قۇت دارىعان اتامەكەن
نۇرلان نوعاەۆ,
باتىس قازاقستان
وبلىسىنىڭ اكىمى.
ءسوز جوق, بۇگىنگى قازاقستان كەلبەتى كەمەل, ەكونوميكاسى ورگە باسقان, حالقى داۋلەتتى, ەل-جۇرتى سۇتتەي ۇيىعان تاتۋ, قوعامى تۇراقتى مەملەكەت بولىپ قالىپتاستى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – وسىنىڭ بۇلتارتپاس ايعاعى. «قاتتى داۋىل تۇرعاندا قابىرعا ەمەس, ديىرمەن ورناتۋ كەرەك», – دەگەن قاعيدا ۇستانعان ەلباسىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا نەبىر «تار جول, تايعاق كەشۋ», داعدارىستاردان امان-ەسەن ءوتىپ, ەل وسىنداي دارەجەگە جەتتى.
تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋىن بارشا حالىق تىلەيدى, وسى جولدا ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ, بەل شەشىپ, بىلەك سىبانىپ ەڭبەك ەتىپ جاتىر.
ەدىل مەنەن جايىقتىڭ
ءبىرىن جازعا جايلاساڭ,
ءبىرىن قىسقا قىستاساڭ,
ال قولىڭدى مالارسىڭ
قۇت دارىعان اتامەكەن
ءسوز جوق, بۇگىنگى قازاقستان كەلبەتى كەمەل, ەكونوميكاسى ورگە باسقان, حالقى داۋلەتتى, ەل-جۇرتى سۇتتەي ۇيىعان تاتۋ, قوعامى تۇراقتى مەملەكەت بولىپ قالىپتاستى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – وسىنىڭ بۇلتارتپاس ايعاعى. «قاتتى داۋىل تۇرعاندا قابىرعا ەمەس, ديىرمەن ورناتۋ كەرەك», – دەگەن قاعيدا ۇستانعان ەلباسىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا نەبىر «تار جول, تايعاق كەشۋ», داعدارىستاردان امان-ەسەن ءوتىپ, ەل وسىنداي دارەجەگە جەتتى.
تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋىن بارشا حالىق تىلەيدى, وسى جولدا ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ, بەل شەشىپ, بىلەك سىبانىپ ەڭبەك ەتىپ جاتىر.
ەدىل مەنەن جايىقتىڭ
ءبىرىن جازعا جايلاساڭ,
ءبىرىن قىسقا قىستاساڭ,
ال قولىڭدى مالارسىڭ
التىن مەنەن كۇمىسكە! – دەپ جەلمايا ءمىنىپ, جەرۇيىعىن ىزدەگەن اسانقايعى بابامىز اۋىز سۋى قۇرىپ تامسانعان ارالىقتا ورنالاسقان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جەرىنىڭ شۇرايىمەن بىرگە ەلىنىڭ شىرايى دا بولەك بۇگىندە. تاريحى باي. تىم ارىگە بارماي-اق, ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن, وسىنىڭ ءوزى قازاق جەرىنىڭ قانشالىقتى تاريحي باي مۇراعا بوگىپ جاتقانىنىڭ دالەلى بولا الادى دەپ ويلايمىن. تەك سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە وبلىس اۋماعىندا 6000-نان استام جاڭا ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر انىقتالدى. بۇل دەگەن, تۋراسىن ايتسا, اياق اتتاساڭ تاريح دەگەن ءسوز.
گەوگرافيالىق جاعىنان ەۋرازيانىڭ ورتالىعىنان وڭتايلى ورىن تەۋىپ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بەس وبلىسىمەن شەكتەسىپ جاتىر (سىرتقى شەكارانىڭ ۇزىندىعى 1,5 مىڭ شاقىرىمنان استام) جانە ەل ىشىندە اقتوبە, اتىراۋ وبلىستارىمەن قوڭسى قونعان.
رەسپۋبليكاداعى گاز كوندەنساتىن ءوندىرۋ كولەمىنىڭ 99 پايىزى, گاز ءوندىرۋ كولەمىنىڭ 47 پايىزى وبلىس ۇلەسىنە تيەسىلى. جالپى ايماقتىق ءونىم ء(جاو) ءوسىمىنىڭ ورتاشا قارقىنى سوڭعى ءۇش جىلدا جىل سايىن 3,8 پايىزدى قۇراپ وتىر. جان باسىنا شاققاندا وبلىس بويىنشا ءجاو ورتاشا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن 1,5 ەسەگە اسادى. وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزىن ونەركاسىپ ءوندىرىسى قۇرايدى. ەلدىڭ ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمىنە قوسقان وبلىس ۇلەسى 9,7 پايىزعا دەيىن ءوستى. جىل سايىن كومىرسۋتەكتى شيكىزاتتى ءوندىرۋ اۋقىمى ۇلعايتىلۋدا. تابيعي گاز ءوندىرۋ 22,3 پايىزعا, گاز كوندەنساتىن ءوندىرۋ 10,8% پايىزعا ارتتى.
قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ەڭبەك ونىمدىلىگى جونىنەن رەسپۋبليكا بويىنشا 1-ورىندامىز, اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا ءبىر ادامعا شاققاندا 16,9 مىڭ اقش دوللارىن نەمەسە وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىنە 160,5 پايىزدى قۇرادى.
يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە 1750-دەن استام جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋمەن 257,2 ملرد. تەڭگە سوماسىنا 35 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. 2010-2012 جىلدارى 250,8 ملرد. تەڭگەگە 29 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 1200-گە تارتا تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. جوبالار نەگىزىنەن قۇرىلىس يندۋسترياسى, اگروونەركاسىپ كەشەنى, ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگيا, مۇناي وڭدەۋ جانە ەنەرگەتيكا سياقتى سالالاردا ىسكە اسىرىلۋدا. 2014 جىلعا 4,2 ملرد. تەڭگەگە 2 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا.
تابيعاتى شۇرايلى, كەڭ جايلاۋى مالعا, ەن قويناۋى كەنگە, ەل ءىشى تۇتاس ونەرگە تۇنعان ءبىزدىڭ وبلىس سونىمەن قاتار رەسپۋبليكاداعى ءىرى ونەركاسىپتىك-اگرارلىق ءوڭىر بولىپ تابىلادى.
مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ تابىستىڭ قاينار كوزى بولىپ تابىلاتىنى شىعار كۇندەي شىندىق. ءبىزدىڭ وبلىس اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى بويىنشا قازاقتىڭ اقباس جانە گەرەفورد تۇقىمدارىنىڭ ەتتى مالىنىڭ, ەتتى-مايلى باعىتتاعى ەدىلباي تۇقىمى جانە اقجايىقتىق ەتتى-ءجۇندى قوي تۇقىمدارىنىڭ, قۇنارلى باعىتتاعى جىلقىلاردىڭ كوشىمدىك تۇقىمدارىنىڭ ءجانە تۇيەلەردىڭ قازاق باكتريان ەرەكشە تۇقىمىنىڭ قۇندى گەنەتيكالىق قورى بار رەسپۋبليكانىڭ ءىرى وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
ءىرى قارا مالى ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وبلىس 2015 جىلعا دەيىن 5 مىڭ توننا ەتتى ەكسپورتقا شىعارۋ كەرەك. وسىعان بايلانىستى, 4 بورداقىلاۋ الاڭىن ىسكە قوسۋ, 200 شارۋا قوجالىعىن جانە شەتەلدىك سەلەكتسيانىڭ 5,3 مىڭ باس مالىن ساتىپ الۋمەن 5 رەپرودۋكتور شارۋاشىلىق قۇرۋ جوسپارلانۋدا. قويىلعان مىندەتتەر شەڭبەرىندە 9,6 مىڭ باسقا ارنالعان دامىعان ينفراقۇرىلىمى بار 2 بورداقىلاۋ الاڭى پايدالانۋعا بەرىلدى.
كەدەن وداعى قۇرىلۋى وتاندىق كاسىپورىندارعا جاڭا نارىققا جول اشتى. ءبىز رەسەي, تمد جانە ەۋروپا ەلدەرىنىڭ نارىقتارىنا ەڭ از كولىكتىك شىعىندارمەن قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن شەكارالاس ءوڭىر رەتىندە سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ماڭىزدى الەۋەتىنە يە بولىپ وتىرمىز. كەدەندىك وداق ەلدەرىمەن ساۋدا جاساۋ ۇلعايۋدا. 2013 جىلعى قاڭتار-شىلدەدە كەدەندىك وداق ەلدەرىمەن ەكسپورت 38,7 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى, بۇل 2012 جىلعى قاڭتار-شىلدەدەن 35,2 پايىزعا كوپ, يمپورت 397,5 ملن. اقش دوللارى بولىپ 35,8 پايىزعا ارتتى.
بىلتىر ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماقساتىندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ 5 شەكارالاس وڭىرىنە باردىق. وسىلايشا رەسەيدىڭ سامارالىق فيرماسىنان ساتىپ الىنعان «زەكۋرا», «ليانا», «روزارا» ەليتالىق كارتوپ تۇقىمدارى زەلەنوۆ اۋدانىنىڭ شەكارالاس 20 كوكونىس شارۋاشىلىعىنا ەگىلدى. ناتيجەسىندە گەكتارىنان 160 تسەنتنەرگە دەيىن ەڭ كوپ كارتوپ ءتۇسىمى الىندى.
تاۋەلسىزدىگىمىز ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى – ءبىلىمدى ۇرپاقتىڭ قولىندا. باتىسقازاقستاندىق ۇستازدار ءبىر جاعىنان ابىروي, ەكىنشى جاعىنان جاۋاپكەرشىلىكتى بۇل ىستە لايىقتى اتقارىپ كەلەدى.
سوڭعى ءتورت جىلعا جۋىق ۋاقىتتا «بالاپان» باعدارلاماسى اياسىندا 23 بالاباقشا اشىلدى, سونىڭ ىشىندە 9-ى جاڭادان سالىندى.
ءۇش پەن التى جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى وقۋ جانە تاربيەمەن قامتۋ بويىنشا 95,3 كورسەتكىشكە قول جەتكىزىپ, رەسپۋبليكا كولەمىندە قوستاناي, قاراعاندى وبلىستارىنان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى.
بيىلعى ۇبت ناتيجەسى بويىنشا وبلىس الماتى جانە استانا قالالارىنان كەيىن ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەدى.
ۇلتتىڭ ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ: «جاقسى مۇعالىم مەكتەپكە جان كىرگىزەدى», – دەگەن ءسوزى ءالى كۇنگە ءوز ءمانىن ەش جويعان جوق دەپ ويلايمىن.
بۇل جەردەگى جاقسى مۇعالىم دەگەن ءسوز ادامي تۇرعىدان ايتىلىپ تۇرعان جوق, كىسىلىك ءىرى كەلبەتىمەن بىرگە بىلىگى دە, ءبىلىمى دە, دايىندىعى دا مول بولۋى كەرەك. ماسەلەنىڭ وسى جاعىنا باسا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردەگى جوعارى جانە ءبىرىنشى ساناتتى پەداگوگتار ۇلەسى 48,1 پايىز بولىپ, رەسپۋبليكا ورتا كورسەتكىشىنەن استى. اسىرەسە, جاس مامانداردى كەڭىنەن تارتۋ مەن ولارعا قامقورلىق ماسەلەسى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيدى. بيىل ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا 225 جاس مامان كەلدى, ونىڭ ىشىندە «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا 203 ادام اۋىلعا باردى. تەك بيىلدىڭ وزىندە 194 جاس مامانعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلدى, 403 مامان كوتەرمە جاردەماقىعا يە بولدى.
ءبىز تۇراقتى دامۋ ۇستىندەگى مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. سول سەبەپتى دە بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندىقتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ناقتىلى قادامدار جاساۋعا مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. 3 جىل ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ 15 نىسانى, سونىڭ ىشىندە 5-ەۋى اۋىلدىق جەردە سالىندى.
دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ 9 نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە.
بيىل ءبىر دە ءبىر انا ءولىمى تىركەلگەن جوق. كەلگەن 126 جاس ماماننىڭ 62-ءسى اۋىلدارعا جولدانىپ, ولار ءۇشىن اۋدان جانە قالا اكىمدىكتەرىمەن قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي مەن كوتەرمە اقى بەرۋ ءمۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلىپ وتىر.
«ءتانى ساۋدىڭ – جانى ساۋ», دەپ ۇيرەتەدى حالىق دانالىعى, ۇلتىمىزدىڭ ۇلىقتى, ۇرپاقتارىمىزدىڭ ساۋ-سالاماتتى بولۋى, ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە, سپورت پەن دەنە تاربيەسىنە بايلانىستى.
سىرىم اۋدانىندا جاساندى جابىننان جاسالعان كوپ جۇيەلى سپورتتىق الاڭ سالىندى, تەرەكتى جانە كازتالوۆ اۋداندارىندا سپورت كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. وبلىستاعى سپورتپەن شۇعىلدانۋشىلار سانىن 22 پايىزعا ارتتىرۋ ماقساتىندا ستۋدەنتتەر مەن جاستارعا سپورت عيماراتتارىن 50 پايىز جەڭىلدىكپەن, ال مۇگەدەك سپورتشىلار مەن مەكتەپ وقۋشىلارىنا تەگىن پايدالانۋ جاعدايى جاسالدى.
ورال قالاسىنىڭ ستاديوندارى نەگىزگى جۇمىستان تىس ۋاقىتتا سپورتپەن شۇعىلدانۋعا نيەت بىلدىرگەن بارلىق ساناتتاعى تۇرعىندارعا تەگىن قىزمەت كورسەتەدى.
سوڭعى 3 جىلدا جانە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 8 ايىندا 30 سپورتتىق نىسان سالىنعان.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋدا. وبلىس تۇرعىندارىن سۋمەن قامتۋ 82 پايىزعا جەتتى, سونىڭ ىشىندە اۋىل تۇرعىندارى 69 پايىز قامتاماسىز ەتىلدى.
وبلىس حالقىن گازبەن قامتۋ 86 پايىزعا, سونىڭ ىشىندە اۋىل تۇرعىندارىن قامتۋ 72 پايىزعا جەتكىزدى.
وبلىستىڭ بارلىق 12 اۋدانىنا جەلىلىك گاز تارتۋ جۇرگىزىلىپ, وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىنىڭ 47 پايىزعا جۋىعى ەكولوگيالىق تازا جانە ەكونوميكالىق ءتيىمدى وتىن ءتۇرىن قولدانۋعا مۇمكىندىك الدى.
وسىلايشا, وبلىس ەكونوميكاسىنا تۇراقتى دامۋ اعىمى ءتان بولىپ وتىر.
جالپى ايتقاندا, وسى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ نەگىزگى ماقساتى ەلباسىمىزدىڭ تاپسىرمالارى مەن العا قويعان مىندەتتەرىن مۇلتىكسىز ورىنداۋ بولىپ تابىلادى. وعان تولىق مۇمكىندىگىمىز بار.
نۇرلان نوعاەۆ,
باتىس قازاقستان
وبلىسىنىڭ اكىمى.
سىني سۇراقتارعا ءساتتى جاۋاپتار قايتارىلدى
ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە كەشە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. وندا وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جاعدايى, مەملەكەتتىك سونداي-اق سالالىق باعدارلامالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى جانە باسقا دا ماسەلەلەر ايتىلدى.
اپتا سايىن ءوتىپ جاتقان ءداستۇرلى شارا بۇل جولى بارشا مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ قاسيەتتى مەرەكەسى قۇربان ايتقا ءدوپ كەلىپ وتىر. وسىعان وراي وبلىس اكىمى ن.نوعاەۆ بايانداماسىنىڭ باسىندا شاراعا قاتىسۋشىلاردى الدىمەن قۇربان ايت مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ ءوتتى. ودان ءارى وبلىستىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن تىزبەكتەي وتىرىپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى باياندادى.
رەسەيدىڭ بەس وبلىسىمەن كورشىلەس ورنالاسقان باتىس قازاقستان وبلىسى ەكونوميكاسىنىڭ باسىم باعىتتارى – اۋىل شارۋاشىلىعى, گاز وڭدەپ-ءوندىرۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك, كولىك جانە ترانزيت, ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ جانە باسقا دا سالالار. سونداي-اق, بۇل وبلىس ەلىمىزدىڭ ەۋروپالىق بولىگىندە ورنالاسقاندىقتان گەوگرافيالىق ءرولى دە ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق ەرەكشەلىگى سانالادى.
«ەلباسىمىزدىڭ تاپسىرماسىمەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالار وزگە وبلىستارداعىداي باتىس قازاقستان وبلىسىندا دا جاراسىمدى جالعاسىن تاۋىپ كەلە جاتىر», دەي كەلە, ءوز بايانداماسىندا ن.نوعاەۆ ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ۇلەسى 5,6 پايىز ەكەندىگىن جەتكىزدى. ال ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ ۇلەسى 9 پايىزدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى 4,7 پايىزدى قۇرايدى ەكەن.
وبلىستىڭ بارلىق سالاداعى احۋالىن قامتىعان اكىمنىڭ اۋىزشا اڭگىمەسى ءبىراز ۋاقىتقا سوزىلدى. گازەتىمىزدىڭ وسى سانىندا ن.نوعاەۆتىڭ ماقالاسى قوسا بەرىلىپ وتىرعانىن ەسكەرىپ, ءبىز ونىڭ بارلىعىن تولىقتاي تىزبەكتەۋدى ءجون كورمەدىك.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ ەكىنشى بولىگى ادەتتەگىدەي سۇراق-جاۋاپ تۇرىندە ءوتتى. تىلشىلەر تاراپىنان تۇسكەن العاشقى ساۋالدىڭ توركىنى جەرگىلىكتى سپورت ۆەدومستۆوسىن باسقارعان بىرقاتار مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ بيۋدجەت قاراجاتىن ىسىراپقا سالعاندىعى, بۇعان وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان قالايشا جول بەرىلگەندىگى توڭىرەگىندە ءوربىدى.
– ءبىز – قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋعا باعىت ۇستاپ وتىرعان ەلمىز. بۇل ماسەلەلەر ءدال وسى شەڭبەردە شەشىمىن تابۋعا ءتيىس. ەگەر كىنالى بولسا, ەشكىم دە جازاسىز قالمايدى. اتالعان جايتقا وراي بۇگىندە سوت ماجىلىستەرى باستالدى. ونىڭ تۇپكىلىكتى شەشىمى مەن نۇكتەسىن ءادىل سوت قويادى دەگەن سەنىمدەمىن, – دەدى اتالعان ساۋالعا جاۋاپ قايتارعان وبلىس باسشىسى.
گەوساياسي ءمانى مەن ماڭىزى جوعارى شەكارالاس وبلىس باسشىسىنا كەدەن وداعىنا قاتىستى دا سۇراقتار قويىلدى. اكىم بۇل ۇيىمنىڭ باتىس قازاقستان وبلىسى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكەندىگىن ايتا كەلە, بۇگىندە كورشىلەس ەلمەن ساۋدا-ساتتىق ارتىپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. باسىندا ءبىراز تۇسىنبەۋشىلىكتەر بولعانىن دا جاسىرماعان وبلىس باسشىسى قازىرگى تاڭدا كاسىپكەرلەر اراسىندا باسەكەلەستىك جوعارىلاپ, الىس-بەرىستى جانداندىراتىن بىرلەسكەن كاسىپورىندار سانىنىڭ ارتىپ وتىرعانىن ايتىپ ءوتتى. ال كەدەن وداعى اياسىندا ساۋدا اينالىمى 400 ميلليون اقش دوللارىن قۇراعان.
ورىس جانە قازاق تىلىندە ءتۇرلى باعىتتاعى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرى قاتىسقان اتالمىش ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ساۋالداردىڭ دا سيپاتى سان ءتۇرلى بولدى. شەشىمىن تاپپاي جۇرگەن الەۋمەتتىك سالاداعى پروبلەمالار اشىق ايتىلىپ, تۇيتكىلدەردى تۇسپالداعان سىني سۇراقتار دا توسىننان قويىلدى. اكىم ن.نوعاەۆ وبلىستىڭ كۇردەلى ماسەلەلەر ءتۇيىنىن تارقاتۋعا تالپىنىس تانىتىپ جاتقانىن, ەڭسەرىلگەن جۇمىستارمەن قاتار, الدا اتقارىلار سان الۋان شارۋالاردىڭ دا جەتىپ-ارتىلاتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار, بىرقاتار سۇراققا ۇتىمدى جاۋاپ قايتاردى. ماسەلەن, مىنا ءبىر «ءسىز سوڭعى كەزدە وبلىس اكىمدەرى اراسىندا جاسالعان رەيتينگىدە ونىنشى ورىندا تۇر ەكەنسىز. وسى ماسەلە ءسىزدى مازالاماي ما؟ نەگە سوڭعى ورىنداردىڭ بىرىنە ءتۇسىپ قالدىم دەپ ويلايسىز با؟» دەگەن ساۋالعا دا وبلىس باسشىسى ىركىلگەن جوق. «ونىنشى ما, ءتىپتى ون ءتورتىنشى ورىندا تۇرمىن با, بۇعان سونشالىقتى ۇلكەن ءمان بەرىپ, كۇيگەلەكتەنىپ, ۋاقىتىمدى بوسقا جويعىم كەلمەيدى. مەنىڭ الدىمدا ەلباسى مەن وبلىس تۇرعىندارى قويعان جاۋاپتى دا كۇردەلى مىندەتتەر تۇر. باستى ماقساتىم – سوعان ساي ءىس-قيمىل قارقىنىن توقتاتپاۋ. كورسەتىلگەن مىندەتتەر ۇدەسىنەن شىعۋ», دەپ جاۋاپ بەردى ن.نوعاەۆ.
ءيا, اكىمدەرگە قاشاندا تالاپ تا, جاۋاپكەرشىلىك تە جوعارى. ونى وتكەن اپتادا عانا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن جالپى وتىرىسىندا ەلباسى تاعى ءبىر ەسكە سالعان بولاتىن. ءوڭىردىڭ بارلىق تىنىس-تىرشىلىگىنە تىكەلەي جاۋاپتى وبلىس باسشىلارىنا تاپسىرىلعان مىندەت زور. ولاردىڭ وسىلايشا بۇكىل رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ الدىنا شاعىپ, ەسەپ بەرۋى دە ەل الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىنداي تۇسەدى. ەندەشە, كەشەگىدەي سۇراق-جاۋاپتار ساتىندە اكىمدەر سىني سۇراقتارعا ءساتتى جاۋاپ تاۋىپ قانا قويماي, ونىمەن قوسا, ءوزى باسقارعان ءوڭىردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە باسقاشا قىرىنان كوز تاستاپ, تاعى ءبىر تالقىلاپ, پىسىقتاپ الارى انىق.
كەشەگى ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا, سونداي-اق, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جاعدايى كورىنىس تاپقان ارنايى كورمە ۇيىمداستىرىلدى.
تەمىر قۇسايىن,
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
وندىرىستىك ءداستۇر جاڭاشىلدىقپەن جالعاسۋدا
بۇگىنگى زامانعى ماشينا جاساۋ ءىسىنىڭ قىرى دا, سىرى دا كوپ. ونىڭ بۋىندارى مەن تارماقتارى جىل وتكەن سايىن قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلەدى. اسىرەسە, قازىرگى كۇنى مۇناي-گاز سەكتورى مەن ەنەرگەتيكالىق سالاعا ارنالعان باعىتتىڭ ورنى ايرىقشا. ءبىز وسى ومىرشەڭ جولدى تاڭدادىق. سوعان ساي ءبىرىنشى كەزەكتە جۇزەگە اسىرىلاتىن جوبالار تىزبەگى ىرىكتەلىپ الىندى. بۇگىندە مۇناي-گاز شيكىزاتىن ءوندىرۋ مەن تاسىمالداۋ ءۇشىن جىلۋتەحنيكالىق قوندىرعىلاردى جاساۋ مەن جوندەۋ ءىسى كەزەك كۇتتىرمەيدى. سوندىقتان دا بۇل ءىس باسىم جوبا رەتىندە بەلگىلەنىپ, سوعان ساي ارناۋلى مامانداندىرىلعان جەلى مەن جاڭا وندىرىستىك تسەح بوي كوتەردى.
مۇنداعى باستى ماقسات – ءتيىمدى دە ىركىلىسسىز ءوندىرىستى قامتاماسىز ەتۋ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ونى ۇدايى جەتىلدىرۋ بولىپ وتىر. قولعا العان جوبامىزدىڭ العاشقى ناتيجەسى دە ءتاپ-ءتاۋىر. ياعني, جوعارىدا اتالعان ءونىم بويىنشا ءبىز ىشكى رىنوكتاعى يمپورتتىڭ ۇلەسىن تولىقتاي جابۋعا مۇمكىندىك الدىق. يننوۆاتسيالىق جوبالارعا قويىلاتىن تالاپتار مەيلىنشە جوعارى. ەگەر ءبىزدىڭ جەتىلدىردىك دەگەن قوندىرعىلارىمىز جوعارى پايدالى كوەففيتسيەنتكە تەڭەسە الماسا, قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىنە سايكەس كەلمەسە, ساپالىق كورسەتكىشى الەمدىك ولشەمدەردەن ولقى ءتۇسىپ جاتسا – ەسىل ەڭبەك زايا كەتتى دەي بەرىڭىز. ءبىر ءسۇيسىنەرلىگى, وتاندىق كونسترۋكتورلار مەن ينجەنەر-تەحنيكتەر توبى مۇنداي ولقىلىققا جول بەرگەن جوق.
سونداي-اق, ەلباسى ورال وڭىرىنە كەلگەن ساپارلارىنىڭ بىرىندە كومپانيا بازاسىندا گاز ءتۋربيندى اگرەگاتتار مەن وسى تەكتەس ەلەكتر ستانسالاردى جوندەۋ جانە ولارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەن ەدى. ءوز كەزەگىندە بۇل وتە جوعارى, ءارى وتە كۇردەلى تەحنولوگيالىق ۇدەرىس بولىپ تابىلادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەلباسى تاپسىرماسىن ورىنداۋ بىزدەن ءوندىرىستى تۇبەگەيلى جاقسارتۋ مەن كاسىپورىننىڭ ينفراقۇرىلىمىن جان-جاقتى جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتتى. وسىلايشا, گاز تۋربينالارىنىڭ نەگىزگى بولشەكتەرىن جوندەۋ ءۇشىن ەڭ سوڭعى ۇلگىدەگى بۇگىنگى زامانعى تەحنولوگيالىق قوندىرعىلار الىندى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە قول جەتكەن تابىستاردى تەك ءبىر عانا باتىس قازاقستان ماشينا جاساۋ كومپانياسى ۇجىمىنىڭ عانا ەمەس, بارلىق قازاقستاندىق ماشينا قۇراستىرۋشىلاردىڭ ورتاق جەڭىسى مەن جەمىسى دەي الامىز. ءارى بۇل جوبا ەلىمىزدىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ بەل ورتاسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى.
ارينە, مۇنداي تاماشا تابىسقا تەك ءوز كۇشىمىزبەن يە بولدىق دەسەك شىندىققا قيانات. مۇنداي جوبا اتالعان سالادا ءوز ءداستۇرى مەن باي تاجىريبەسى قالىپتاسقان «General Elektrik» كومپانياسىمەن ءوزارا كەلىسىم جاساۋ مەن ىنتىماقتاسۋ ارقىلى مارەگە جەتتى. جاسىراتىن نەسى بار, كەي جاعدايلاردا شەتەلدىك ارىپتەستەر وتە كىنامشىل, ساۋىسقاننان ساق, قوياتىن تالاپتارى وتە جوعارى بولىپ كەلەدى. تۇتاستاي قازاقستان مەن ورتالىق ازيا رەسپۋبليكالارى ءۇشىن ماڭىزى جوعارى بۇل كەلىسىمگە قول قويار الدىندا ولار ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ الەۋەتى جانە قازىرگى جاي-كۇيىمەن مۇقيات ءارى جان-جاقتى تانىستى. شەتەلدىك ماماندار توبى كاسىپورىنعا تەحنيكالىق اۋديت جۇمىستارىن جۇرگىزدى.
ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جاسالعان ەسەپتە بىلاي دەلىنگەن: قازاقستاندىق زاۋىت كۇردەلى تەحنيكالىق سۇرانىستاردى ورىنداۋعا تولىق قابىلەتتى. ءارى ونىڭ مۇمكىندىكتەرى حالىقارالىق نورمالارعا تولىقتاي سايكەس كەلەدى. ماشينا جاساۋدىڭ جاڭا ءتۇرى – تۋربينالى قوندىرعىلار قازاقستان ءۇشىن بۇعان دەيىن بەتتەسىپ كورمەگەن تىڭ جاڭا سالا. سوعان قاراماستان مۇنداعى سەرۆيستىك ورتالىقتىڭ قىزمەتى بۇل ىستە تاجىريبەسى مول مەملەكەتتەردەن ءبىر دە كەم ەمەس.
ءبىزدىڭ كاسىپورىندا رەسەيلىك ماشينا قۇراستىرۋشىلارمەن بىرىگە وتىرىپ اۆياتسيالىق گاز تۋربينالار قوزعالتقىشتارىن جوندەيتىن جاڭا جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. قر قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ سۇرانىسىنا سايكەس سۋ-27 ۇشاعىنىڭ قوزعالتقىشىن جوندەۋ ءىسى دە ءبىر مەزگىلدە قولعا الىندى. قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە وتاندىق اۆياتسيا مەن كىشى اۋە كەمەلەرىن جوندەۋ ءارى دامىتۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل ءىس ەلدى-مەكەندەر اراسىنداعى وتە الىس قاشىقتىقتاردى تەز ارالاپ ءوتۋ ءۇشىن قاجەت بولىپ وتىر. سونداي-اق, رەسپۋبليكامىزدا وزگە كولىك تۇرلەرىمەن جەتۋگە قيىن سوعاتىن ايماقتار دا بار. مىنە, ءبىزدىڭ كومپانيا وسى جوباعا دا قاتىسۋدا. قازىردىڭ وزىندە موتورى جەڭىل ءتورت ادامدىق شاعىن ۇشاقتىڭ ۇلگىسى جاسالدى. كوپ كەشىكپەي ونى سىناق الاڭىنا جولداۋ تەتىكتەرى الىنباق. بۇل ءىس بىرىڭعاي ۇلگىدەگى سەرتيفيكاتقا يە بولۋ ارقىلى جۇرگىزىلمەك.
ءتۇيىپ ايتقاندا, ءبىزدىڭ وتاندىق كاسىپورىننىڭ باستى ەرەكشەلىگى – قاتەلەسۋگە قۇقىمىزدىڭ مۇلدەم جوق ەكەندىگىندە. سوندىقتان دا ينجەنەر-تەحنيكالىق كادرلار مەن جۇمىسشىلارعا قويىلاتىن تالاپ وتە جوعارى. ولار ءوز ماماندىقتارى مەن كاسىبي شەبەرلىكتەرىن قازاقستان مەن ۋكراينانىڭ تەحنيكالىق سيپاتتاعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا كوتەرىپ وتىرادى. وعان نەگىزىنەن كاسىپورىن جولداماسى بويىنشا بولاشاعى مول جاس ماماندار جىبەرىلەدى. اسىرەسە, حاركوۆ اەروعارىش ۋنيۆەرسيتەتىمەن جاسالعان كەلىسىمنىڭ ورنى بولەك. كومپانيا جانىندا «ەنەرگەتيك» اتتى وقۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. مۇندا نەگىزىنەن جۇمىسشى ماماندار ازىرلەنەدى.
ءبىز بۇگىنگى بيىك دەڭگەيىمىزگە ءبىر كۇندە, ءبىر جىلدا جەتە قالعان جوقپىز. كاسىپورىننىڭ قۇرىلعانىنا بيىل تابانى كۇرەكتەي ەلۋ جىل تولدى. سودان بەرى ۇجىم ءوزىنىڭ وندىرىستىك ءداستۇرى مەن تاريحىن قالىپتاستىرا ءبىلدى. بۇگىنگى كۇنى وسى ءداستۇردى جاڭاشىلدىق كوزقاراسپەن جالعاستىرۋعا ۇمتىلىپ كەلەمىز. ال الداعى باستى مىندەتىمىز – ءباسەكەگە قابىلەتتىلىك دەڭگەيى مەن قازاقستاندىق ۇلەستى ودان ءارى كوتەرۋ بولىپ قالا بەرمەك.
ءالىبي احمەدجانوۆ,
باتىس قازاقستان ماشينا قۇراستىرۋ كومپانياسى
ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى.
ورال.
ماقسات – بۇقارامەن بىتە قايناسۋ
اۋىلعا دەگەن قولداۋ مەن قامقورلىق ەلباسىمىزدىڭ ۇدايى نازارىندا بولىپ كەلەدى. ونىڭ ناقتى مىسالىن شالعايداعى تايپاق اۋىلىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىنەن دە كورۋگە بولادى. بۇگىنگى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىن قولداۋ كورىنىستەرى, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەرگەك سەنىم ايقىن بايقالادى.
اۋىل تۇرعىندارى, اسىرەسە, ەگەمەن ەلىمىزدە جاسالعان اكىمشىلىك رەفورمالارعا تەرەڭ تۇسىنىستىك تانىتۋدا. مۇندا جەرگىلىكتى باسقارۋ تەتىكتەرىن تەرەڭدەتۋ مەن دامىتۋعا قاتىستى ىرگەلى قادامدار جاسالعانى بەلگىلى. مۇنى الەۋمەت تۇپتەي كەلگەندە ءومىر ساپاسىن ودان ءارى جاقسارتۋعا باعىتتالعان تۇعىرناما رەتىندە ۇعىنادى. وسىنداي ومىرشەڭ كوزقاراستىڭ ءبىر كورىنىسىندەي – بۇگىندە اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا مەملەكەت قامقورلىعىنا جاۋاپ رەتىندە وعان قايتارىم جاساۋعا, جاردەمدەسۋگە دەگەن احۋال ورنىعا تۇسۋدە. مۇنى ەلجاندىلىقتىڭ ءبىر كورىنىسى دەپ تۇسىنۋگە ابدەن بولادى.
ءبىر سۇيسىنەرلىگى, كەشەگى وتپەلى كەزەڭنىڭ قيىندىقتارى تۇسىندا دا اۋىلداستارىم ءوز ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا ەڭسەلەرىن تۇسىرمەي, تىك ۇستاي ءبىلدى. اينالاسىن ىسكە ۇرشىقتاي يىرە بىلگەن مارعاسقا, ءمارت, اتپال ازاماتتاردى كورگەندە, مۇنداي جاندار بار جەردە الىنبايتىن اسۋ جوق دەگەن ويعا ەرىكسىز بەرىلەمىن. ءارى ودان ءارى قاناتتانا تۇسەمىن. ەگەر دەرەك پەن دايەككە سۇيەنەر بولساق, ەل-جۇرتىمىزعا يگىلىك بولىپ كەلگەن «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى بويىنشا تەك بيىلعى جىلدىڭ وزىندە ون ەكى ادام جيىرما ميلليون تەڭگەگە جۋىق نەسيەگە قول جەتكىزىپتى.
بۇل كاسىپكەرلىكتىڭ قۇلاق كۇيىن كەلتىرۋدىڭ ءبىر مىسالى بولا الاتىنى انىق. سونداي-اق, الداعى كۇندەر دە ءبىز ءۇشىن ناعىز جاڭالىقتار مەن وزگەرىستەرگە تولى شاق بولعالى تۇر. اتاپ ايتقاندا, جەكە ينۆەستيتسيالىق قاراجاتتار ەسەبىنەن اۆتوكولىكتەردى جوندەيتىن تەحنيكالىق ستانسا, مال ونىمدەرىن ساتىپ الاتىن ورتالىق, تويحانا جانە جانارماي بەكەتى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
مىنە, وسىنداي ناقتى باعدارمەن التىن بەسىك – اتاجۇرتىمىزدىڭ ايبىنى اسقاقتاپ, اجارى اسا بەرەرى كامىل. تاعى ءبىر قۋانىشىمىز – ءبىزدىڭ اۋىلىمىز تايپاق تىرەك ەلدى مەكەندەردىڭ قاتارىندا تۇر. ايتالىق, وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگى ارقىلى بولىنگەن قاراجاتقا اۋىلدى اباتتاندىرۋ مەن كورىكتەندىرۋ جونىندەگى قوزعالىس وتكەن جىلدىڭ وزىندە باستالىپ كەتكەن ەدى. بيىل وسى ماقساتقا قوسىمشا تاعى دا جەتى ميلليون تەڭگە قاراستىرىلدى.
سونداي-اق, جوعارعى اتقارۋشى ورگاندارعا جولداعان ۇسىنىس-تىلەكتەرىمىز دە قولداۋ تاۋىپ كەلەدى. ماسەلەن, مادەنيەت ۇيىنە كۇردەلى ءجوندەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن ونىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارىنىڭ ازىرلەنۋى الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ ايعاعى.
سونىمەن بىرگە, رەسپۋبليكا پارلامەنتى قابىلداعان زاڭعا سايكەس اۋىل اكىمدەرىنە كوپتەگەن قوسىمشا وكىلەتتىلىكتەر بەرىلگەنى دە قىزمەتىمىزگە جاڭا سەرپىن تۋعىزعانىن ريزاشىلىقپەن ايتقىم كەلەدى. ەڭ باستىسى, قارجىلىق-ەكونوميكالىق دەربەستىگىمىزدىڭ كەڭەيتىلۋى كىرىس كوزدەرىن قالىپتاستىرۋعا نەگىز قالايدى. مۇنداي جاعىمدى جايتتاردىڭ ءبارى اۋىلداعى اعايىننىڭ سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىن تۋعىزىپ وتىر.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اۋىل اكىمدەرىنىڭ ءتول مىندەتى – بۇقارانىڭ ءوز تاعدىرىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ودان ءارى كۇشەيتۋ, تومەننەن تۋىنداعان ءار ءىستى ءىلىپ اكەتىپ, ولارمەن بىتە قايناسۋ دەپ تۇسىنەمىن.
بورانباي قىدىرعوجين,
تايپاق اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى.
اقجايىق اۋدانى,
تايپاق اۋىلى.
ماسكەۋگە ورالدان ەت جونەلتىلدى
تاياۋدا ورال وڭىرىندەگى بورداقىلاۋ الاڭىنان رەسەيدىڭ ماسكەۋلىك نارىعىنا قازاقستاندىق ەتتىڭ العاشقى پارتياسى – 20 توننا ءىرى قارا مال ەتى جونەلتىلدى. قازاقستاندىق ءوندىرىسشى مەن ساۋدا يندۋسترياسىندا جۇمىس ىستەيتىن رەسەيلىك كومپانيا – موسكۆورەتسكي ساۋدا ءۇيى اراسىندا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 500 توننا ەت جەتكىزۋ جونىندەگى وتكەن اپتادا جاسالعان كەلىسىمشارتتىڭ ورىندالۋى وسىلايشا باستالىپ كەتتى.
ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندە ورنالاسقان قازاقستاننان ەت ەكسپورتتاۋشى «Grown باتىس» جشس-ءنىڭ قازىرگى زامانعى بورداقىلاۋ الاڭى, دامىعان ينفراقۇرىلىمى بار. نىساندا 8640 ءىرى قارانى ۇستايتىن مال ءوسىرۋ كەشەنى, توڭازىتقىش جابدىقتارى, ەت كومبيناتى, استىق ساقتاۋ قويماسىمەن قۇراما جەم زاۋىتى جۇمىس ىستەيدى. قۇنى 3571,9 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن جوبا «قازاگرو» ۇلتتىق حولدينگى قۇرامىنداعى ەنشىلەس كومپانيا «قازاگروونىم» اق-تىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا «جانداندى». ايتا كەتەرلىگى, بيىلعى شىلدە ايىندا «قازاگرو» باسشىسى دۋلات ايتجانوۆتىڭ رەسەيلىك يمپورتتاۋشى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە قازاقستاندىق ەت وندىرۋشىلەردىڭ ماسكەۋ ساۋدا جۇيەلەرىنە كىرۋىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلانعان بولاتىن. كەزدەسۋ بارىسىندا رەسەيلىكتەر وتاندىق ەتتىڭ قۇنارلى سيپاتتارى مەن دامدىك قاسيەتتەرى ارقاسىندا رەسەيدىڭ ماسكەۋلىك نارىعىندا پرەميۋم-كلاسس ءونىمى رەتىندە جايعاسا الاتىنىن ايتقان ەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا بورداقىلاۋ الاڭىندا 4 مىڭنان استام ءىرى قارا مال باعىلۋدا. مال باسى جوسپارلى تۇردە كوبەيتىلۋدە. «Grown باتىس» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى ەۆگەني اليەۆ ءوز ونىمدەرىنىڭ ساپاسىنا سەنىمدى, سوندىقتان ونى كەز كەلگەن نارىققا ۇيالماي شىعارۋعا ءازىر. ماسكەۋلىك ارىپتەسپەن اراداعى كەلىسىمشارتتىڭ شەكتەۋلى مەرزىمى جوق, بىراق جەتكىزىلۋى ءتيىس ەتتىڭ كولەمى از ەمەس. قويىلاتىن تالاپ تا جوعارى. كومپانيا ورال, اتىراۋ بازارلارىنان بولەك رەسەيدىڭ ورتالىق ايماقتارىنا دا ەت جەتكىزەدى. بيىلعى كوكتەمنەن بەرى كەلىسىمشارتقا سايكەس رەسەيلىك لوگيستيكالىق كومپانيانىڭ بىرىمەن سامارا وبلىسىنا 40 تونناعا جۋىق ەت جونەلتىلدى.
– ەڭ باستى كەدەرگى رەسەيلىك ءمالدارىگەرلىك باقىلاۋ دەرەكقورىندا باتىس قازاقستاننان اكەلىنەتىن ەت ونىمدەرىن كىرگىزۋگە شەكتەۋ سالىنۋى بولدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى بولىمدەرىنىڭ جۇمىستانۋى ارقاسىندا بۇل شەكتەۋلەر جۋىردا عانا الىندى. لوگيستيكالىق, تەحنيكالىق تۇيتكىلدەر بار, بىراق ولار رەتىمەن شەشىلۋدە. باستى ءتۇيىن شەشىلىپ, ەندى رەسەيگە ەت شىعارۋ الدەقايدا جەڭىلدەدى, – دەدى ەۆگەني اليەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, ماسكەۋگە جەتكىزىلەتىن ەتتىڭ باعاسى 170 رۋبل بولعانىمەن, كاسىپورىن شىعىنسىز جۇمىس ىستەۋدە. ارينە, باعا كوڭىلدەن شىقپاعانىمەن, ەتتىڭ ساپاسىنا جانە ءونىم جەتكىزۋدىڭ تۇراقتىلىعىنا كىرپياز ماسكەۋلىكتەردىڭ كوزىن جەتكىزىپ العان ماڭىزدى. ۇلكەن ىستەر وسىنداي كىشكەنتاي قادامنان باستالسا كەرەك.
– قازاقستاننىڭ ەت ەكسپورتتاۋ الەۋەتىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە قازاقستان ەتى رەسەيدىڭ نارىعىنا قادام باستى. كەدەندىك كەڭىستىك جاعدايىندا ءبىزدىڭ نارىققا رەسەيدەن, بەلورۋسسيادان ارزان ەت اكەلىنۋدە. ماسكەۋ نارىعىنا ساپالى ەت ۇسىناتىن «Grown باتىس» كومپانياسىنان وزگە قۇرىلىم جوق. بۇگىندە قازاقستاندىق ەتتىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتىپ, ساپاسىن ارتتىرۋ جانە وزگە نارىقتارعا شىعۋ باعىتىندا جۇمىستانۋدامىز, – دەدى «قازاگروونىم» اق-تىڭ ورالداعى وكىلى كيىكباي ايداراليەۆ.
«Grown باتىس» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى ەۆگەني اليەۆ جىل سوڭىنا دەيىن ءماسكەۋگە اپتا سايىن 20 توننا ەت ونىمدەرى توڭازىتىلعان جانە بورشالانعان تۇردە ۆاكۋمدىق ورامادا جەتكىزىلەتىنىن ايتتى. ەۆگەني اليەۆ وزدەرى ءوندىرىپ وتىرعان ءونىمنىڭ ساپاسىنا كەپىلدىك بەرە وتىرىپ, ماسكەۋدىڭ كرەملىنە پرەميۋم-كلاسس ەت ءونىمدەرىن جەتكىزۋگە دايىن ەكەندەرىن مالىمدەدى.
گۇلبارشىن اجىگەرەەۆا,
جۋرناليست.
دەرەك پەن دايەك
● بيىل ورال وڭىرىندە يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 1750-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. وتىز بەس ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسۋدا, ونىڭ جيىرما ءتورتى ورال قالاسىنىڭ ۇلەسىنە تيسە, قالعان ون ءبىرى اۋىلداردىڭ ەنشىسىندە.
● وبلىستا وسى ۋاقىت ارالىعىندا اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىن دامىتۋ ءۇشىن ىرگەلى قادامدار جاسالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنا وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەردەن جانە «قازاگرو» فيليالىنان بولىنگەن قاراجات كولەمى 22,3 پايىزعا ارتتى.
● ءوڭىر تۇرعىندارىن جاڭا پىسكەن كوكونىستەرمەن قامتۋ ءۇشىن ەلۋ ءۇش جىلىجاي سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل سىيىمدىلىعى 4,8 مىڭ توننا پياز, كوكونىس قويماسى سالىندى. مۇندا تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى بويىنشا ءجۇز گەكتاردان جينالعان ءونىم ساقتالماق.
● بيىل وبلىس اۋماعى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن وڭدەۋگە باعىتتالعان بىرقاتار جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالارمەن تولىقتى. ولاردىڭ قاتارىندا «جايىق ەت» جشس, كونديتەر ونىمدەرى كومبيناتى, قۇس فابريكاسى, توڭازىتۋ قاساپحاناسى, قوزى ەتىن ءوندىرۋ كەشەنى سەكىلدى قۇرىلىمدار بار.
● شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتە جۇمىس ىستەيتىندەر سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وڭىرلىك ۇيلەستىرۋ كەڭەسى ارقىلى 76 جوبا قولداۋ تاپتى. سوعان سايكەس 1195 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
● وبلىستاعى 450 اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 62-سىندە عانا قارا جابىندى جول بار. التى اۋدان ورتالىعى وبلىس ورتالىعىمەن قارا جابىندى جول ارقىلى بايلانىستىرىلماعان. بۇل بۇگىنگى اتقارۋشى ورگان جەتەكشىلەرىنە كەڭەستىك كەزەڭنەن, ودان بەرگى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان قالعان «مۇرا». قازىر وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن كەشەندى جۇمىستار قولعا الىنعان.
● ورال وڭىرىندە الەۋمەتتىك سالا دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن جان-جاقتى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. ءبىلىم بەرۋ ىسىندە جاڭا ومىرشەڭ باستامالار جۇزەگە استى. مۇنداعى مەكتەپتەن تىس قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنىڭ ءىس-تاجىريبەسى ۇلگى تۇتارلىقتاي. وبلىستىڭ بارلىق جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلدى. كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتۋ ورتاشا العاندا توعىز وقۋشىعا ءبىر كومپيۋتەردەن كەلەدى.
وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جەلىسىن 183 مەديتسينالىق ۇيىم قۇرايدى. مۇندا بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى اياسىندا كەشەندى ءىس-قيمىل شارالارى جۇزەگە استى. اقجايىق اتىرابى مەديتسينانىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا الەمنىڭ بىلىكتى دارىگەرلەرى باسقوسىپ, تاجىريبە الماساتىن ورتالىققا اينالىپ كەلەدى. تەك بيىلعى جىلى ورال قالاسىندا حالىقارالىق اۋقىمدا بەس باسقوسۋ وتكىزىلدى.
● رەسپۋبليكا ۇكىمەتىنىڭ مونوقالالاردى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە كەنشىلەر قالاسى – اقسايدى 2013-2015 جىلدارعا دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى جاساقتالدى. مۇنىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى – اقساي قالاسىنىڭ ورتا جانە ۇزاق مەرزىمدى ۋاقىت ارالىعىندا تۇراقتى الەۋمەتتىك ەكونوميكالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
ايقارما بەتتىڭ ماتەريالدارىن دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستاننىڭ»
باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى تەمىر قۇسايىن.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ.
