساعاتى 0,041 دوللار كولەمىندە (17,23 تەڭگە) جانە زاڭدى تۇلعالارعا 0,049 دوللار (20,59 تەڭگە) كولەمىندە بەلگىلەنگەن.
كريپتوۆاليۋتانىڭ وندىرىسىنە كەلگەندە, ەلەكتر ەنەرگياسى باعاسىنىڭ ماڭىزدىلىعى ارتا تۇسەدى. مامىردا بيتكوينعا سۇرانىس ەكى ەسە ازايعاندا بۇل ماسەلە تىپتەن وزەكتەنىپ, تسيفرلى قازبامەن اينالىساتىن كەنشىلەردىڭ الدىندا ەكى تاڭداۋ تۇردى. ناقتى ايتقاندا, قۇرال-جابدىقتاردى ساتۋ نە بولماسا قاجەتتى قۋات تاريفى ارزان قازاقستان, رەسەي, تاياۋ شىعىس جانە وڭتۇستىك امەريكا سەكىلدى ايماقتارعا كوشۋ.
F2pool جاھاندىق بيزنەس جونىندەگى ديرەكتور توماس حەللەردىڭ ايتۋىنشا, ارزان تاريفتەن بولەك قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ۆيرتۋالدى اقشانىڭ وشاعىنا اينالۋعا اسەرىن تيگىزىپ كەلەدى.
«قازاقستان ماينينگ ءۇشىن (كريپتوۆاليۋتا ءوندىرىسى) ءتيىمدى جەردە ورنالاسقان. كليماتى سالقىن جانە قىتايمەن كورشىلەس. بۇل قىتايلىق ماينەرلەرگە ەسكى بۋىنداعى قوندىرعىلاردى ءوز ەلدەرىنەن قازاقستانعا كوشىرۋگە وڭتايلى جانە سىچۋان سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ جۇمىسى توقتاعاندا ارزان ەنەرگيانى پايدالانۋعا ءساتتى مۇمكىندىك», دەدى ت.حەللەر.
د.بەكباۋوۆ جەرگىلىكتى تاۋ-كەن ءوندىرۋ كاسىپورىندارى ەكىباستۇز, قاراعاندى, پاۆلودار جانە تاراز سىندى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ءوندىرىسى جوعارى ايماقتاردا ورنالاسقانىن, سونداي-اق ەلدە جىل ون ەكى اي بويى كريپتو-ماينينگ يندۋسترياسىنا قولايلى كليمات قالىپتاسقانىن ايتادى.
تمد ايماعىندا بيتكوين ماينينگىن بىرلەسىپ ورنالاستىرۋ قىزمەتىنىڭ ءىرى تاسىمالداۋشىسى BitRiver-ءدىڭ كوممەرتسيالىق ديرەكتورى دميتري ۋشاكوۆ تە قازاقستانداعى قولايلى تاريف ينۆەستورلاردى قىزىقتىراتىنىن راستادى.
ايتسە دە ەلدە «ارزان ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تابيعي العىشارتتارى جوق» دەپ ناقتىلادى ول. سەبەبى ونى نەگىزىنەن كومىر ەلەكتر ستانسالارى وندىرۋدە. ساراپشى قازاقستاندىق ماينينگتىڭ باسقا دا كەمشىلىكتەرىنە توقتالىپ, دالىرەك ايتقاندا ايماقتاعى تۇتاستاي تۇراقسىز احۋال مەن جەرگىلىكتى كريپتو-فەرمالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى جەتكىلىكتى دارەجەدە قامتىلماعان دەدى.
«بۇل قاۋىپتى. نەگە دەسەڭىز, ەل ىشىندە ەلەكتر ەنەرگياسى باعاسىنىڭ تەز وزگەرۋىنە ىقپال ەتەتىن فاكتور از ەمەس. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن ماسەلە بۇل – تسيفرلى قازبا نىساندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى. ولار كوبىنەسە قىسقا ۋاقىتتا قولدانىستان شىققان ەسكى ينفراقۇرىلىممەن جاسالاتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك», دەدى د.ۋشاكوۆ.
وسىدان ءبىر اي بۇرىن قازاقستاننىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبىنىڭ ەكس-ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ 2023 جىلعا قاراي ۆەدومستۆو كريپتوۆاليۋتالاردىڭ وندىرىسىنە بايلانىستى 300 ملرد تەڭگە نەمەسە 738 ملن دوللار ينۆەستيتسيا تارتۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن مالىمدەگەن ەدى.
قازاقستاننىڭ اتالعان سەگمەنتتەگى پايدالى قازبالاردى ءوندىرۋ بويىنشا امبيتسيالىق جوسپارلارى ءبىر قاراعاندا تاڭعالارلىقتاي كورىنۋى مۇمكىن, دەگەنمەن مۇنى راستايتىن ستاتيستيكالىق دەرەكتەر جوق ەمەس. بۇرىنعى باسشىسىنىڭ سوزىنە سەنسەك, بۇگىندە كريپتوۆاليۋتانى وندىرۋمەن اينالىساتىن 14 فەرما جۇمىس ىستەپ, ولارعا شامامەن 201,7 ملن دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا قۇيىلدى.
2020 جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا قازاقستاندا پايدالى قازبالاردى ءوندىرۋ كورسەتكىشى بيتكويننىڭ ورتاشا ايلىق حەش-باعامىنىڭ شامامەن 6,17%-ىن قۇرادى. رەسەيدە ونىڭ كولەمى 6,9%, اقش-تا 7,24% جانە قىتايدا 65% -دان اسادى.
ستيۆەن و'نيل,
Cointelegraph.
دايىنداعان:
جاقسىلىق مۇراتقالي,
«Egemen Qazaqstan»
