قازاقستان • 22 شىلدە، 2020

جاقسىلىقتىڭ جەڭىسكە جەتكەنىنە – 40 جىل

138 رەت كورسەتىلدى

بۇگىن جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆتىڭ ءححىى ماسكەۋ وليمپياداسىندا جەڭىسكە جەتكەنىنە تۇپ-تۋرا – 40 جىل. 1980 جىلدىڭ 22 شىلدەسىندە شەشۋشى ايقاستا بولگار پاۆەل حريستوۆتان باسىم تۇسكەن ج.ۇشكەمپىروۆ وليمپيادا چەمپيونى اتانعان ەدى، - دەپ جازادى Egemen.kz

گرەك-ريم كۇرەسىنەن 29 جاسىندا وليمپ شىڭىن باعىندىرعان تۇڭعىش قازاق بالاسى تۋرالى كەزىندە دىنمۇحامەد قوناەۆ اتامىز بىلاي دەپتى: «مەن تاريحتا قالارمىن، بالكىم قالماسپىن. بىراق ءبىر جاپىراق بولسا دا ەل مەن جەردىڭ اتىن شىعارعان جاقسىلىقتاي جىگىتتەر قازاقتىڭ تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلاتىنى ءسوزسىز».

قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى جاقسىلىق ۇشكەمپىر ۇلى جايلى جازاتىن دۇنيە كوپ-اق. الايدا ءبىز ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ جولداماسىن يەلىك ەتۋدە قانداي قيىندىقتارعا تاپ بولعانىن جانە سول ءدۇبىرلى دودادا ەڭ قىزىقتى بەلدەسۋلەر جايلى جاقسىلىق اعانىڭ ايتقاندارىن قاعازعا ءتۇسىرىپ وتىرمىز.

 

باپكەرلەرمەن كۇرەس قيىنعا سوقتى

– ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ جولداماسىنا يەلىك ەتۋ ءۇشىن كوپ كۇش جۇمسالدى عوي، – دەپ باستادى جاقسىلىق اعا اڭگىمەسىن. – وليمپياداعا بارماي تۇرىپ، الدىمەن سول دوداعا قاتىسۋ ءۇشىن قانشاما كەدەرگىگە تاپ بولدىم. 1980 جىلدىڭ 6-8 اقپانىندا ماسكەۋ وليمپياداسى الدىندا كسرو چەمپيوناتى ءوتتى. ماقسات – بارلىق سالماق بويىنشا №1 بالۋاندى انىقتاۋ. ماسكەۋدەگى باسەكەگە 48 كيلو سالماقتا بۇرىننان ماعان قارسىلاس بولىپ كەلگەن بارلىق سپورتشى قاتىستى. نەگىزگى قارسىلاسىم – مونرەال وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى الەكسەي شۋماكوۆ ەدى. بىراق، سالماق قۋىپ ابدەن شارشاعان ساشا العاشقى كۇنى-اق جارىستان شىعىپ قالدى. ارالارىندا وسى چەمپيوناتقا تىڭعىلىقتى دايىندالىپ بارعان مەن ەدىم. ءبىرىنشى بەلدەسۋىمدە ماكسيم ۆىلەجانيندى 9 مينۋتتىق بەلدەسۋدىڭ 6-ىنشى مينۋتىندا 22:0 ەسەبىمەن تازا جەڭدىم. ۋكراينادان كەلگەن جاس پەرى پاۆەل پيسكۋننىڭ مەسەلىن 2-اق مينۋتتا قايتاردىم. سوسىن ستانيسلاۆ ۆوزنياكتى دە جاۋىرىنىن كىلەمگە تيگىزدىم. ۆالەري بويكو مەن ۆيكتور ساۆچۋك تە مەنەن ايلالارىن اسىرا المادى، – دەگەن كەيىپكەرىمىزدەن فينالدىق ايقاس تۋرالى سۇرادىق. – فينالدا اناتولي بوزينمەن كۇرەستىم. ودان دا باسىم ءتۇستىم. بىراق سول كەزدە وداقتاعى سپورت تىزگىنىن ۇستاعاندار مەنى وليمپياداعا الىپ بارۋعا سوندا دا اسىقپادى، – دەدى بالۋان.

 

كۇمىس مەدال كەرى اسەرىن تيگىزدى

– كسرو بىرىنشىلىگىنەن كەيىن وليمپياداعا وزگە سالماقتاعى قاتىساتىن سپورتشىلاردىڭ ءتىزىمى جاريالاندى دا، 48 كيلودا كىمنىڭ كۇرەسەتىنى ەۋروپا چەمپيوناتىنان كەيىن انىقتالاتىن بولدى، – دەپ ءسوزىن جالعاستىردى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى. – سونىمەن، قۇرلىق چەمپيوناتى چەحوسلاۆاكيادا ءوتتى. بارلىق قارسىلاسىمدى فينالعا دەيىن قوعاداي جاپىردىم. كەلەسى توپتان مىقتى دەپ جۇرگەن الەمنىڭ ەكى دۇركىن، ەۋروپانىڭ بەس دۇركىن جەڭىمپازى رۋمىن كونستانتين الەكساندرۋ جارتىلاي فينالدا ويلاماعان جەردەن رومان كيرپاچتان ەسەسى كەتتى. پولياك بالۋانى دا ءوز كەزەگىندە مىقتىلاردىڭ قاتارىندا ەدى. قارت قۇرلىقتىڭ №3 بالۋانى تۇعىن. اتالمىش بىرىنشىلىكتە داۋىل تۇرعىزعان كيرپاچتان فينالدا مەن دە ەسە جىبەردىم. مىنە، بۇرمالاۋشىلىقتىڭ كوكەسى وسىدان كەيىن باستالدى. وداقتا ماعان ءتىسىن قايراپ جۇرگەندەردىڭ بويىنا قان جۇگىرە باستادى. اسىرەسە التىننىڭ ءدامىن تاتقان الەكسەي شۋماكوۆتىڭ مۇمكىندىگى ارتا ءتۇستى. الۋشتا مەن مينسكىدە وتكەن حالىقارالىق تۋرنيرگە ەكەۋمىز دە قاتىستىق. ەكى جارىستىڭ فينالىندا دا شۋماكوۆتىڭ «شاڭىن قاعىپ» الدىم. بىراق باپكەرلەر مەنى سىناۋىن سوندا دا توقتاتپادى، – دەدى جاقسىلىق اعا.

باپكەرلەردىڭ ج.ۇشكەمپىروۆكە سەنبەگەنى سونشالىق ولار سوڭعى مۇمكىندىك دەپ قۇراما ىشىندەگى مىقتى دەگەن التى سپورتشى اراسىندا ءوزارا ىرىكتەۋ جۇرگىزەدى. بۇل تۋرالى چەمپيوننىڭ ءوزى بىلاي دەدى: – وليمپياداعا تاياۋ كۇندەر قالعاندا بارلىق سالماقتاعى №1 بالۋاندار ارنايى دايىندىق جاساپ جاتتى. ال ءبىز بولساق، ءالى سول ارامىزدان «ليدەردى» انىقتاۋمەن الەكپىز. باپكەرلەر تۇك تاپپاعاننان كەيىن 48 كيلوداعى مىقتىلار اراسىندا قۇراماىشىلىك باسەكە ۇيىمداستىردى. ەندى بۇل سىننان كىم سۇرىنبەي وتسە، سول ەكى كۇننەن كەيىن بوزكىلەمگە شىعادى. وعان مەنەن باسقا، ا.شۋماكوۆ، ۆ.ساۆچۋك، ا.بوزين، ۆ.انيكين، ت.كازاراشۆيلي قاتىستى. ابىروي بولعاندا سول سىندا بارلىعىن جەڭىپ شىقتىم.

1971-1976 جىلدار ارالىعىندا بارلىق جارىستاردا ولجا سالىپ، تەك ءبىرىنشى-ەكىنشى ورىن الىپ كەلگەن ج.ۇشكەمپىروۆ 1976 جىلى مونرەال وليمپياداسىنا بارۋ كەرەك ەدى. الايدا باپكەرلەر قازاق جىگىتىن ەلدە قالدىرىپ، ونىڭ ورنىنا الەكسەي شۋماكوۆتى الىپ باردى. ال ول ءوز كەزەگىندە وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. وسى ادىلەتسىزدىك جانىنا قاتتى باتقان بولۋ كەرەك، جاقسىلىق اعا جارتى جىلداي سپورت زالعا بارماي قويادى. ايتكەنمەن دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ ءوزى ءۇمىت ارتاتىنىن، ماسكەۋ وليمپياداسىنا بارۋعا مۇمكىندىك جاسايتىنىن ايتقاننان كەيىن جاقسىلىق اعا ءۇشىن بار قيىندىق ارتتا قالعانداي كورىنگەن-ءدى.

الايدا بۇدان كەيىن دە ماسكەۋدىڭ تەرىس ساياساتىنىڭ زاردابىن جاقسىلىق اعامىز تالاي تارتتى. كسرو بىرىنشىلىگىندە اتوي سالعان قانداسىمىزدى شەتەلدە بولاتىن دەڭگەيى تومەن تۋرنيرلەرگە الىپ بارىپ، ءىرى حالىقارالىق جارىستاردان شەت قالىپ وتىردى. الايدا اللا شىداعان ق ۇلىنا بەرمەي مە، تاباندىلىعىنىڭ ارقاسىندا ج.ۇشكەمپىروۆ كوپتەن كۇتكەن وليمپيادا جولداماسىنا اقىرى يە بولادى.

123

 سۋرەتتە: وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن بولگاريالىق پاۆەل كريستوۆ اراسىنداعى شەشۋشى ايقاس. XXII جازعى وليمپيادا ويىندارى. تسسكا سپورت كەشەنى. ماسكەۋ. 1980 جىل.

ديمەكەڭنىڭ ارقاسىندا وليمپياداعا قاتىستىم

– جوعارىدا ايتقان سپاررينگتەن كەيىن دە باپكەرلەر «وليمپياداعا سەن قاتىساسىڭ» دەمەدى عوي، شىركىن. دەگەنمەن، قارسىلاسىم بولىپ جۇرگەن الەكسەي شۋماكوۆ باس باپكەر ساپۋنوۆ باستاعان جاتتىقتىرۋشىلار الدىندا ءادىلىن ايتىپتى: «بۇل جولعى وليمپياداعا مەن قاتىسا المايمىن. ماعان ۇيات. ونەر كورسەتسەم دە، بۇرىنعىداي كۇرەسە المايمىن. جاقسىلىق بارىمىزدەن كۇشتى. ونى وزدەرىڭىز دە بىلەسىزدەر. وعان سەنۋگە بولادى»، دەپ ساشا جىگىتتىك مىنەز تانىتىپتى. وسى كەزدە ءبىر بۇيىردەن تيمۋر كازاراشۆيلي قوسىلا كەتتى. سول كەزدىڭ وزىندە «كازاراشۆيلي وليمپياداعا قاتىساتىن بولسا، گرۋزين حالقى وعان «ۆولگا» كولىگى مەن پاتەر كىلتىن تابىس ەتەدى» دەگەن ءسوز جەلدەي ەسىپ تۇردى. سونىڭ اسەرى مە، داۋىسقا سالعاندا سەگىز باپكەردىڭ ەكەۋى مەنى قولداسا، قالعانى تەمونى جاقتاپ شىعا كەلدى، – دەدى جاقسىلىق اعا.

گرۋزينى بار، باسقاسى بار بارلىعى جالعىز جولدامانى ساۋداعا سالعان كەزدە مىنا جاقتا ەلدىڭ سپورت تۇتقاسىن ۇستاعان باسشىلار دىنمۇحامەد قوناەۆ اقساقالعا قولقا سالعان كورىنەدى. ول كىسى دەرەۋ ماسكەۋگە قوڭىراۋ شالىپ، وليمپياداعا شىن مىقتى قاتىسسىن دەپ ادىلەتسىزدىككە جول بەرگىزبەيتىندىگىن كەسىپ ايتقان ەكەن.

–  ديماش اعام جاقسى ءىستىڭ، ەلگە، ۇلتقا پايداسى تيەر شارۋانىڭ العا باسۋىنا ىقپال ەتكەن جان عوي. حالقىمىزدىڭ باعىنا تۋعان ازاماتتىڭ ءبىرى ەمەس، بىرەگەيى ەدى. اۋەلى اللا، سوسىن ديمەكەڭنىڭ ارقاسىندا وليمپياداعا قاتىستىم، – دەدى كسرو-عا ەڭبەگى سىڭگەن بالۋان.

 

مەنى ءبىر كەسە قىمىز ء«تىرىلتتى»

وسىلايشا وليمپيادانىڭ باستالۋىنا ەكى كۇن قالعاندا جاقسىلىق اعانىڭ 48 كيلودا كۇرەسەتىنى بەلگىلى بولادى. جاتتىعۋ زالىنا قۋانتامىز دەپ كەلگەن كوماندالىق دوستارىنا جاقسىلىق اعا ءبىر جىميىپ قويىپ، ارى قاراي جاتتىعۋىن جالعاستىرا بەرگەن ەكەن. «سولاي بولۋى ءتيىس» دەگەن سەكىلدى سابىرلى قالپىندا قالعان اعامىز 1980 جىلدىڭ 21 شىلدەسى كۇنى تسسكا سپورت كەشەنى تورىندە العاشقى بەلدەسۋىن وتكىزدى. ونىڭ قارسىلاسى اناۋ-مىناۋ ەمەس، الەمنىڭ ەكى دۇركىن، ەۋروپانىڭ بەس دۇركىن جەڭىمپازى رۋمىن كونستانتين الەكساندرۋ ەدى.

– جەرەبەنىڭ قالاي تۇسكەنىن ەستىگەندە ازداپ ويلانعانىم راس. مەنىڭ ءسال ويلانعانىمنىڭ وزىنەن باپكەرلەر قاتتى سەكەمدەنىپتى. باس باپكەر ۆاديم پسارەۆ ءۇنسىز ءجۇر. ال وليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى ۆالەري رەزانتسەۆ قاسىمنان ءبىر ەلى قالماي، قارسىلاسىمنىڭ وسال تۇسىن جىپكە تىزگەندەي ەتىپ ايتۋدا. جاتتىعۋ زالى ماڭىنان اينالشىقتاپ جۇرگەن قابدەن اعا بايدوسوۆ تا «اتاڭ جاۋدان قايتپاعان، قارا بالا، باس قامشىنى وسى جولى!»، دەپ جىگەرىمدى جانىپ قويادى. سونىمەن، كوپتەن كۇتكەن بەلدەسۋ دە باستالىپ كەتتى. كۇرەسكە ەمەس، تۋرا ءبىر توبەلەسكە شىققانداي الەكساندرۋ ناعىز بابىندا ەكەن. شابۋىلدى ءۇستى-ۇستىنە جاسايدى كەپ. ىزا بولعان بالۋان ارقاشان الىسقا بارمايتىنىن بىلەمىن عوي. ونىڭ ۇستىنە قابدەن اعام سەكۋندانت. مەنى رۋحتاندىراتىن سوزدەرىن اياپ جاتقان جوق. سونىڭ ارقاسى بولار ەكىنشى كەزەڭ بىتكەندە تابلوداعى ەسەپ 5:1، مەنىڭ پايداما شەشىلدى. ال ءۇشىنشى كەزەڭدە ەكەۋمىز ءبىر-ءبىر ۇپايدان ەنشىلەدىك. وسى كەزدەسۋ ەسىمنەن ەش كەتپەيدى. ويتكەنى كوزىمە وتتاي بولىپ كورىنگەن رۋمىن بالۋانى ايقاس سوڭىنا دەيىن كىلەمگە جاڭا شىققان بالۋانشا كۇرەستى، – دەدى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ.

كونستانتيننىڭ مىقتى بالۋان ەكەنى داۋسىز. ويتكەنى وليمپيادادان وزگە اتاقتىڭ بارلىعىنا قول جەتكىزگەن رۋمىن جىگىتى جاقسىلىق اعانى اجەپتەۋىر شارشاتقان-دى. ال وتانداسىمىزدىڭ ەكىنشى قارسىلاسى تاياۋدا عانا ەۋروپا چەمپيوناتىندا وعان ەسەسى كەتكەن پولياك رومان كيرپاچ ەدى. تاڭەرتەڭگى ون شاماسىندا الەكساندرۋمەن بەلدەسكەن ۇشكەمپىروۆ، كەشكى جەتىدە كيرپاچپەن باق سىناسۋى كەرەك. كونستانتينمەن وتكەن «يتجىعىس» وعان اۋىر تيگەنى انىق. رۋمىن بالۋانىنا بار كۇشىن جۇمساعان جەرلەسىمىز دەمالىس بولمەسىنە جەتكەندە ءالى قۇرىپ جاتىپ قالىپتى. سول جاتقاننان تۇپ-تۋرا ءۇش ساعاتتاي ورنىنان تۇرا الماعان. ج.ۇشكەمپىروۆكە جەرەبەدەن گورى، ۋاقىت جاعى وڭتايلى بولعان سياقتى. ەگەر دە ەكى بەلدەسۋ اراسى ۇزاق بولماعاندا، ەكىنشى بەلدەسۋىنە جاقسىلىق اعا شارشاپ شىعاتىنى ءسوزسىز ەدى. ونىڭ ۇستىنە كومەككە كەلگەن قۇراما دارىگەرلەرىنە ەركىن كۇرەستەن تۇڭعىش قازاقستاندىق سپورت شەبەرى قابدەن بايدوسوۆ «تيىسپەڭدەر، ءۇش ساعاتتان كەيىن ءوزى تۇرادى» دەپ ەشكىمدى جولاتپاپتى.

بۇل تۋرالى جاقسىلىق اعا بىلاي دەدى: – شىنىندا دا، قابدەن اعامنىڭ ايتقانى ايداي كەلدى. ءدال سول ءۇش ساعاتتان كەيىن بويىما ەپتەپ قۋات جينالا باستادى. سونى اعاما سەزدىرىپ ەدىم، قايدان الدىرعانىن بىلمەيمىن ساپ-سالقىن قىمىزدى اۋزىما توسا قويعانى. سودان 10-15 مينۋتتان كەيىن ازداپ دەنە قىزدىرىپ، تۇك بولماعانداي جاتتىعۋعا كىرىسىپ كەتتىم.

 

حريستوۆتاي قارسىلاستى كورگەن جوقپىن

كەشكى جەتىدە كىلەمگە شىققاندا ج.ۇشكەمپىروۆ بويىنا بار كۇش-قۋاتىن جيناپ الدى. فەرەنتس شەرەشتىڭ «قاقپانىنا» ابايسىزدا ءتۇسىپ، تازا ۇتىلعانىنا نامىستانسا كەرەك، كيرپاچ ورتاعا بۋىرقانىپ شىقتى. ەكى قارسىلاس العاشقى كەزەڭدە تىنىم تاپپاي ايقاستى. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز قارسىلاسىنىڭ قۋلىعىن جاقسى بىلەدى. ول تىڭ كەزىندە ۇپاي جيناپ الادى دا، سوڭعى كەزەڭدە سول جيناعان ۇپايىن ساقتاپ قالۋعا تىرىساتىن. ال بۇل جولى جاقسىلىق اعا وعان ونداي مۇمكىندىك بەرمەدى. كەرىسىنشە، ءبىرىنشى كەزەڭنىڭ سوڭعى مينۋتتارىندا بىرنەشە ءادىس جاساپ، تابلوداعى كورسەتكىشتى 11:0 ەسەبىنە دەيىن جەتكىزدى. قاراپ تۇرار كيرپاچ قايدا؟! ەكىنشى كەزەڭدە بارىن سالعان ول بەلسەندى قيمىلداپ، ەسەپتى 11:10-عا دەيىن قىسقارتتى. بىراق شەشۋشى تۇستا ورايى كەلگەندە تاعى ەكى ۇپاي ەنشىلەگەن جاقسىلىق اعا بۇل بەلدەسۋدى دە جەڭىپ شىقتى. ەسەپ – 13:10.

بۇل جەردە ر.كيرپاچ بار كۇش-جىگەرىن جۇمساعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ادام بالاسى مۇمكىندىگىنەن جوعارى جىلدامدىقتا قيمىلداپ، تىنىمسىز كۇش جۇمساسا كەرەمەت اششى تەر شىعاتىنى بەلگىلى. «ەگەر دە «اممياك» شىققانشا بەلدەسپەگەنىمدە، كيرپاچ مەنىڭ الدىمدى وراپ كەتەر ەدى»، دەگەن جاقسىلىق اعانىڭ بۇل جەردە اسا كوپ كۇش جۇمساعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس ەدى.

ءۇشىنشى اينالىم. ج.ۇشكەمپىروۆ ماجارستاننان كەلگەن فەرەنتس شەرەشتى 17:6 ەسەبىمەن جەڭدى. ەسەپكە قاراپ، وتانداسىمىز قارسىلاسىن قينالماي جەڭگەن سياقتى كورىنەدى. الايدا فينالعا بەرىلەر جولداما ۇشكەمپىروۆتىڭ ۋىسىنا وڭاي تۇسپەدى. وتانداسىمىز ءتورتىنشى اينالىمعا قاتىسپادى.

قوش، سونىمەن سوڭعى شەشۋشى اينالىم. قازاق بالۋانىنىڭ جولىندا بولگار پاۆەل حريستوۆ قاسقايىپ تۇر. جاقسىلىق اعانىڭ سوزىنە سەنسەك، ول «موستيككە» تۇرسا، تۋرا تەمىردەي قاتىپ قالاتىن كورىنەدى. كەرىسىنشە، «پارتەردە» وسالداۋ ەكەن. مىنە، پاۆەلدىڭ وسى وسال تۇسى ونى جەڭىلىسكە ۇشىراتتى. جەرلەسىمىز قارسىلاسىن 12:7 ەسەبىمەن جەڭىپ، وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.

– حريستوۆ مىقتىنى مويىنداي بىلەتىن كەرەمەت جىگىت ەكەن. جەڭىلە تۇرىپ، كىلەم ۇستىندە مەنى قۇشاعىنا قىسىپ قولىمدى كوتەردى. ودان كەيىن حريستوۆ سەكىلدى ادال كۇرەسەتىن قارسىلاستى كەزدەستىرە المادىم، – دەدى ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى.

دودانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق قارسىلاسىنان باسىم بولعان جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ – التىن، كونستانتين الەكساندرۋ – كۇمىس، فەرەنتس شەرەش قولا مەدالعا يە بولدى. وسىلايشا جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ سپورتتىڭ ەڭ ۇلكەن شىڭىنا 29 جاسىندا قول جەتكىزدى. سونداي-اق ول 1981 جىلى الەم چەمپيونى اتانىپ، ماسكەۋدەگى جەڭەسىنىڭ كەزدەيسوق ەمەستىگىن تاعى دا دالەلدەدى. 1984 جىلى كراسنويارسك قالاسىندا وتكەن كسرو كۋبوگىندا 33 جاستاعى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆتى ۇلكەن سپورتتان شىعارىپ سالۋ ءراسىمى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلدى. ۇلكەن سپورتپەن قوشتاسقاننان سوڭ بىرنەشە جىل قازاقستاندا، قىتايدا باپكەرلىك قىزمەت اتقاردى.

 

دەرەكناما:

جاقسىلىق ۇشكەمپىر ۇلى ءامىرالى – 1951 جىلى 6 مامىردا تۋعان. ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى (1980 ج.). الەم چەمپيونى (1981 ج.). الەم كۋبوگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (1982 ج.)، ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ ءفيناليسى (1980 ج.). كسرو-نىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى (1975، 1980 ج.ج.)، كسرو چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس (1978، 1979 ج.ج.) جانە قولا جۇلدەگەرى (1973، 1977 ج.ج.) كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنىڭ جەڭىمپازى (1975 ج.). 1984-1993 جىلدارى – رەسپۋبليكالىق كۇرەس مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى. 1996 جىلدان بۇگىنگى كۇنگە دەيىن «جاقسىلىق» جەكە شارۋا قوجالىعىن اشىپ، ءتورت ت ۇلىكتىڭ بارلىق ءتۇرىن قولدان كەلگەنشە وسىرۋدە.

 

الماس ماناپ،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

7 ءوڭىر «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • كەشە

كوبەلەكتەر كورمەسى

ايماقتار • كەشە

كوكشەدەگى ونەر سايىسى

ايماقتار • كەشە

"حات قورجىن"

قوعام • كەشە

قوڭىر اۋەن

ونەر • كەشە

بالقاشتان باستاۋ الدى

ايماقتار • كەشە

كوتەرمەاقى كولەمى ءوستى

ايماقتار • كەشە

جىرشىلىق ونەر – جان ازىعى

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

جاڭارعان جولدار – تاۋەلسىزدىك تارتۋى

قازاقستان • 21 قىركۇيەك، 2021

داعدارىس پەن دارمەنسىزدىك

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇلتتى ۇلىقتايتىن سۋرەتكەر

تەاتر • 21 قىركۇيەك، 2021

قازاق شىعارماسى اقش-تا باعالاندى

ادەبيەت • 21 قىركۇيەك، 2021

تاشەنوۆتىڭ قالتا ساعاتى

تاريح • 21 قىركۇيەك، 2021

سيقىرلى ساز

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

دۇنيەجۇزىلىك كورمە – دۋبايدا

وقيعا • 21 قىركۇيەك، 2021

العا باستايتىن باعىت-باعدار ايقىن

ەل جانە ەلباسى • 21 قىركۇيەك، 2021

تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

نورۆەگيانىڭ ۇلتتىق مىندەتى

الەم • 21 قىركۇيەك، 2021

اقمولا وبلىسىندا زاڭسىز تسەح انىقتالدى

ايماقتار • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار