جاقىندا فرانتسيا استاناسى پاريجدەگى «ەليسەي الاڭى تەاترىندا» ونەر كورسەتكەن «استانا وپەرا» بالەتىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى ءمادينا باسپاەۆا مەن تايىر گاتاۋوۆ «حXI عاسىرداعى الەمدىك بالەتتىڭ جۇلدىزدارى» اتتى گالا-كونتسەرتتەن تابىستى ورالدى.
جاقىندا فرانتسيا استاناسى پاريجدەگى «ەليسەي الاڭى تەاترىندا» ونەر كورسەتكەن «استانا وپەرا» بالەتىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى ءمادينا باسپاەۆا مەن تايىر گاتاۋوۆ «حXI عاسىرداعى الەمدىك بالەتتىڭ جۇلدىزدارى» اتتى گالا-كونتسەرتتەن تابىستى ورالدى.
وپەرا انشىلەرىنە ميلانداعى لا سكالا, ماسكەۋدەگى ۇلكەن تەاتر, نيۋ-يوركتەگى مەتروپوليتەن وپەرا, لوندونداعى كوۆەنت-گاردەن, ۆەنەتسياداعى لا فەنيچە, پاريجدەگى گارنە وپەرا سياقتى الەمدىك دەڭگەيدەگى تەاترلاردىڭ ساحناسىندا ونەر كورسەتۋدىڭ ماڭىزى قانداي جوعارى بولسا, بالەت ونەرى شەبەرلەرى ءۇشىن دە ەليسەي الاڭى تەاترىنىڭ شىڭىن باعىندىرۋ ءدال سونداي قىمبات دەپ ەسەپتەۋگە بولادى. وتكەن ايدىڭ ورتاسىندا قازاق ۇلتتىق بالەت ونەرىنەن سول اسۋدى باعىندىرعان تالانتتى جاستاردىڭ ەسىمى ايقىندالدى. گاردەلدىڭ مۋزىكاسىنا جازىلعان «تۇككە تۇرمايتىن ساقتىق» پەن بوريس اسافەۆتىڭ «پاريج جالىنى» بالەتتەرىنەن پا-دە-دە ورىنداعان قازاقستاندىق بالەت شەبەرلەرى العاشقى ساتتەن-اق اسەم قيمىلدارىمەن فرانتسۋز كورەرمەندەرىنىڭ جۇرەگىن جاۋلاپ الدى.
ءمادينا باسپاەۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل «حXI عاسىرداعى الەمدىك بالەتتىڭ جۇلدىزدارى» باعدارلاماسىنا قازاقستاندىق ونەرپازداردىڭ سوڭعى جيىرما جىلداعى العاشقى قاتىسۋى بولىپ تابىلادى. «بۇكىل ازيا مەملەكەتتەرىنەن بارعان ءبىرىنشى وكىل ەكەنىمىزدى ءوزىمىز دە كەيىن اڭعاردىق. گالا-كونتسەرتكە ەۋروپا مەن امەريكانىڭ كوپتەگەن تانىمال سوليستەرى قاتىستى. مۇنداي شاراعا سوڭعى رەت ۇلكەن تەاتردان يۋري پەتروۆتىڭ توبە كورسەتكەنى بولماسا, ودان كەيىن تمد ەلدەرىنىڭ ءۇنىن ەشقاشان ەستىگەن ەمەسپىز. سودان بەرى ارادا شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ءوتىپتى», – دەيدى م.باسپاەۆا بىزبەن اڭگىمەسىندە.
«بيىلعى ونەر سالتاناتىن ۇيىمداستىرۋشىلار ءار قۇرلىق ءوز جۇبىن شىعارا الاتىنداي كەڭ اۋقىمدا وتكىزۋدى ماقسات تۇتقان ەكەن. ءبىز تمد اۋماعىنان ات ءىزىن سالعان العاشقى ارتىستەر بولدىق جانە دە قازاقستاننىڭ جاڭا تەاترى – «استانا وپەرانىڭ» نامىسىن قولدان بەرمەس ءۇشىن بارىنشا كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساپ باقتىق. ەسىمدەرىمىز ەليسەي الاڭى تەاترىنىڭ رەپەرتۋارىنا ءبىر جىل بۇرىن جازىلىپ قويىلدى», – دەيدى ت. گاتاۋوۆ.
ارتىستەر فەستيۆال باستالعان العاشقى كۇنى بالەتتى فرانتسيانىڭ بۇكىل زيالى قاۋىمى كەلىپ تاماشالاعانىن, كونتسەرت اياقتالعان سوڭ ولارمەن كەزدەسۋ وتكىزگەنىن بايانداپ بەردى. بۇل جايىندا م.باسپاەۆا: «جۇرت بىزگە سۇراقتى جاڭبىرشا جاۋدىردى. ءبىزدىڭ ونەرىمىزدى, ءبيىمىزدى وتە جوعارى باعالادى, كلاسسيكالىق بالەت كيىمىمىزدىڭ ەرەكشەلىگىنە تامساندى. سەبەبى, مۇندا جۇرتتىڭ نەگىزىنەن مودەرن ستيلىندەگى بالەتكە كوزدەرى ۇيرەنگەن, ال بالەت كيىمىن باتىس كورەرمەنىنىڭ ساعىنىپ قالعانى سونشالىق, ولار ءبىزدى كوپكە دەيىن جىبەرگىسى كەلمەي, قيماي قوشتاستى», – دەدى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, كلاسسيكالىق شىعارمالاردى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى بولىمدە تەك قازاقستاندىق ارتىستەر عانا ورىنداسا, فەستيۆالدە كلاسسيكالىق رەپەرتۋاردان ءبىر پا-دە-دە-ءنى سان-فرانتسيسكودان كەلگەن جۇپ – تاراس دوميترو مەن ماريا كوچەتكوۆا ءساتتى بەينەلەگەن. «ءبىز ءمادينا ەكەۋمىز ەكى پا-دە-دە بيلەدىك. بىرىنشىدەن, بۇل ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى, سەبەبى ول ءۇشىن ۇلكەن شىدامدىلىق پەن كوپ تاجىريبە قاجەت. ءاۋ باستان مۇنداي تاڭداۋدىڭ وڭاي سوقپايتىنىن بىلگەندىكتەن, قاي نارسەگە بولسىن دايىن تۇردىق. دەگەنمەن, كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىعا الدىق دەپ ويلايمىن. مۇنداعى جۇرت پەن ەۋروپالىقتاردىڭ ايىرماشىلىعى – ولار ءبيدىڭ تولىق نۇسقاسىن بىتىرگەندە عانا قول سوعىپ, قوشەمەت بىلدىرەدى, ال ءبىزدىڭ كورەرمەن ساحناداعى ونەرى ءۇشىن ءارتىستى ۇدايى قولپاشتاپ, شاپالاق ۇرىپ وتىرۋعا داعدىلانعان. كونتسەرت اياقتالا بەرە ءار جۇپ ءوزىنىڭ شەبەرلىك ۇلگىسىن كورسەتۋگە ءتيىس بولاتىن. سونداي ءبىزدىڭ تارتۋىمىزعا زال ءدۇر سىلكىندى. 20 مينۋت بويى ۇزبەي قول شاپالاقتاپ, جىبەرمەي قويدى», – دەيدى پاريج ساپارى جايىندا اسەرلى اڭگىمەلەگەن ت.گاتاۋوۆ.
مۇنداي فەستيۆالدەر جاس تالانتتاردىڭ شەبەرلىگىن ۇشتاپ, ىنتالاندىرادى ءارى ۇلكەن تاجىريبە ىسپەتتى مەكتەپ بولىپ سانالادى. بۇگىندە قازاقستاندىق قوس جۇلدىز شەتەلگە «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ اتىنان بارعاندارىن ماقتانىش تۇتادى. «باسقا ارتىستەردەن, مىسالى, يانا كوچەتكوۆادان («شتاتس-وپەرا», بەرلين) نەوكلاسسيكانى ۇيرەنىپ, ءساتتى قيمىلدارىن قاعىپ العىڭ كەلىپ تۇرادى. ولاردىڭ دا ءبىزدىڭ كەيبىر ۇلگىلەرىمىزگە قىزىعۋشىلىقپەن قاراپ, كوپ نارسەنى ۇيرەنگىسى كەلەتىندىكتەرىن بايقادىق. ال كورەرمەن قۋانىشىندا شەك جوق. نەگە دەسەڭىز, فرانتسيادا «ءپاريجدىڭ جالىنى» وتە سيرەك ورىندالادى. بي سوڭىندا بىزگە ءبىر ەر كىسى بۇرىلىپ كەلىپ, العان اسەرىن جاسىرمادى: ««پاريج جالىنىن» قانشا مارتە كورسەم دە ءدال مۇنداي تاماشا كورىنىسكە بۇرىن-سوڭدى كۋا بولماپپىن!» – دەپ ءمادينا قىزىمىز قازاق بالەتىنىڭ داڭقى فرانتسيا ساحناسىندا اسقاقتاعانىن جەتكىزدى.
جوبانىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى م.باسپاەۆا مەن ت.گاتاۋوۆتىڭ ونەرىنە ەرەكشە كوز تىگىپ, قىزىعۋشىلىق تانىتقانعا ۇقسايدى. ولار كەلەشەكتە مۇنداي كونتسەرتتەردى ءبىزدىڭ جۇلدىزدارىمىزدىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستاندا, استانادا وتكىزۋدى كوزدەپ قالىپتى. ماديناعا ەۋروپا حورەوگرافتارى وتە جوعارى باعا بەرىپ, ساپاردان سوڭ پاريجدە قالىپ, بوردو تەاترىندا دجۋلەتتا پارتياسىن بيلەۋگە ۇسىنىس جاساعان. «مەن, ارينە, بۇل ۇسىنىستى قۇپ الىپ وتىرمىن. بىراق «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ اتىنان شىعىپ بيلەيمىن. قازىر ماعان باسقا تەاترلاردا جۇمىس ىستەپ, تاجىريبە جيناقتاۋ اۋاداي قاجەت. ماسەلەن, بىزدە تۇساۋى ءالى كەسىلىپ ۇلگەرمەگەن «رومەو مەن دجۋلەتتا» بالەتىندەگى ارۋدى مەن «بوردو» تەاترىندا العاش ورىنداعالى وتىرمىن. ۇسىنىس بەلگىلى قويۋشى حورەوگراف شارل جيۋدتەن كەلىپ ءتۇستى. شىنىمدى ايتسام, ءالى كۇنگە تاڭداۋدىڭ ءدال ماعان كەلىپ تىرەلگەنىنە ەش سەنە الار ەمەسپىن. مەن ءۇشىن بۇل ۇسىنىس توسىن وقيعا بولعانمەن, بۇل ماعان لايىق پارتيا ەكەنىن جانە دە مۇنى ويداعىداي ورىندايتىنىما سەنىمىم كامىل», – دەيدى الداعى جوسپارلارى تۋرالى وي بولىسكەنىمىزدە م.باسپاەۆا.
فرانتسيا ساپارى الدىندا قازاق بالەتىنىڭ قوس جۇلدىزى «استانا وپەرا» تەاترىندا جان-جاقتى دايىندىقتان ءوتتى. جاڭادان بوي كوتەرگەن عيمارات كەڭدىگى, ساحناسىنىڭ جارىق تا جايلىلىعى جاعىنان ءتىپتى ەليسەي الاڭى تەاترىنان الدەقايدا اسىپ تۇسپەسە, ولاردان الاسا تارتپاسى انىق دەگەن پىكىر ايتادى ارتىستەر. «ولاردىڭ ەدەنى بىزدىكىنە قاراعاندا قاتتىراق. ال بالەت ادامى ءۇشىن ەڭ باستى ەسكەرىلەر تالاپ ەدەنمەن ەتەنە تىعىز, وسى جاعىنان ءبىزدىڭ تەاتردىڭ باسقالارعا قاراعاندا ارتىقشىلىعى اشىق بايقالىپ تۇرادى. ول بارلىق ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ساي ەڭىس قالىپتا جاسالعان. شەتەلدىك دوستارىم وسىنداعى فوتولارىمدى كورىپ, الدىمەن قاي جەردە تۇسكەنىمدى سۇراپ جاتادى. تەك ەدەن مەن تۇتقالاردىڭ ءوزىن كورگەندە تاڭدانىستارىن جاسىرا الماي قالادى. مەنىڭ باستى ارمانىم – قازاق بالەتىن, تەاترىمىزدى بۇكىل الەمگە تانىتۋ. سەبەبى, بۇل حالقىمىزدىڭ قاي ەلگە دە قايمىقپاي كورسەتەتىن قازىنا-بايلىعى بولىپ سانالادى», – دەيدى تايىر مەن ءمادينانىڭ ويلارى ءبىر جەرگە توعىسىپ.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
