وسىنى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ۇمىتپاۋى كەرەك, دەدى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەشەگى كەڭەستە
كەشە استانادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ا» باسقارۋشىلىق كورپۋسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىمەن كەڭەس وتكىزدى.
كەڭەستە «ا» كورپۋسىنا وتكىزىلگەن ىرىكتەۋ قورىتىندىسى شىعارىلىپ, مەريتوكراتيا, اشىقتىق جانە قوعامعا ەسەپتىلىك قاعيداتتارى بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتتى ودان ءارى جاڭعىرتۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق مىندەتتى ىسكە اسىرۋدا ولاردان زور جاۋاپكەرشىلىك تالاپ ەتىلەتىنىن كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ەسىنە سالىپ ءوتتى. ءوز سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل كەزدەسۋدىڭ مۇنداي فورماتتا العاش رەت ءوتىپ وتىرعانىنا توقتالدى.
وسىنى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ۇمىتپاۋى كەرەك, دەدى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەشەگى كەڭەستە
كەشە استانادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ا» باسقارۋشىلىق كورپۋسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىمەن كەڭەس وتكىزدى.
كەڭەستە «ا» كورپۋسىنا وتكىزىلگەن ىرىكتەۋ قورىتىندىسى شىعارىلىپ, مەريتوكراتيا, اشىقتىق جانە قوعامعا ەسەپتىلىك قاعيداتتارى بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتتى ودان ءارى جاڭعىرتۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق مىندەتتى ىسكە اسىرۋدا ولاردان زور جاۋاپكەرشىلىك تالاپ ەتىلەتىنىن كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ەسىنە سالىپ ءوتتى. ءوز سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل كەزدەسۋدىڭ مۇنداي فورماتتا العاش رەت ءوتىپ وتىرعانىنا توقتالدى.وسى زالدا بارلىق باسقارۋشى سالانىڭ, بيلىكتىڭ بارلىق دەڭگەيىنىڭ جانە بارلىق ءوڭىردىڭ وكىلدەرى وتىر. ءبىزدىڭ كەزدەسۋىمىز – تاريحي كەزدەسۋ. «ا» كورپۋسىنىڭ قۇرىلۋى ەلىمىزدەگى كاسىبي مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ دامۋىنىڭ ءبىر كەزەڭىن اياقتاپ, كەلەسى كەزەڭىن باستايدى. مەن ءاردايىم قازاقستاننىڭ تابىستى دامۋىن ساۋاتتى باسقارۋشىلاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىمەن, ءادىل, ۇستانىمى بەرىك حالىق قىزمەتشىلەرىمەن بايلانىستىرىپ كەلەمىن. قازاقستان تمد اۋماعىندا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ قابىلدادى. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان «قازاقستان-2030» تاريحي ستراتەگياسى مەرزىمىنەن بۇرىن جۇزەگە اسىرىلدى, «كاسىبي ۇكىمەت» ونىڭ باسىمدىعى بولدى. ءبىز ونداعى جۇيەلى مىندەتتەردى شەشتىك. ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك اپپارات كاسىبي, جاۋاپتى, قارقىندىراق بولا ءتۇستى, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ اكىمشىلىك مەملەكەتتىك قىزمەت كونكۋرستىق نەگىزدە قالىپتاستىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ مانساپ جولىنداعى ءوسۋى ولاردىڭ تالانتىنا, جەدەلدىگىنە, كاسىبي ساپاسىنا تىكەلەي بايلانىستى. مەنىمەن اڭگىمە ۇستىندە شەتەلدىك قوناقتار – مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارى, وزگە ەلدەردىڭ ساياساتكەرلەرى مەن بيزنەسمەندەرى قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جاس ەكەندىگىن جانە جۇمىستارىنىڭ ساپالى ەكەندىگىن ۇنەمى ايتىپ وتىرادى. مەن ولارعا قازاقستان جاس ەل ەكەنىن ءاردايىم ايتامىن. ءبىز ءىس جۇزىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كادرلىق كورپۋسىن قايتا قالىپتاستىرعانىمىزدى ايتامىن. ءبىزدىڭ باسقارۋشىلارىمىزدىڭ كاسىبي ءارى ساپالىق وسۋىنە ءاردايىم قامقورلىق كورسەتىپ وتىراتىنىمىزدى ايتامىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
* * *
مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە رەسپۋبليكامىزدا وتاندىق مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ الدىڭعى قاتارداعى كورپۋسى قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى. – سىزدەر ىرىكتەۋدىڭ كۇردەلى كەزەڭىنەن وتتىڭىزدەر, ءبىر ورىنعا 4 ادامنان كەلگەن ناعىز باسەكەلەستىككە توتەپ بەردىڭىزدەر. سىزدەر زاڭداردى وتە جاقسى بىلەتىندەرىڭىزدى دالەلدەي بىلدىڭىزدەر. سىزدەر ساپالى باسقارۋشىلىق شەشىمدەردى ازىرلەپ, قابىلداي الاسىزدار, سونداي-اق ولاردىڭ ءتيىمدى ورىندالۋىن ۇيىمداستىرا بىلەسىزدەر دەپ ۇمىتتەنەمىن, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى «ا» كورپۋسىنىڭ قۇرامىنا ەنگەن بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىنى قۇتتىقتادى. بۇل – سىزدەردىڭ جەكە ومىرلەرىڭىزدەگى جانە بۇكىل مەملەكەت ومىرىندەگى ماڭىزدى وقيعا. سىزدەردىڭ جۇمىستارىڭىزعا زور ءۇمىت ارتاتىنىمدى اشىق ايتقىم كەلەدى. بۇكىل مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تۇبەگەيلى جاڭارتىلۋىن سىزدەرمەن بايلانىستىرامىن. قازىر قازاقستان ءۇشىن بەتبۇرىستى كەزەڭ باستالدى. ءبىز جاڭا ساياسي باعىتتى, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن سەنىممەن باستادىق. بۇل جۇمىستىڭ العاشقى قادامدارىنىڭ ءبىرى «ا» كورپۋسىن قالىپتاستىرۋ – مەملەكەتتىك اپپارات وزەگىنىڭ جاڭارتىلۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. مەملەكەت پەن قوعام الدىندا جاڭا مىندەتتەر تۇر. ولاردى جاڭاشا, كرەاتيۆتىك تۇرعىدان ويلاستىرىپ, تاباندىلىقپەن شەشۋ كەرەك. سىزدەردىڭ باستى ميسسيالارىڭىز وسى دەپ بىلەمىن, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلدىڭ تۇراقتىلىعى مەن قارقىندى دامۋى ەڭبەككە جانە حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋگە بايلانىستى ەكەنىن سەزىنۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
* * *
مەملەكەت باسشىسى «ا» كورپۋسىنا كونكۋرس وتكىزۋ ارقىلى تالانتتى جانە تابىستى باسقارۋشىلار ءۇشىن ترانسپارەنتتى الەۋمەتتىك ليفت جاسالعانىن ايتتى. – جالپى, وتكىزىلگەن كونكۋرس ماسەلەسى – ەندى كەلەشەكتىڭ ءىسى جانە وعان تالداۋ جاساۋ كەرەك. ءبىز اۋداندار اكىمدەرىنەن باستاپ ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە دەيىن زاڭنامانىڭ بارلىق تارماعىن تەرەڭ ءبىلۋ جونىندە ورتاق تالاپ قويدىق.
بۇل ارادا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى سوڭىنا دەيىن ءبارىن پىسىقتادى. كوش جۇرە تۇزەلەدى دەپ ساناۋعا بولادى. مەن كونكۋرس بارىسىندا ۇمىتكەرلەردىڭ كەيبىرەۋى تەك ءبىر-ەكى بالل الا الماي قالعانىن بىلەمىن. بۇل قول قۋسىرىپ وتىرۋعا سەبەپ ەمەس. ءسوز جوق, «ا» كورپۋسى قاتىپ قالعان كادرلىق قۇرىلىم ەمەس. ەڭ لايىقتى دەگەن قىزمەتشىلەر ساياسي مەملەكەتتىك قىزمەت قاتارىن تولىقتىراتىن بولادى. بۇل زالدا ورتالىق ۆەدومستۆولاردىڭ, مەملەكەتتىك حولدينگتەر مەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ بولاشاق باسشىلارى وتىر دەپ سەنەمىن. ال ولاردىڭ ناقتى كىم ەكەنىن ۋاقىت جانە سىزدەردىڭ ارقايسىڭىزدىڭ تالانتىڭىز انىقتايدى, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ا» كورپۋسى ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ بۋىنى رەتىندە ۇدايى جاڭارتىلىپ وتىراتىنىنا نازار اۋداردى. مەن سىزدەر بۇكىل مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جاڭارتىلۋ ىسىنە سۇبەلى ۇلەس قوسادى دەپ كۇتەمىن. ەڭ الدىمەن, بيۋروكراتتىق پەن سوزبۇيدالىقتىڭ ازايۋىن, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ جاقسارۋىن, ەتيكانىڭ قاتاڭ ساقتالۋىن جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ىمىراسىز ۇستانىمنىڭ بولۋىن قالايمىن, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
* * *
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇگىندە مەملەكەتتىك باسقارۋدا ەڭ تاياۋ ۋاقىتتا شەشۋدى قاجەت ەتەتىن بىرقاتار تۇيتكىل بار ەكەنىنە توقتالدى. ەڭ الدىمەن, بۇل – حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ تومەندىگى. قىزمەتتىڭ ءبىر تۇرىنەن 450 ءتارتىپ بۇزۋشىلىق ورىن الىپ وتىر. قۇجات اينالىمىنىڭ دەڭگەيىن, تۋراسىن ايتقاندا, بيۋروكراتيا دەۋگە بولادى, 1 قىزمەتكەرگە كەلەتىن قۇجاتتار سانى 500-گە جەتىپ جىعىلادى. وتكەن جىلى قازاقستاندىقتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تالابى بويىنشا 22 ميلليوننان استام انىقتاما تاپسىرعان. بۇل قالاي بولعانى؟ انىقتاما ازاماتتاردان دا كوپ. بۇل ءتىپتى ءبىز ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى جۇيەسىن, حقو-لاردى جەدەل دامىتىپ وتىرعاننىڭ وزىندە ورىن الۋدا. بيۋروكراتيزم – مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى جۇمىستىڭ نورمادان تىس بولۋىنىڭ سالدارىنىڭ ءبىرى, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءوز تاپسىرماسىمەن «مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل زاڭ سىزدەردىڭ ۇنەمى قولداناتىن قۇجاتتارىڭىزعا اينالۋى ءتيىس. ونىڭ نەگىزىندە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدى وڭتايلاندىرۋعا, ونىڭ ساپاسى مەن ناتيجەلىلىگىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزۋ قاجەت. «ا» كورپۋسىنىڭ قارقىندى دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ, بۇل ءۇشىن بىرقاتار شارانى ىسكە اسىرۋ قاجەت. «ا» كورپۋسىنا جاڭا ىرىكتەۋ كەزەڭىن انىقتاۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن. «ا» كورپۋسىن جاڭارتۋدى جۇزەگە اسىرۋ تەك قانا كونكۋرستىق جولمەن انىقتالاتىنىن ايتپاقپىن. بۇل لاۋازىمعا ەشقانداي دا «اۆتوماتتى تۇردە» ءوتۋ جانە اۋىسۋ بولماۋعا ءتيىس. كونكۋرسقا بيىل تالاپ ەتىلگەن ناتيجە كورسەتە الماعاندار دا قاتىسۋعا قۇقىلى, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ العاشقى كونكۋرس قورىتىندىسىنا تەرەڭ تالداۋ جاساپ, ونىڭ وتكىزىلۋ شارتتارىن جاقسارتۋ, ءبىرىنشى كەزەكتە, وبەكتيۆتىلىگىن جاقسارتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. مەنىڭ اكىمشىلىگىمە ۇكىمەتپەن جانە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ بىرنەشە اي بويى وسىنداي جۇمىس جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن. سونداي-اق, اكىمشىلىك مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋ مەن قورعاۋدىڭ بۇكىل تەتىگىن جاقسارتۋ ماڭىزدى. ۇكىمەتكە كەلەسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنان كەشىكتىرمەي بۇل ماسەلە جونىندە ۇسىنىستار جيناعىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
* * *
قازاقستان پرەزيدەنتى «ا» كورپۋسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە قاتىستى قازىرگى كادرلىق ۇستانىم ۇزاق مەرزىمگە دەيىن «قاتىپ قالماۋعا» تيىستىگىن اتاپ كورسەتتى. «ا» كورپۋسىنىڭ ىشىندە جۇيەلى روتاتسيانى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. «ا» كورپۋسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرى بەساسپاپ ماماندار بولۋعا ءتيىس. سىزدەر جۇمىستىڭ جاڭا كولەمى مەن باعىتتارىنان قورىقپاۋعا تيىسسىزدەر. مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى جۇمىستىڭ جاڭا داعدىسىنا ماشىقتانۋ ءۇشىن باستاماشىل بولۋلارىڭىز قاجەت. بۇل سىزدەردىڭ كاسىبي شەبەرلىكتەرىڭىزگە قاتىستى ماسەلە, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ تاياۋدا سايلانعان اكىمدەرىنە قولداۋ كورسەتۋگە ايرىقشا كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ولاردى قوسىمشا رەسۋرستارمەن قامتىپ, بىرقاتار قۇزىرەتتەر بەردىك. سولاردى پايدالانۋدى ۇيرەتۋ جانە قاجەتتى ادىستەمەلىك ماتەريالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. مەملەكەتتىك قىزمەت اكادەمياسى جانىنان ولار ءۇشىن قىسقا مەرزىمدى كۋرستار ۇيىمداستىرىلۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىمەن بىرگە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنە جۇكتەيمىن. سونداي-اق, «ا» كورپۋسىنىڭ مۇشەلەرىن زاماناۋي باسقارۋ ادىستەرىنە, سونىڭ ىشىندە شەتەلدىك تاجىريبە نەگىزىندە تۇراقتى وقىتۋ جۇيەسىن قۇرۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ا» كورپۋسىنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وعان كىرەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرىن جاقسارتۋ جۇيەسىن ويلاعان ءجون ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. قىزمەتكەرلەردىڭ ماتەريالدىق قامتىلۋى لايىقتى دەڭگەيدە بولۋى ماڭىزدى. ءبىر جاعىنان, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە, ەڭ الدىمەن «ا» كورپۋسىنا جوعارى جالاقى تولەۋ – سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى امال. تابىس تىرشىلىككە, وتباسىن اسىراۋعا جەتكىلىكتى بولۋى ءتيىس, سوندىقتان كەلەسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ سىزدەردىڭ جالاقىلارىڭىز 50 پايىزعا ۇلعاياتىن بولادى, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى جالاقىنىڭ ءوسۋىن وزىندىك اۆانس رەتىندە اتادى. ءبىز ءبارىمىز ەڭبەكاقىنى مەملەكەتتەن, بيۋدجەتتەن الامىز, ءبىزدى قوعامىمىزدىڭ مۇشەلەرى – قازاقستان ازاماتتارى اسىرايدى. دەمەك, ءبىز سول حالىققا قىزمەت ەتۋگە ءتيىسپىز. وسىنى ۇمىتۋعا بولمايدى, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
* * *
مەملەكەت باسشىسى قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ورىندالىپ جاتقان تاريحي ۇلى مىندەتتەر ورتاسىندا بولۋ مارتەبەسى بارلىق ۇرپاققا بىردەي بۇيىرا بەرمەيتىنىن اتاپ ايتتى. بىزگە مۇنداي مارتەبەنى تاعدىر جازدى. ءبىزدىڭ پارىزىمىز – حالىق سەنىمىن اقتاۋ, بيىكتە بولۋ, جەرىمىزدىڭ تاعدىرى مەن حالقىمىزدىڭ يگىلىگىنە جاۋاپتى بولۋ. ءوز كۇشىمىزدى اياماي, ستراتەگيا-2050-دە مەجەلەنگەننىڭ ءبارىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. سىزدەرگە, «ا» كورپۋسىنىڭ قىزمەتشىلەرىنە قازاقستاننىڭ الداعى تاريحىن جارقىن ەتۋ مارتەبەسى بۇيىردى. مۇنى ەڭ الدىمەن بۇكىل حالقىمىزدىڭ سىزدەرگە ارتقان جوعارى سەنىمى رەتىندە تۇسىنۋگە تيىسسىزدەر, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كاسىبيلىك, ادالدىق, باستاماشىلدىق, پاتريوتتىق, حالىققا قىزمەت ەتۋ, جوعارى مورالدىق جانە ونەگەلىك قاسيەتتەر – «ا» كورپۋسى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىنىڭ ەڭ باستى قىرلارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سىزدەر «ا» كورپۋسى ەشقانداي دا ەليتا ەمەس ەكەنىن ءارقاشان ەستە ۇستاۋعا تيىسسىزدەر. ول حالىقتىڭ ءوز اراسىنان الىندى. بارلىعىڭىز دا حالىقتىڭ قىزمەتشىسى ەكەندىكتەرىڭىزدى ەشقاشان ۇمىتپاڭىزدار. ادامدارعا نەمقۇرايلى قاراۋعا بولمايدى. ولاردىڭ پروبلەمالارىن ءبىلىپ, ونى شەشۋمەن كۇنى-ءتۇنى اينالىسۋ قاجەت! ادامداردى سەندىرە ءبىلۋ, ءادىل ءارى اشىق سۇحبات جۇرگىزۋ ماڭىزدى. سىزدەردىڭ بيىك ماقساتتارىڭىز بەن ۇلى پارىزدارىڭىز دا وسىندا. ەستە ۇستاڭىزدار, سىزدەر وتانىمىز ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن مەنىڭ كوماندامنىڭ ءبىر بولىگىسىزدەر, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
* * *
قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ باستى مىندەتى ەكونوميكانىڭ ودان ءارى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىس ورىندارىن اشۋ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك جاعدايدى جاقسارتۋ ەكەنىن ەسكە سالدى. بۇل ءۇشىن مەملەكەت ءتيىستى باعدارلامالاردى قارجىلاندىرىپ وتىر.
– شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن ارنايى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى ازىرلەندى, ونى تۇرعىندارعا ءتۇسىندىرۋ قاجەت. بىراق بۇل جۇمىس ءىس جۇزىندە جۇرگىزىلىپ وتىرعان جوق. ول اۋداندار مەن قالالار جانە, ارينە, وبلىس اكىمدەرىنىڭ تىكەلەي مىندەتى بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, ءبىز حالىقتى تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى باعدارلامانى ازىرلەدىك. الايدا, بۇل باعدارلاما بويىنشا اقشا يگەرىلمەي جاتىر. بۇعان قوسا, بۇگىندە بۇكىل ەل بويىنشا مەكتەپ, اۋرۋحانا جانە وزگە دە نىساندار قۇرىلىسىنا بولىنگەن 150 ملرد. تەڭگە يگەرىلمەي قالىپ وتىر. بۇل – مەملەكەت ءۇشىن جوعالعان اقشا دەگەن ءسوز, ونى قايتارۋ قاجەت, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
* * *
قازاقستان پرەزيدەنتى ەلدى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى تاعى ەكى ماسەلەسىنە نازار اۋداردى. ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەرگە قاتىستى مەملەكەت باسشىسى ولاردىڭ ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قاجەتتى شارتى بولىپ سانالاتىنىن جانە ونى جانداندىرۋدىڭ ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ىشكى نارىعىمىز ابدەن تولدى, ەندى ەكونوميكانىڭ جىل سايىنعى ءوسىمىنىڭ 6-7%-ىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىزگە سىرتقى نارىقتار تابۋ كەرەك. سوندىقتان قازاقستان مەن قىتايدىڭ شەكاراسىندا ءبىز شەكارا ماڭى ساۋداسىنىڭ حالىقارالىق ورتالىعىن سالدىق, وندا بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرىلاتىن بولادى. كەدەن وداعى ەلدەرىنىڭ نارىعىن يگەرۋ قاجەت. سول نارىقتاردا باسەكەگە توتەپ بەرۋ كەرەك, سوسىن دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى شەڭبەرىندە جاڭا دەڭگەيگە شىعۋ قاجەت, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ەلدىڭ تۇراقتى تۇردە ىلگەرىلەۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى رەتىندە مەملەكەت باسشىسى مەملەكەتتىك ءتىلدى ودان ءارى دامىتۋ جايىن اتادى. ەگەر سىزدەر ءوز اپپاراتتارىڭىزدا قازاق تىلىندە ادامدار اراسىندا قاراپايىم قارىم-قاتىناس جاساۋعا ۇيرەتۋدى دۇرىس جولعا قويساڭىزدار, سونىڭ ءوزى جەتكىلىكتى. بۇعان ۋاقىت ءبولىپ, ءاربىر اۋداندا, ءاربىر قالادا وقىتۋ ءىسىن ۇيىمداستىرۋ كەرەك. سوندا ءبىز مەملەكەتتىك ءتىلدى تولىق مەڭگەرۋ ماسەلەسىن كوتەرە الامىز, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتى بولاشاقتا مەملەكەتتىك ءتىلدى بۇگىندە مەكتەپتە وقىپ جاتقان بالالار ەركىن مەڭگەرەتىنىن ايتتى. كەلەسى بۋىن ءوسىپ-جەتىلگەن كەزدە, 2020-2025 جىلدارعا قاراي ولار ۋنيۆەرسيتەتتەردە مەملەكەتتىك تىلدە وقيتىن بولادى, مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلەدى, سوندا ءبىز ولاردان مەملەكەتتىك ءتىلدى تالاپ ەتە الامىز. بۇل ورايدا ءوز ءتىلىن جوعالتىپ الۋعا از قالعان قازاق حالقىنىڭ قازىر ونى قالپىنا كەلتىرۋدى قالايتىن ۇمتىلىسى مەن ارمان-تىلەگىن دۇرىس ءتۇسىنۋ كەرەك. مۇنداي كوپتىلدىلىك بۇكىل پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە تەك قازاقستاندا ساقتالىپ قالعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. ۋكراينا دا, كاۆكاز رەسپۋبليكالارى دا, ورتالىق ازياداعى كورشىلەرىمىز دە تەك وزدەرىنىڭ مەملەكەتتىك تىلىندە سويلەسەدى. ءبىزدىڭ ۇستانىمىمىز دۇرىس, ويتكەنى, ءتىلدى بىلمەيتىندەر كىنالى ەمەس – ۋاقىت سونداي بولدى. ەرەسەك ادام ءبىر كۇندە باسقا تىلدە بىردەن سويلەپ كەتە المايدى. ءبىز بۇعان تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا ءتيىستىمىز. ءبىز جۇمىسقا العاندا بولسىن, قىزمەت كورسەتۋدە بولسىن, وقۋ ورىندارىندا بولسىن – ەلىمىزدە ەشكىمدى تىلدىك تۇرعىدان كەمسىتپەيمىز. بۇل باعىتتا ەلىمىزدىڭ تىنىشتىعى مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جۇمىس جۇرگىزۋدە, دەپ اتاپ ءوتتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى كەڭەسكە قاتىسۋشىلارعا تابىستى جانە قىزىقتى جۇمىس, سونداي-اق ساتتىلىك پەن دەنساۋلىق تىلەدى.
* * *
ءوز سوزدەرىندە «ا» كورپۋسىنا كىرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر – ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى م.بەكەتاەۆ, اقمولا وبلىسى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى ب.ەسىموۆا, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى قاراتوبە اۋدانىنىڭ اكىمى ا.شاحاروۆ جانە قاراعاندى وبلىسى شاحتينسك قالاسىنىڭ اكىمى ا.اگليۋلين, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى ۆ.دۋدوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ا.ەۆنيەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ سەنىمى ءۇشىن العىس ايتىپ, بار كۇش-جىگەرلەرىن قازاقستاننىڭ دامۋىنا جۇمسايتىندىقتارىن مالىمدەدى.
كاسىبي باسقارۋشىلاردىڭ «ا» كورپۋسى بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قۇرىلدى. بۇگىندە پرەزيدەنت جانىنداعى كادر ساياساتى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ىرىكتەۋىنەن وتكەن رەزەرۆتەگى 940 ادامنىڭ 520-سى قىزمەتكە تاعايىندالدى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».
