تانىم • 31 شىلدە, 2020

قۇرمانعازى اقاشەۆ. «ول جاساعان تاريح»

980 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلاعاتتى جىلداردىڭ ءىزى مەن دالا توسىندەگى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن شەبەر قيۋلاستىرعان سۋرەتشى قۇرمانعازى اقاشەۆ تاريحي تاقىرىپقا ءجيى قالام تارتادى. ەن دالانى ەركىن جايلاعان دالا پەرزەنتىنىڭ ءان-كۇيى مەن سالتاناتى جاراسقان ويىن-ساۋىعى سۋرەتشى قىلقالامىندا ءتۇرلى-ءتۇستى رەڭمەن لەزدە جاراسىم تاۋىپ, كورەرمەن كوڭىلىنە قانات بىتىرەدى. رەاليزمنەن باستاپ, اكادەميالىق كەسكىندەمە ادىستەرىن تەڭ مەڭگەرگەن سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ءسوز قوزعالعاندا قوزعالىسقا ەرەكشە جان بىتىرەر شەبەرلىگى الدىمەن ايتىلسا كەرەك-ءتى.

قۇرمانعازى اقاشەۆ. «ول جاساعان تاريح»

قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ جار­قىن قۇبىلىسى بولعان قاس­تەەۆتى بالا جاسىنان قاستەر­لەپ وسكەن ول تۋعان ەلى مەن وس­كەن جەرىن پەرزەنتتىك ماحاببات­پەن جىرلايدى. ەلىمىزدىڭ تاريحي دامۋ جولىنداعى سان-سا­لالى وزگەرىستەرگە سۋرەتكەر زەر­دەسىمەن كوز سالىپ, وتكەن مەن بۇگىندى بەدەرلەگەن كوركەم شە­جىرە ىسپەتتى تالاي تۋىندىنى ومىرگە اكەلدى. قۇرمانعازى اقا­شەۆتىڭ كەيىنگى جازىلعان جۇ­مىستارىنىڭ قاتارىنداعى شوق­تىعى بيىك تۋىندىسىنىڭ ءبىرى «ول جاساعان تاريح» كارتيناسى. مۇندا ەل استاناسىن الماتىدان اقمولاعا كوشىرۋ تۋرالى باتىل دا بىرەگەي شەشىمنىڭ ەل بىرلىگى مەن دامۋىنىڭ سيمۆولىنا اي­نالعانىن كورسەتەتىن تاريحي ءسات كورىنىس تاپقان. تۇڭعىش پرە­زي­دەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن استانانىڭ العاشقى باس جوس­پارىن جاساعان ساۋلەتشى كيسە كۋروكاۆا ەۋرازيانىڭ جۇرەگىنە اينالار ارمان قالانىڭ كەلەشەك كەلبەتىن باعامداپ, سارى جازىق اتىراپتى قيال كوكجيەگىندە ۇش­تاستىرا اڭگىمەلەسىپ كەلەدى. ءيا, سۋرەتشى وسىناۋ تاعدىرلى دا تا­عىلىمدى ءساتتى جەتكىزۋ جايىن كوپ ويلاندى. ۇلكەن كەنەپتەگى سوڭعى شەشىمگە توقتاماستان بۇ­رىن, ونداعان ۇلگىنى سىزىپ, تاس­تاي بەردى. بەلگىلى ونەرتانۋشى گالينا پوۆالياشكو قۇرمانعازى اقاشەۆتىڭ تاريحي كەڭ اۋقىمدى تۋىن­دىلارىمەن تانىلىپ, تا­قىرىپ سىرىن تەرەڭ مەڭگەرگەن ونەر يەسى ەكەنىن ايتادى.

– سۋرەتشى ءۇشىن تاريحي وقي­عالاردى ءتۇسىرۋ, ءتۇرلى بەينەلەر مەن ءداۋىر رۋحىن جەتكىزۋ وتە ما­ڭىزدى. قۇرمانعازى اقاشەۆ  ءوزى­نىڭ كاسىبي شەبەرلىگىمەن جانە سيۋجەتتىك بەينەسىنىڭ تەرەڭ­دىگىمەن تانىمال. وتە قاراپايىم كورىنەتىن كومپوزيتسيادا وي, جىگەر, ارمانداۋ, جەڭىسكە جەتۋ رۋحى ەرەكشە كوركەم جەتكىزىلگەن. كور­كەم كونتسەپتسياعا سايكەس كە­لە­تىن كولوريستيكالىق شەشىم بار. كوپتەگەن نازىك ءتۇستى نيۋانس­­­تارعا قانىق تۇستەر تابيعي ۇي­لەسە كەتكەن. بۇگىندە قالا بار­­لىق قازاقستاندىقتىڭ ماق­تا­نىشىنا اينالدى, تاۋەل­سىزدىك پەن بولاشاقتىڭ نىشانى ىسپەتتى. ال قۇرمانعازى اقاشەۆتىڭ كەرەمەت ەڭبەگى وسى ءبىر جۇزەگە اسقان ارماننىڭ كوركەم دالەلى ەمەس پە؟! سۋرەتشى ءتۇرلى جانرداعى كارتينالار جازدى, ولار وتىز جىل بويى كورەرمەندەردىڭ, ونەر­تانۋشىلاردىڭ جانە ارىپتەس­تەرىنىڭ نازارىن اۋدارىپ كەلدى, – دەيدى گالينا پوۆالياشكو.

زەڭگىر اسپان, كۇزدىڭ قوڭىرقاي تارتقان جاۋىندى جىلى كۇنى توڭىرەككە تىنىشتىق سىيلاپ, ماڭايدان جاڭبىردىڭ, سىزدىڭ ءيىسى اڭقيتىنداي. ال ەندى باستال­عان قۇرىلىستىڭ الىستان تالىپ جەتكەن دىبىسى بىرتە-بىرتە كۇ­شەيە كەلىپ, سان الۋان بوياۋمەن تۇتاستىق تاپقان. حالىق تاريحىنا بايىپتى, زەرتتەي قاراعان سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنا قاشاندا كەڭدىك پەن تەرەڭدىك ءتان. «اڭگىمە», «جايلاۋدا», «كە­ر­ۋە­ن», «كوش», «سارجايلاۋ» كارتي­نالارى سونى دالەلدەيدى.

– تاقىرىپتىق جۇمىسپەن وقۋدى بىتىرگەن سوڭ اينالىسا باس­­تادىم. ەڭ العاشقى جۇ­مى­­سىم «اڭگىمە» دەپ اتالادى. ابستراكتسيا, يا بولماسا سيۋر­­رەا­­ليستىك جۇمىس بولسىن, ونىڭ وزەگىندە يدەيا جاتۋ كەرەك. ناتۋ­رامەن جۇمىس ىستەگەننەن كەيىن ادام جاتتىعادى. قازىر كەز كەلگەن تاقىرىپتى بىردەن باستاپ, بىردەن اياقتايمىن, – دەيدى سۋرەتشى باسپاسوزگە بەرگەن سۇحباتىندا. حال­قىمىزدىڭ سەنىمى مەن تاعدىر-تالايىنىڭ نىشانىنا اينالعان استانا تاريحى جونىنەن سىر شەرتەر تۋىندىلار از جازىلعان جوق. «ول جاساعان تاريح» كارتيناسى كوز الدىمىزدا وزگەرىپ, بوي كو­تەرگەن, كوركەيگەن استانانىڭ قۋا­نىشىنا سۇيىنگەن, سۇيسىنگەن حالىق تولقىنىسىن بەرە بىلۋىمەن قۇندى.

قۇرمانعازى اقاشەۆ – سۋرەت­شىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى. 1964 جىلى الماتى وبلىسى قاپال اۋدا­نىندا دۇنيەگە كەلگەن. اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك پەدا­گوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن تامام­داعان. 1992 جىلدان باستاپ كوپتەگەن حالىقارالىق بايقاۋلار مەن سيمپوزيۋمدارعا قاتىسىپ كەلەدى. 2007 جىلى تۇركيانىڭ ىستانبۇل قالاسىندا, 2009 جىلى ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك مۋ­زەيدە, 2010 جىلى استانا قالا­سىندا جەكە كورمەلەرى ۇيىم­داستىرىلدى. قازىرگى تاڭدا اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەدا­گوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى كور­كەمسۋرەت فاكۋلتەتىنىڭ وقىتۋ­شىسى بولىپ قىزمەت ەتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار