قالامگەر قادىرى

ء“ار ادامنىڭ جانىندا اشىلماي جاتقان كەنى بار” دەگەن ءسوزدىڭ يەسى كىم ەكەندىگىن, سول كىسىنىڭ شىعارمالارىنداعى رۋحاني تازالىق پەن ادامگەرشىلىك سەزىمىن بويىنا دارىتقان وقىرمان قاۋىم جاقسى بىلەدى. ءيا, دۇرىس ايتاسىز. بۇل ءسوزدى قازاقتىڭ كورنەكتى جازۋ­شىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, “قۇرمەت” وردەنى­نىڭ يەگەرى, قازاقستان جازۋ­شى­لار وداعى استانا فيليالىنىڭ جەتەكشىسى اكىم تارازي ايتقان ەدى. جۋىردا, حالقىمىزدىڭ ابزال ازاماتى, ءوز شىعارمالارىمەن وقىر­مان قاۋىمنىڭ جۇرەگىنەن ويىپ تۇرىپ ورىن الا بىلگەن جازۋ­شى وقىرماندارىمەن تاعى دا جاقىن­داسا تۇسۋگە مۇمكىندىك الدى. بۇعان ۇلت­تىق كىتاپحانادا اشىلعان “تارازى­نىڭ ەكى باسىن تەڭ ۇستاي­تىن تارازي” اتتى كورمە مۇرىن­دىق بولىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا قازاق ادەبيەتىندەگى شوقتىعى بيىك تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلى­نەتىن اكىم تارازي كور­مەسى­نە ءوزىنىڭ ۇزەڭگىلەس زامانداس­تارى, ادەبيەت ايدىنىنداعى سەرىكتەرى, دوس-جاران­دارى, شىعار­ماشىلىق ورتاداعى باۋىرمال اعا-ىنىلەرى مەن جاندارى جايساڭ وقىرماندار كوپتەپ كەلدى. 33 جاسىندا العاشقى “قۇي­رىقتى جۇلدىز” اتتى شىعار­ماسى­مەن تانىل­­عان جاس جازۋشى­نىڭ اتاعى كوپ ۇزاماي ەرەن ەڭبەگى مەن ازاماتتىق رۋحىنىڭ ارقاسىندا  شارتاراپقا تانىلدى. مۇنىڭ ايعاعى رەتىندە اكىم ءتارازيدىڭ ورىس, قىتاي, اعىل­شىن, ۆەنگەر جانە فين تىلدەرىنە اۋ­دا­رىل­عان كىتاپتارىن ايتۋعا بولادى. حالىقتىڭ زور ىقىلاسىنا بولەنگەن جازۋشى “تاسجارعان” رومانىمەن ءتىپتى دارالانا ءتۇستى. اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك پەدا­گو­گيكا ينستيتۋتىن, ماسكەۋ­دەگى جوعارى ستسەناريستەر كۋرسىن تامام­داعان اكىم ءتارازيدىڭ جام­بىل وبلىسىنداعى اۋىل مەكتەبىندە مۇعالىم بولىپ قىزمەت اتقارعانىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەۋى مۇمكىن. بۇدان كەيىن قازاق باسپاسوزىنە كوپتەگەن جىلدار ەڭبەك سىڭىرگەن ەلىنە ادال ازامات كينەماتوگرافيا سالاسىنا دا ەلەۋلى ءىز قالدىردى. “قورقاۋ جۇلدىز”, “شەر”, “تىر­نا, تىرنا, تىرنالار”, “جازا”, “قيانات”, “جولى بولعان جىگىت”, “ماحاببات جىرى” سياقتى رومان­دار مەن پوۆەستەردىڭ اۆتورى بولعان ءا.ءتارازيدىڭ ءبىراز فيلمدەرگە ستسەناريىن جازعانى دا وزىمىزگە بەلگىلى. سونداي-اق, اكىم اعانىڭ ەڭبەگى سىڭگەن “مۇستافا شوقاي”, “ارمان-اتامان”, “تۇلپاردىڭ ءىزى” سىندى كينوفيلمدەرىن دە كورەر­مەن قاشاندا ءسۇيىپ تاماشالايدى. بۇنىڭ سىرى – تالانتتىڭ ناعىز ەڭبەك­قورلىعىندا, ادال ەڭبەگىندە, وقىر­مانعا دەگەن شىنايى ماحابباتىندا جاتسا كەرەك. – جارتى عاسىر بويى حالقىن شىعارماشىلىعىمەن سۋسىنداتقان اكىم اعانىڭ كىتاپ كورمەسىنىڭ تۇساۋىن كەسكەلى وتىرمىز. جازۋ­شى­نىڭ شىعارماشىلىق ورەسىن وزدەرى­ڭىز دە جاقسى بىلەسىزدەر. قازاق ادەبيەتىنە قانشاما رومان­دار, پوۆەستەر, اڭگىمەلەر, دراما­تۋر­گيالىق تۋىندىلار, كينو­ستسەناري­لەر بەردى. ۋاقىت الماسسا دا, قوعام الماسسا دا قازاق ادە­بيەتى­نىڭ مول قازىناسىن ۇنەمى تولىقتىرۋدى كوزدەدى. ەندى جازۋ­شىنىڭ ەڭبەك­تەرىن قالا ستۋ­دەنت­­تەرى, جوعارى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ مۇ­عا­­لىم­­دەرى, وقۋ­شى­لار كورىپ, تانىسا الادى. بۇدان بۇرىن ءابىش اعامىز بەن فاريزا اپامىزدىڭ مەرەي­تويى­نا ارنالعان ءبىر ايلىق كورمەمىز ءوتىپ ەدى, بۇگىن­گى كورمەنى دە وسىنداي تاعىلىمى مول داستۇرمەن جالعاس­تىرعالى وتى­رمىز”, – دەدى ۇلتتىق كىتاپ­حانا­نىڭ باس ديرەك­تورى راحىم­جان وتارباەۆ كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا. ءراسىم كەزىندە ءو.بايگەلدي, م.جول­داس­بەكوۆ, ف.وڭ­عارسىنوۆا, ت.ابدىك, س.ابدراحمانوۆ ءسوز سويلەپ, قالامگەر قادىرى جونىندە ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. كورمەگە جازۋشىنىڭ كىتاپ­تارى, گازەتتەر مەن جۋرنالدارداعى اكىم اعا جونىندەگى جاريالانىم­دار, جازۋشىنىڭ جەكە مۇراعاتى­نان الىنعان فوتوسۋرەتتەر مەن كوپ­تەگەن قۇجاتتار قويىلعان. وقىر­ماننىڭ رۋحاني جان-دۇنيە­سىن بايىتاتىن بۇل كورمە ءبىر ايعا دەيىن جالعاسادى. اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.