قازىرگى رەفورما

كەيبىر اۋىلدىق اۋرۋحانالاردىڭ جابىلۋىنا سوقتىرۋى مۇمكىن 2010 جىلدان باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ەنگىزىلىپ جاتقان جاڭا رەفورما توڭىرەگىندە تۋىنداعان جانە ءوز شەشىمىن تاپپاعان اۋىلدىق اۋرۋحانالارعا قاتىستى اڭگىمە قوزعاسام دەيمىن. رەفورما جالپى سىرقات ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزگە­نىمەن, اۋىلدىق جەرلەردەگى قالىپتاسقان دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن كۇيزەلتىپ, ونىڭ ىدىراۋىنا اكەلىپ سوعۋى ابدەن مۇمكىن. وسى رەفورماعا دايارلىق بارىسىندا وبلىس كولەمىندەگى اۋىلدىق جەرلەردەگى اۋرۋحانالار مەملەكەتتىك مەكەمە مارتەبە­سىن جوعالتىپ, اۋداندىق اۋرۋحانالارمەن بىرىكتىرى­لىپ, قازىنالىق كاسىپورىن رەتىندە قايتا قۇرىلعان بولاتىن. وسىنداي راسىمدەۋدەن اۋىلدىق دارىگەرلىك ەمحانالار مەن اۋداندىق ەمحانالار دا ءوتتى. قازىرگى رەفورماعا سايكەس, سىرقات قاي اۋرۋحانادا ەم قابىلداسا, قاراجات سول اۋرۋحاناعا اۋدارىلادى. بۇل ءوز كەزەگىندە, ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق جابدىقتارمەن جانە بىلىكتى ماماندارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلمەگەن اۋىلدىق اۋرۋحانالاردىڭ تىرشىلىك ەتۋ مۇمكىندىگىن شەكتەپ, ولاردىڭ جابىلۋىنا سوقتىرادى. مىسالى, قىزىلوردا وبلىسىندا قىزىل­­وردا قالالىق اۋرۋحاناسىنا قاراستى قاراوزەك اۋىلىنداعى 10 توسەكتىك اۋرۋحانادا 2010 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن ەشبىر سىرقات ەم الماعان, ال قالالىق اۋرۋحا­نا­عا تەك وزىندە ەم العان سىرقاتتار ءۇشىن عانا قاراجات تۇسەدى, سول سەبەپتەن وسى اۋىلدىق اۋرۋحا­ناعا ەشقانداي قاراجات تۇسپەيتىن بولادى. قالالىق اۋرۋحانا قاراوزەك اۋىلىن­داعى 10 توسەكتىك اۋرۋحانانى ءوز ەسەبىنەن ۇستاۋى ەكىتالاي. بۇل ءوز كەزەگىندە اۋىلدىق اۋرۋحا­نانىڭ اعىمداعى شىعىندارىنىڭ تولەن­بەۋىنە اكەلىپ, كرەديتورلىق قارىز قالىپ­تاستىرادى. اقىر سوڭىندا ول اۋىلدىق اۋرۋحانانى جاۋىپ تىنۋى ىقتيمال. اۋرۋحانا جابىلعان جاعدايدا ونداعى قىزمەت جاساپ جاتقان دارىگەرلەر مەن ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قايدا باراتىنى دا بەلگىسىز. ال بۇل ءوز كەزەگىندە جۇمىسسىزدار سانىن كوبەيتىپ, اۋىلدىق جەردەگى الەۋمەتتىك احۋالدىڭ تومەندەۋىنە جول بەرەدى. سونىمەن قاتار, اۋرۋحانا عيماراتى يەسىز قالىپ, اۋىل كەلبەتى بۇزىلمايتىنىنا كىم كەپىل؟ ءدال وسىنداي جاعداي نەگىزىنەن كوپتەگەن اۋىلدىق اۋرۋحانالارعا ءتان, ال بارلىق اۋىلدارداعى ناۋقاستاردىڭ اۋداندىق, قالالىق جانە وبلىستىق اۋرۋحانالارعا كەلىپ, ورنالاسىپ ەمدەلۋلەرىنە مۇمكىندىك­تەرى دە, جاعدايلارى دا كەلە بەرمەيدى. سوندىقتان جاسالعان رەفورما ءوزىن-ءوزى اقتاعانشا اۋىلدىق اۋرۋحانالاردىڭ اعىمداعى شىعىندارىنا (وتىن, سۋ, جىلۋ, ەڭبەكاقى جانە ت.ب.) اي سايىن قاراجات اۋدارۋ ءتارتىبىن بەلگىلەپ, وسى شىعىنداردى بەلگىلى ءبىر بيۋدجەتتەن وتەۋ قاجەت دەپ بىلەمىز. سەيىتسۇلتان ايىمبەتوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.