19 قازان, 2013

قاداۋ-قاداۋ قاعيداتتار

400 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان ءوز دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسىنا كوتەرىلدى.

ەلباسىنىڭ تىكەلەي باسشىلى­عى­مەن ۇلى دالانىڭ ۇلكەن جۇرەكتى حالقى «قازاقستان-2030» سترا­تە­گياسىنىڭ نەگىزگى مەجەلەرىن مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندادى.       

بىرلىك پەن كەلىسىم, ەڭبەك پەن تاباندىلىق, ەرىك پەن جىگەر جەڭىسكە جەتتى!

كوك تۇرىكتەردىڭ كوسەمى, العىر ويلى, الىپ جۇرەكتى بابامىز كۇلتەگىننىڭ سوزىمەن ايتقاندا, «ءتاڭىر قولدادى. ءبىز جەڭدىك!» ۇلت كوشباسشىسى باستاعان قارا ورمان حالقىمىز قىسقا مەرزىم ىشىندە الەمدى اۋزىنا قاراتار قابىرعالى مەملەكەت قۇردى.

قازاقستان ءوز دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسىنا كوتەرىلدى.

ەلباسىنىڭ تىكەلەي باسشىلى­عى­مەن ۇلى دالانىڭ ۇلكەن جۇرەكتى حالقى «قازاقستان-2030» سترا­تە­گياسىنىڭ نەگىزگى مەجەلەرىن مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندادى.       

بىرلىك پەن كەلىسىم, ەڭبەك پەن تاباندىلىق, ەرىك پەن جىگەر جەڭىسكە جەتتى!

كوك تۇرىكتەردىڭ كوسەمى, العىر ويلى, الىپ جۇرەكتى بابامىز كۇلتەگىننىڭ سوزىمەن ايتقاندا, «ءتاڭىر قولدادى. ءبىز جەڭدىك!» ۇلت كوشباسشىسى باستاعان قارا ورمان حالقىمىز قىسقا مەرزىم ىشىندە الەمدى اۋزىنا قاراتار قابىرعالى مەملەكەت قۇردى.

دۇنيە وزگەردى. باتىس, شىعىس دەيتىن ەجەلگى ۇعىمداردىڭ دا ارا-سالماعى وزگەردى.

جۇمىر جەردىڭ توسىنە جاڭا ءداۋىر ءوز ىقپالىن جۇرگىزە باستادى.

ول ءداۋىر – جاڭالىقتار مەن قىم-قۋىت وزگەرىستەردىڭ, جۇمباعى مەن سىرى مول جاھاندانۋدىڭ ءداۋىرى.

كوزقاراستار مەن ۇستانىمدارعا تىكەلەي ىقپال ەتۋ ارقىلى ادام ساناسىن بەلگىلى ءبىر باعىتقا بۇرۋ, عاسىرلار بويى ساقتالىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق ويلاۋ مەن سويلەۋ مادەنيەتىنەن باستاپ, حالىقتىق بولمىستى, ەلدىك ادەت-عۇرىپتاردى, ءتىل مەن ءدىندى جاساندى وزگەرىستەر كەڭىستىگىنە الىپ شىعۋ, ءبىر ءسوز­بەن ايتقاندا, ءتول توپىراعى جارات­قان قۇندىلىقتاردى تەجەۋ, ادامداردىڭ بويىنا نيگيليس­تىك تاربيەنى بايقاتپاي ەگۋ, وركە­نيەت­تەر قاقتىعىسىن قولدان جاساۋ, مەملەكەتتەردىڭ ىشكى ىسىنە جىلىس­تاپ كىرىپ, شاڭىراعىن شايقاۋ, ءتورىن تىلگىلەۋ سەكىلدى ارەكەتتەرگە بارۋ قازىرگى تاڭدا اسا قيىندىق تۋدىرا قويمايتىن ىسكە اينالىپ تۇر.

بۇل – ۋاقىت شىندىعى.

بۇگىنگى قۇرىلتايدىڭ كۇن تارتىبىنە ەنگەن ساياسي دوكترينا وسىنداي ەل ومىرىندەگى ۇلى وزگەرىستەردىڭ تۇيىندەلەر تۇسىمەن, جاڭا ءداۋىر جاعدايىنداعى الەمدىك احۋالدىڭ سۇراق, ساۋالى مولايىپ تۇرعان كەزىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر.

ءبىز – ينتەگراتسياعا باتىل ەنگەن پوستكەڭەستىك مەملەكەتتەر اراسىنداعى العاشقى ەلدەردىڭ ءبى­رىمىز. كوپۆەكتورلى ساياسات – باستى ۇستانىمىمىز. كوپۇلت وكىلدەرىنىڭ ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي تاتۋ تۇرۋىمىزدا دا ارعى بابالارىمىز – ءال-فارابي, اباي, شوقانداردان كەلە جاتقان, قانىمىزعا سىڭگەن ەۋرازيالىق تۇلعالارعا ءتان ويلاۋ جۇيەسىنىڭ اسا كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى, ەل باسقارۋ ءىسىنىڭ رەفورماتورى, ۇلت ليدەرى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ بويىندا مولدىعىنان ەكەنىن الەم تانىپ, مويىنداپ, باعالاپ وتىر.

جەڭىستەرىمىزدىڭ ارقاۋى – ەل مەن ەلباسى بىرلىگى.

بۇل – ۋاقىت سىنىنان مۇدىرمەي وتكەن شىندىق.

ايتۋلى قۇجات ادام ويى مەن ساناسىن تازارتۋ كەزەڭى كەل­گەنىن سەزىنە وتىرىپ, سودان ارىلۋعا, وسىعان دەيىنگى ۋاقىت سىنىنان سۇرىنبەي وتكەن ساياسي, ەكونوميكالىق جانە رۋحاني باعىتتارىمىزدى جەتىلدىرۋگە شاقىرادى. دوكترينا جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان سارا ساياساتتىڭ جە­تىستىكتەرىن دايەكتەيتىن ارە­كەتتەرگە قانات بىتىرە وتىرىپ, ءاربىر قازاقستاندىقتى تاۋەلسىزدىك اتتى كيەلى دە قاسيەتتى باستى قۇن­دى­لىعىمىزدى قاستەرلەۋگە توگىپ-شاشپاي, بولاشاق ۇرپاققا باسى ءبۇتىن جەتكىزۋگە مىندەتتەيدى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇن­دەرى­نەن باستاپ ماقساتىمىز ايقىن – ەۆوليۋتسيالىق دامۋعا, بىرلىك پەن كەلىسىمگە نەگىزدەلگەن, زاڭ تالاپتارىنا مويىنۇسىنار, ەڭبەكقور, زياتكەر, ءادىل, باسەكەگە قابىلەتتى ازاماتتاردىڭ ۇيلەسىم­دى, دەموكراتيالىق قوعام قالىپ­تاستىرۋ, حالىق مۇددەسىنە قىزمەت ەتەر, اشىق الەۋمەتتىك باعدارلى, مەملەكەت قۇرۋ.

تاۋەلسىزدىككە قىزمەت ەتۋ!

تاۋەلسىزدىك مۇراتتارىن قورعاۋ!

تاۋەلسىزدىك تۋدىرعان ۇلتتىق ۇستانىمداردى بەكىتۋ!

تاۋەلسىز ەلدىڭ سىندارلى ساياساتىن ورنىقتىرۋ!

تاۋەلسىز ەلدى وزگەنىڭ كەڭ استاۋى­نا جالتاقتاتپايتىن دەربەس ەكونوميكالىق باعىتتى تياناقتاۋ!

تاۋەلسىز رۋحاني كەڭىستىكتى قالىپتاستىرۋ, ءتول مادەنيەتىمىزدى ورىستەتۋ ءتارىزدى جاڭا تۇرپاتتى مەملەكەتتى قۇرۋ مەن دامىتۋدىڭ وسىنداي قاداۋ-قاداۋ قاعيداتتارىن پرەزيدەنت ۇزدىكسىز ايتىپ كەلەدى.

جاڭا ساياسي دوكترينا سەزد دە­لەگاتتارىنىڭ تالقىسىنا ءتۇس­پەس بۇرىن, جالپىحالىقتىق تال­قى­لاۋدان ءوتتى. ناتيجەسىندە ءبىراز وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. سونىڭ ءبىرى – الماتى قالاسىنداعى شى­عار­ما­شى­لىق تۇلعالاردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان جيىن. جيىندا ءتىل, مادە­نيەت, عىلىم, جاستار, وتباسى سەكىلدى قۇندىلىقتار جايلى ايتىلعان ۇسىنىس-پىكىرلەر جوبانىڭ سوڭعى نۇسقاسىنان كورى­نىس تاپقانى قۋانتادى. وسى تۇستا تومەندەگى ءۇش ماسەلەگە توقتالعىم كەلەدى.

دوكترينا جوباسىنا «ءبىزدىڭ قۇندىلىقتارىمىز» دەيتىن ارناۋ­لى تاراۋدىڭ ەنگەنى, قازاقستان حالقىنىڭ يماندىلىق بولمىسى مەن وتانشىلدىق رۋحىن قالىپ­تاستىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلگەنى.

ادام, بوستاندىق, زاڭنىڭ ءۇس­تەم­دىگى, ادىلەتتىلىك, ىنتىماق­شى­­لىق, بولاشاققا ۇمتىلىس, وت­باسى جانە ءداستۇر سەكىلدى كيەلى جەتى سانعا نەگىزدەلگەن جەتى ءتۇرلى ۇعىم­­نىڭ بەكەم قاعىلعان جەتى قا­زى­عىنداي, جەتى قات دۇنيەنىڭ جەتى قازىناسىنداي ەلەستەيتىن, تامى­رى تەرەڭ يماندىلىق الەمىنە جەتە­لەيتىن وسى ءبىر ءارى قازاقى, ءارى ادامي قۇندىلىقتارعا دوكترينادان ويىپ ورىن بەرىلگەنى قۇپتاۋعا لايىق.

دوكترينا جوباسىندا ءتىل تۋرالى تاباندى ۇستانىمنىڭ بوي كورسەتۋى.

مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن تۇ­عىرىنا قوندىرۋ تۋرالى پرە­زيدەنتىمىز دۇركىن-دۇركىن ايتىپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ «2050 ستراتەگياسىندا:» «قازاق ءتىلى جاپ­پاي قولدانىس تىلىنە اينالىپ, شىن مانىندەگى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىنە كوتەرىلگەندە ءبىز ەلى­مىزدى قازاق مەملەكەتى دەپ ايتاتىن بولامىز» دەگەن تاريحي ءسوزى كۇللى قازاقستاندىقتاردىڭ جادىندا.

وسى سوزدەردى ەستىگەندە اباي, ماحامبەت, جامبىلدىڭ ارۋاقتارى ءبىر اۋناپ تۇسكەندەي ەلەستەپ ەدى.

ەندى, مىنە, سول وي, سول تۇجىرىمداما دوكترينادا ءوز جالعاسىن تاپقان.

دوكترينانىڭ ونە بويىندا تاۋەلسىزدىك حاقىنداعى تامىرى تەرەڭ, قازىعى بەرىك كونتسەپتۋالدى كوزقاراس مول.

ازاتتىق ءۇشىن تۇرىسقان انارىس پەن مايقى ءبيدىڭ داۋىرىندە دە, ازاتتىق ءۇشىن ات ۇستىندە ءجۇرىپ الىسقان قاسىم حان مەن ەسىم حاننىڭ كەزەڭىندە دە ەل تاۋەلسىزدىگى كۇن تارتىبىنەن ەش تۇسكەن ەمەس. ەلباسى سوزىمەن ايتار بولساق, «الىپتار ءداۋىرىنىڭ» تىزگىنىن ۇستاعان الىپ ابىلاي ءۇشىن ارمان بولعان, بۇگىندە تورتكۇل دۇنيە مويىنداعان سول ازاتتىعىمىزعا – قازاقتىڭ قولى ەندى عانا جەتىپ وتىرعان جوق پا؟!

ۇلى كلاسسيكتەرىمىزدىڭ ءبىرى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ «قىز جىبەگىندە»: «مىنا دالاعا سىيماي ەمەس, سىيىسپاي جۇرگەن جوقپىز با؟!» دەيتىن ءسوزى بار.تۇسپالداپ بولسا دا تۋرا ايتىلعان ءسوز. نار مىنەزدى بار قازاق سوزگە الىمساقتان توقتاعان. ءبىز سونداي حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز! ماڭگىلىك ەل بولۋدى كوكسەگەن جۇرتتىڭ جالعاسىمىز...

حح عاسىردىڭ باسىندا الاش كوسەمى ءاليحان بوكەيحانوۆ: «بوستاندىققا اپاراتىن جالعىز جول – ۇلتتىق ىنتىماق قانا!» دەگەن.

حح عاسىردىڭ سوڭى قازاقتى سول بوستاندىققا جەتكىزدى.

ەندى, مىنە, ححI عاسىر كەلدى. قولىمىزعا قونعان سول بوستاندىقتى ساقتاۋدىڭ دا جالعىز جولى – ۇلتتىق ىنتىماق ەكەنىنە بۇگىندە كوزىمىز جەتىپ وتىر.

تاۋەلسىز قازاق جۇرتىنىڭ تاعدىرىن ويلايتىن كۇللى زيالى قاۋىم, سول ساناتتا ەلىمىزدەگى بارلىق ساياسي كۇشتەر وسى دوكترينانىڭ تۇسىندا سىيىسۋ, ۇعىسۋ دەيتىن ۇلت باسىن بىرىكتىرەر ۋاجگە جۇگىنەر دەگەن ويدامىن.

ەل مەن ەلباسى دەيتىن ەگىز ۇعىم – ءبىر تۋدىڭ اياسىنا جينالار, جيناقتالار ناعىز كەزەڭنىڭ كەلگەنى انىق.

نۇرلان ورازالين,

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى,

قازاقستان جازۋشىلار وداعى

باسقارماسىنىڭ توراعاسى.

سوڭعى جاڭالىقتار