voanews.com
COVID-19-دىڭ زاردابىن قاتتى تارتىپ وتىرعان ەلدىڭ ءبىرى – اقش. بۇل ەلدى ۆيرۋس مەڭدەگەلى بىرنەشە اي وتكەنىنە قاراماستان, جاعداي كۇن وتكەن سايىن قيىنداپ بارا جاتىر. بۇگىندە قۇراما شتاتتاردا ىندەتكە شالدىققاندار سانى 3,8 ميلليوننان استى. ال جۇما كۇنى ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى بويىنشا بۇل ەلدە تاعى دا رەكورد جاڭارتىلىپ, ءبىر تاۋلىكتە 77 مىڭ ادامنان COVID-19 انىقتالدى.
قاۋىپتى دەرتتىڭ قۇربانىنا اينالعاندار سانى جونىنەن دە اقش كوش باستاپ تۇر. بۇگىنگە دەيىن قايتىس بولعانداردىڭ سانى 142 مىڭنان استى. كۇن سايىن 900-دەن استام ناۋقاس ومىرىمەن قوشتاسادى. اسىرەسە, تەحاس پەن كاليفورنيا شتاتتارىندا جاعداي مۇشكىل. ناۋقاستار سانى ساعات ساناپ ارتىپ, اۋرۋحانالار اۋزى-مۇرنىنا شىعا تولعان. وسىعان بايلانىستى ەكى شتاتتا دا ۆيرۋس جۇقتىرعاندارعا كومەكتەسۋ ءۇشىن اسكەري دارىگەرلەر جۇمىلدىرىلدى.
تەحاس شتاتىندا ءۇشىنشى كۇن قاتارىنان ىندەتتىڭ شەڭگەلىنە ىلىنگەندەر سانى 10 مىڭنان ازايماي تۇر. بۇل ايماقتا 322 مىڭنان استام ادامنىڭ تەستى COVID-19-عا وڭ ناتيجە كورسەتكەن. كاليفورنيادا ناۋقاستاردىڭ جالپى سانى 374 مىڭنان استى. بۇل شتات اقش بويىنشا ۆيرۋس جۇقتىرعاندارى ەڭ كوپ ەكىنشى وڭىرگە اينالدى. سونداي-اق فلوريدادا دا جاعداي ءماز ەمەس. بۇل وڭىردە ىندەت 327 مىڭ ادامدى شارپىسا, 5 مىڭعا جۋىعى قازا تاپقان.
وقيعانىڭ بۇلاي وربۋىنە بايلانىستى كاليفورنيا شتاتىنىڭ گۋبەرناتورى شەكتەۋ شارالارىن كۇشەيتتى. سوعان سايكەس, مەكتەپتەردى قايتا اشۋ كەزىندە ساقتالۋى ءتيىس مىندەتتەر بەكىتىلدى.
ايتا كەتەرلىگى, كوروناۆيرۋستىڭ جوعارعى قارقىنمەن تارالۋى اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپتىڭ ابىرويىنا نۇقسان كەلتىردى. بىرقاتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جۇرگىزگەن ساۋالناماعا سۇيەنسەك, امەريكالىقتاردىڭ 38 پايىزى عانا اقش پرەزيدەنتىنىڭ ىندەتپەن كۇرەسۋ ارەكەتىن قۇپتاعان. بۇل كورسەتكىش مامىردا – 46 پايىز, ال ناۋرىزدا 51 پايىزدى قۇراعان ەدى. كەرىسىنشە, د.ترامپتى كىنالايتىندار سانى 60 پايىزعا بىردەن كوتەرىلگەن.
مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندەگى تاعى ءبىر ەل – برازيليادا دا جاعداي ۋشىعىپ تۇر. كۇنى كەشە وسى مەملەكەتتە ناۋقاستار سانى 2 ميلليوننان استى. برازيليا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ حابارلاۋىنشا, سوڭعى تاۋلىكتە 45 مىڭنان استام ادامنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرعانى انىقتالعان. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن 77 مىڭعا جۋىق ادام قاۋىپتى دەرتتىڭ قۇربانىنا اينالدى. تاۋلىك سايىن برازيليادا مىڭنان اسا ناۋقاس و دۇنيەگە اتتانادى.
بيلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ءولىمنىڭ كۇرت كوبەيۋىنە بايلانىستى ەلدە جەرلەۋگە ارنالعان تابىت پەن مازارات ورنى تاپشىلىققا اينالۋى مۇمكىن. سوندىقتان قايتىس بولعانداردى جەرلەۋ ءۇشىن ۇلكەن قابىر قازىپ, مۇردەلەردى سوندا جەرلەپ جاتىر.
بۇعان دەيىن ەل پرەزيدەنتى جاير بولسونارۋدىڭ COVID-19 جۇقتىرعانىن حابارلاعان ەدىك. جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تاراتقان مالىمەتكە سۇيەنسەك, ونىڭ جاعدايى ءتاۋىر. تىنىس الۋى قيىنداماعان, ءدام سەزۋى جوعالماعان. ەل پرەزيدەنتىنىڭ ءوزى كوروناۆيرۋس قاۋىپسىز ىندەت دەۋدەن تانباي وتىر. بۇعان دەيىن ول گيدروكسيحلوروكيننىڭ ارقاسىندا ءوزىن جاقسى سەزىنەتىنىن مالىمدەگەن ەدى. ايتسە دە, برازيليا جۇقپالى اۋرۋلار قوعامداستىعى اتالعان ءدارىنى مۇلدەم قولدانباۋ قاجەتتىگىن ايتىپ دابىل قاعادى. ولاردىڭ پايىمداۋىنشا, گيدروكسيحلوروكين كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعان ناۋقاستاردى ەمدەۋگە جارامايدى.
ءۇندىستاندا دا ىندەت قارقىنمەن تارالىپ جاتىر. بۇگىندە بۇل ەلدە ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى ميلليوننان استى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, وتكەن جۇمادا 35 مىڭنان استام ادامنىڭ دەرتكە شالدىققانى انىقتالسا, 687 ناۋقاس باقيعا اتتانعان. بۇل ەكەۋى دە پاندەميا باستالعالى بەرگى ۇندىستانداعى رەكوردتىق كورسەتكىش.
بوليۆۋدتىڭ وتانىندا ىندەتتىڭ قارقىندى تارالۋى مىنادان-اق انىق بايقالادى. ماسەلەن, 13 شىلدەدە ءۇندىستاندا ناۋقاستار سانى 900 مىڭعا جەتەقابىل ەدى. ءۇش كۇن ىشىندە ۆيرۋس جۇقتىرعاندار ميلليوننان اسىپ شىعا كەلدى. وسىعان بايلانىستى جەرگىلىكتى پروۆينتسيالاردىڭ باسشىلىعى شەكتەۋ شارالارىن قايتا كۇشەيتتى. ال بيحار شتاتىندا قايتادان ەكى اپتالىق لوكداۋن ەنگىزىلدى.
قىزىل كرەست ۇيىمى وڭتۇستىك ازياداعى جاعدايدىڭ مۇشكىل ەكەنىن ايتىپ دابىل قاعىپ وتىر. ولاردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, سارى قۇرلىقتىڭ وڭتۇستىگى ۆيرۋسقا توتەپ بەرۋى نەعايبىل. اسىرەسە حالقى كوپ ءۇندىستان مەن تۇرعىندار تىعىز ورنالاسقان پاكىستان جانە بانگلادەش كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ كەلەسى وشاعىنا اينالۋى ابدەن مۇمكىن.
ۇيىمنىڭ الاڭداۋىنا دا نەگىز بار. بۇعان دەيىن ءۇندىستاندا نەگىزىنەن مۋمباي جانە نيۋ-دەليدە عانا COVID-19 تەز تاراعان-دى. الايدا كەيىنگى ۋاقىتتا حالىقتىڭ 70 پايىزدايى مەكەندەگەن شاعىن قالالار مەن ەلدى مەكەندەردە ىندەتتىڭ شەڭگەلىنە ىلىنگەندەر سانى ارتىپ بارادى.
قاۋىپتى دەرت ادام تاڭدامايتىنىن ءۇندىستاندا تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى. بوليۆۋد جۇلدىزى, بۇرىنعى الەم ارۋى ايشۆاريا رەي ۆيرۋس جۇقتىرعانى انىقتالدى. سونداي-اق ونىڭ قىزى مەن كۇيەۋىنىڭ تەستى دە وڭ ناتيجە كورسەتكەن. قازىرگى تاڭدا ءۇش ناۋقاس تا اۋرۋحانادا ەم الىپ جاتىر.
سولتۇستىكتەگى كورشىمىز – رەسەيدە دە ناۋقاستار سانى كوپ. بۇگىنگە دەيىن بۇل ەلدە 765 مىڭ تۇرعىننىڭ ۆيرۋس جۇقتىرعانى انىقتالسا, 12 مىڭنان استام ادام كوز جۇمعان. كۇن سايىن رەسەيدە شامامەن التى مىڭعا جۋىق جاڭا ناۋقاس انىقتالادى.
كوروناۆيرۋس سالدارىنان رەسەي ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى تومەندەي باستادى. ماسەلەن, ساۋىردە ىشكى جالپى ءونىم كولەمى 12 پايىزعا ازايسا, ماۋسىمدا بۇل كورسەتكىش 6,4 پايىزدى قۇرادى. RBC اگەنتتىگى پاندەميا اياقتالعانعا دەيىن رەسەي ەكونوميكاسى 1999 جىلعى جاعدايعا دەيىن ءتۇسىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجايدى.
مەكسيكادا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى 324 مىڭنان استى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ باس ەپيدەميولوگى حوسە لۋيس الوميانىڭ مالىمدەۋىنشە, وتكەن تاۋلىكتە ەلدە 6149 جاڭا جاعداي انىقتالعان. ايتا كەتەرلىگى, مەكسيكادا ادەيى ناۋقاستانعاندار دا بار كورىنەدى. ەل بيلىگى مۇنداي قادامعا بارعاندارعا جازانى قاتايتىپ وتىر. ماسەلەن, نۋەۆو-لەون شتاتىندا قاساقانا ۆيرۋس جۇقتىرعاندار ءۇش جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن نەمەسە 35 مىڭ پەسو (1,5 مىڭ دوللار) كولەمىندە ايىپپۇل تولەيدى.
يزرايل دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى يۋلي ەدەلشتەين ەلدى تولىقتاي جاپقاندا عانا ۆيرۋستى جەڭۋگە بولاتىنىن مالىمدەدى. ونىڭ پايىمداۋىنشا, عايىپتان تايىپ ءبىر عاجايىپ كەلىپ حالىقتى قۇتقارماسا, باسقا جول جوق.
يۋ.ەدەلشتەيننىڭ بۇلاي دەۋىنىڭ ءوز سەبەبى بار. قازىر يزرايلدە جاعداي قايتا ۋشىعىپ بارادى. كۇن سايىن ەكى مىڭعا جۋىق ادامنان ۆيرۋس انىقتالىپ وتىر. سوندىقتان ەلدەگى بۇكىل دارىگەرلەر ۆيرۋسپەن كۇرەسكە جۇمىلدىرىلعان. ماماندار الداعى ۋاقىتتا يزرايلدە وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتتارىنا مۇقتاجدىق تۋاتىنىن بولجايدى. وسىعان وراي, شەكتەۋ شارالارى كۇشەيتىلدى. بۇل ەرەجە دەمالىس كۇندەرىنە قاتىستى. ەندى سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى سپورت زالدارى, فيتنەس ورتالىقتارى, مەيرامحانالار, جاعاجايلار, ساۋدا ورتالىقتارى مەن ءسان سالوندارى تولىقتاي جۇمىسىن توقتاتادى. شەكتەۋ شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى. جابىق عيماراتتا 10 ادامنان اساتىن, كوشەدە 20 ادامنان اساتىن جينالىس وتكىزۋگە تىيىم سالىنعان.
جاپونيادا بەيسەنبى كۇنى 600-دەن استام ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان. بۇل سوڭعى ءۇش ايداعى رەكوردتىق كورسەتكىش. Kyodo اگەنتتىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ەل استاناسى تەك توكيونىڭ وزىندە ءبىر كۇندە 286 جاعداي تىركەلگەن.
مامىردا جاپونيادا توتەنشە جاعداي توقتاتىلعان-دى. ناۋقاستاردىڭ كۇرت كوبەيۋى بۇل قادامنىڭ قاتە بولعانىن كورسەتىپ وتىر. قازىرگە دەيىن نيپپوندار ەلىندە جالپى 23 600 تۇرعىننىڭ كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانى تىركەلدى.
توكيودا ناۋقاستار سانى 8 مىڭنان استى. شاھار گۋبەرناتورى يۋريكو كويكەنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانىنىڭ ارتۋىنا قالادا جاپپاي تەست جۇرگىزىلۋى سەبەپ بولعان.
توكيونىڭ اينالاسىنداعى ءۇش پرەفەكتۋرا – چيبا, كاناگاۆا, سايتامادا, سونىمەن قاتار وساكا پرەفەكتۋراسىندا سوڭعى تاۋلىكتە ناۋقاستانعاندار سانى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى. وساكادا 66 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرسا, سايتامدا – 49, كاناگاۆتا – 48, چيبادا 32 ناۋقاس تىركەلگەن.
كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانىنىڭ كۇرت ارتۋىنا بايلانىستى تەگەراندا كارانتين ءتارتىبى قايتا كۇشەيتىلدى. سەنبىدەن ەلدەگى بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ۇشتەن ءبىرى قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشتى. ادام كوپ جينالاتىن ءىس-شارالار وتكىزۋگە تىيىم سالىنىپ, مەيرامحانالار جۇمىسىن توقتاتتى. ايتا كەتەيىك, يراندا ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا بەتپەردە تاعۋ مىندەتتەلگەن سوڭ, كارانتين ءتارتىبى جەڭىلدەتىلگەن ەدى. بىراق سوڭعى تاۋلىكتە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى ەكى مىڭنان اسا ادامنان انىقتالىپ, 183 ناۋقاس كوز جۇمدى.
كوروناۆيرۋس پاندەمياسى وسىلايشا ادامزات اتاۋلىنى ابىگەرگە سالىپ تۇر. تورتكۇل دۇنيەنى شارپىعان ىندەت جەكە ادامداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ارقىلى عانا اينالاسىنداعى جانداردى, جاقىن-جۋىقتارىن امان ساقتاپ قالۋعا بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. وسى تۇرعىدان العاندا قازاقتىڭ «جاقىنىڭا جاناشىر بول!» ۇستانىمى – قازىرگىنىڭ باستى ۇرانى ىسپەتتەس.
