17 مىڭعا جۋىق زايم بەرىلەدى
باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا ىلە-شالا 390 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ, ونىڭ 210 ملرد تەڭگەسى «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» ارقىلى يگەرىلەتىن بولعان. اتالعان بانك باسشىسى ءلاززات يبراگيموۆا وسى قارجىنىڭ العاشقى ترانشى بانككە تۇسكەنى تۋرالى جانە باسقا دا ماسەلەلەر جايلى «Egemen Qazaqstanǵa» حابارلادى.
– 90 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى العاشقى ترانش بانككە 27 شىلدە, ياعني دۇيسەنبى كۇنى كەلىپ ءتۇستى. وسىعان بايلانىستى, اكىمدىكتەر سالعان نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي بويىنشا بۇعان دەيىن ماقۇلداۋ العان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتارعا نەسيە بەرىلە باستادى, – دەدى ءلاززات يبراگيموۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەلەسى اپتادان باستاپ بانك 1990 جىلداردان 2009 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا اكىمدىكتەردىڭ كەزەگىندە تۇرعان العاشقى 20 مىڭ ادامعا شاقىرتۋ جىبەرەدى. ولاردىڭ 6 مىڭعا جۋىعى – قازىرگى تاڭدا بانك سالىمشىسى. وسى 6 مىڭ ادامعا بانك SMS حابارلاما جولداۋعا ءتيىس. ال اكىمدىك كەزەگىندەگى قالعان 14 مىڭ ازاماتتىڭ بايلانىس اقپاراتىن انىقتاۋ ءۇشىن بانك ءوزىنىڭ www.hcsbk.kz رەسمي سايتىندا جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ولاردىڭ ءتىزىمى كورسەتىلگەن حابارلاما جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
90 ملرد تەڭگە قانشا ۋاقىت ىشىندە يگەرىلەدى؟ بۇل ساۋالعا «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق باسقارما توراعاسى:
– قاراجاتتىڭ يگەرىلۋى العاشقى تۇرعىن ءۇي نارىعىنداعى ۇسىنىسقا بايلانىستى. ءبىز «5-10-20» باعىتى بويىنشا باسپانا الۋعا بولاتىن تۇرعىن ءۇي نىساندارى جايلى اقپاراتتى جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ نومىرلەرى دە كورسەتىلەدى. قاراجاتتىڭ ەندىگى كەزەكتە اۋدارىلاتىن بولىگى, ياعني قالعان 120 ملرد تەڭگە العاشقى ترانش يگەرىلىپ بولعاننان كەيىن تۇسەدى, – دەدى.
ءلاززات يبراگيموۆا اتاپ وتكەندەي, جالپى «5-10-20» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىنا بولىنگەن 210 ملرد تەڭگە اياسىندا شامامەن 17 مىڭعا جۋىق زايم بەرۋ جوسپارلانعان.
جالپى, كەزەكتە تۇرعان ادامداردى ىرىكتەۋدىڭ نەگىزگى قاعيداسى – جاريالىلىق. بۇل «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى سياقتى نەسيە العاندار ءتىزىمىن جاريالاۋ ارقىلى جۇزەگە اسپاق.
ىرىكتەۋدىڭ ەكىنشى قاعيداسى – جەر-جەردەگى اكىمدىكتەردىڭ باسپانا كەزەگىنە تۇرعان ادامداردىڭ تەڭدىگى. ياعني ادامدار باعدارلاماعا كەزەككە تۇرعان جىلىنا بايلانىستى شاقىرىلادى. نەعۇرلىم ەرتەرەك تۇرعاندار سوعۇرلىم ەرتە شاقىرىلادى.
باعدارلامانىڭ نەگىزگى شارتتارى: ازاماتتىڭ جەكە باسپاناسى بولماۋى كەرەك; باسپانا كەزەگىندە تۇرۋعا ءتيىس; «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندەگى» دەپوزيتىندە پاتەر قۇنىنىڭ 10 پايىزى كولەمىندە جيناعى بولۋ كەرەك. نەسيە 20 جىل مەرزىمگە 5 پايىزدىق ۇستەمەمەن بەرىلەدى. پاتەر باعاسى نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارىندا 18 ملن تەڭگەدەن اسپاۋعا ءتيىس. اتىراۋ, اقتاۋ, اقتوبە, شىمكەنت, تۇركىستان جانە قاراعاندى قالالارىندا ەڭ جوعارى شەكتى مەجە 15 ملن تەڭگە دەپ بەلگىلەندى.
يپوتەكا نارىعىن دامىتقان دۇرىس
«5-10-20» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى وپەراتورى «بايتەرەك» حولدينگى ەكەنىن ايتا كەتەيىك. حولدينگ باسشىسى ايدار ءارىپحانوۆ:
– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ءبىز سينگاپۋردىڭ Housing and Development Board مودەلى بويىنشا ءۇش ەنشىلەس ۇيىمدى – بايتەرەك دەۆەلوپمەنت, قازاقستاندىق يپوتەكالىق كومپانيا جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا كەپىلدىك بەرۋ قورىن بىرىكتىرۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى سالاسىندا بىرىڭعاي وپەراتور قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدەمىز. پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن, جىل سوڭىنا دەيىن «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ» نەگىزىندە «وتباسى بانكى» قۇرىلادى, ول تۇرعىن ءۇيدى ەسەپكە الۋ, كەزەككە قويۋ جانە تاراتۋدى ورتالىقتاندىرا وتىرىپ جۇزەگە اسىرادى. وعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەزەكتە تۇرۋ جۇيەسىن اكىمدىكتەردەن الىپ, باسپاناسى جوق وتباسىلار ءۇشىن ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن «وتباسى بانكىنە» بەرۋ جوسپارلانۋدا. «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ» جەكە تۇلعالاردىڭ مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسىنا تولىق قولجەتىمدىلىگىن ۇسىنۋ جوسپارلانۋدا, – دەدى.
ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, بيىلعى ماۋسىم ايىندا جاڭادان سالىنعان تۇرعىن ۇيلەردەگى پاتەردىڭ شارشى مەترىنىڭ ورتاشا باعاسى 298,4 مىڭ تەڭگە بولدى. بۇل بىلتىرعى باعادان 5 پايىزعا جوعارى. ەلىمىزدە 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا پاتەر 10 ەسە قىمباتتاپتى. رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ جوعارعى كورسەتكىش ەلورداعا تيەسىلى, شارشى مەتردىڭ قۇنى ماۋسىم ايىندا 373,3 مىڭ تەڭگەگە جەتتى. الماتى, شىمكەنت, اقتاۋ, اتىراۋ قالالارىندا دا جاڭا ۇيلەردىڭ شارشى مەترى 340-357 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. پاتەر باعاسى سالىستىرمالى تۇردە ارزان قالالاردىڭ سوڭىن پەتروپاۆل, سەمەي, تالدىقورعان, تاراز قالالارى تۇيىندەيدى. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنداعى باعانىڭ قۇبىلۋىنا «5-10-20» باعدارلاماسىنىڭ اسەرى بولا قويمايدى. 2018 جىلى «7-20-25» باعدارلاماسى قولعا الىنعان كەزدە باعا ارزاندايدى دەگەن بولجامدار جاسالىپ, كەيىن ونىڭ جاڭساق بولجام ەكەنى انىقتالعان-دى. بۇل جولى دا سولاي بولماق.
ەكىنشىدەن, رەسپۋبليكا بويىنشا جىلجىمايتىن مۇلىك سالۋ قارقىنى ەلدەگى دەمووگرافيانىڭ قارقىنىنان بىرنەشە جىلعا قالىپ كەلەدى. باسپانا باعدارلامالارى بويىنشا سالىنىپ جاتقان پاتەرلەر سۇرانىستىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتە الماۋى مۇمكىن. قۇرىلىس ماتەريالدارى نارىعىنداعى احۋال دا شارشى مەتردىڭ قىمباتتاۋىنا اسەر ەتىپ تۇر.
قالاي بولعاندا دا, ەلىمىزدە يپوتەكا نارىعىنىڭ الەۋەتى, ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك احۋالعا تيگىزەتىن وڭ اسەرى زور. قازاقستان قۇرىلىس سالۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۆلاديمير بوريسوۆ وسىلاي دەيدى.
– بۇعان دەيىنگى داعدارىستار كەزىندە كوپتەگەن ەلدىڭ ۇكىمەتتەرى ءبىرىنشى كەزەكتە ءىرى بيزنەسكە قولداۋ كورسەتكەن-ءدى. قازىرگى تاڭدا ەكونوميكاعا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرەتىن سەكتورلاردى قولداۋعا باسىمدىق بەرىلۋدە. قۇرىلىس سەكتورى وسىنداي سالا دەۋگە بولادى. ءتۇرلى يپوتەكالىق باعدارلامالارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك العان ازاماتتار اقشاسىن جاستىقتىڭ استىنا تىقپاي, باسپانا جاعدايىن جاقسارتۋعا جۇمسايدى. تۇرعىن ۇيگە دەگەن سۇرانىس ارتسا, ءىجو-ءنىڭ 6,5 پايىزىن بەرىپ وتىرعان قۇرىلىس سالاسى داميدى, – دەيدى ول.
ال قۇرىلىستى دامىتۋ ءۇشىن يپوتەكا نارىعىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان جۇمىستار جاسالعانى ءجون. بۇل ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە باستاپقى سالىمدى تومەندەتۋ كەرەك. سونىمەن قاتار بانكتەر باسپانا نەسيەسىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن تومەندەتكەنى ءجون. ەلىمىزدە بۇل باعىتتاعى جۇمىستار باستالدى دەۋگە دە بولادى. بۇعان دەيىن ەڭ تومەنگى پايىزدىق مولشەرلەمە 7 پايىز بولسا, «5-10-20» باعدارلاماسى بويىنشا ول 5 پايىزعا دەيىن ازايدى. ياعني بۇل باعدارلاما حالىقتى باسپانامەن قامتۋعا عانا ەمەس, قۇرىلىس سەكتورىنا دا وڭ ىقپالىن تيگىزۋگە ءتيىس.
