سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
البەتتە, بۋداق-بۋداق ءتۇتىن شىعىپ جاتقان زاۋىتتاردى باسقا ورىنعا كوشىرىپ جىبەرۋ مۇمكىن ەمەس. قىستىڭ كۇنى تاۋلىگىنە مىڭداعان توننا كومىردى كۇل ەتەتىن جىلۋ قازاندىقتارىنا دا توسقاۋىل بولا المايمىز. جاسىل جۇيەگە كوشۋ-كوشپەۋىمىز بۇگىنگىنىڭ سۇراعى بولعانىمەن, جاۋابى بولاشاقتا. قازىرگى جاعدايدا نە ىستەۋىمىز كەرەك؟ تۇرعىندار دابىل قاققانىمەن, ءوندىرىس وشاقتارى دامىل تاپپايدى.
ءيا, بۇل تاقىرىپتى قالاي قاۋزاساق تا, نۇكتەسىن قويا المايمىز. بار الاڭدايتىنىمىز – حالىقتىڭ دەنساۋلىعى. وسى جولى جەل تۇرماسا, ءتۇتىن تۇناتىن وسكەمەندە قولايسىز مەتەورولوگيالىق كۇن رايىندا ساباق قاشىقتان وقىتىلىپ, وقۋشىلاردى ساقتاندىرۋعا بارىنشا تىرىستى. ايتا كەتەيىك, بىلتىر وبلىس اكىمدىگى مەن ءوندىرىس ورىندارىنىڭ باسشىلارى ەكىجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىسقان. ياعني قانداي دا ەكولوگيالىق بۇزۋشىلىقتان كۇمان تۋسا, ارنايى ماماندار كەز كەلگەن ۋاقىتتا بەلگىلى ءوندىرىس وشاعىنا ەش كەدەرگىسىز تەكسەرۋ جۇرگىزە الادى. بۇل جولى ەكولوگيا دەپارتامەنتى نە ىستەي الدى؟
وبلىس اكىمدىگى ۇسىنعان اقپاراتقا كوز سالساق, قولايسىز مەتەورولوگيالىق جاعدايلار كەزەڭىندە مەموراندۋمعا سايكەس ەكولوگيا دەپارتامەنتى ەكى تاۋلىك بويى كاسىپورىنداردىڭ سانيتارلىق-قورعاۋ ايماقتارىندا ۇزدىكسىز مونيتورينگ جۇرگىزىپ, اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋ كوزىن انىقتاۋ ماقساتىندا تەكسەرىستەر جۇرگىزدى. بىراق جۇرگىزىلگەن ولشەۋلەر ناتيجەلەرى بويىنشا كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتىنە تىكەلەي قاتىستى شەكتى رۇقسات ەتىلگەن كونتسەنتراتسيالاردىڭ اسىپ كەتۋ فاكتىلەرى تىركەلمەدى. وسىعان بايلانىستى كاسىپورىنداردىڭ وندىرىستىك كوزدەرىندە قوسىمشا ولشەۋلەر جۇرگىزىلگەن جوق.
ەگەر سانيتارلىق-قورعاۋ ايماقتارىندا ەكىنشى تاۋلىكتە دە شەكتى رۇقسات ەتىلگەن كونتسەنتراتسيالاردىڭ اسىپ كەتۋى انىقتالسا, مەموراندۋم شەڭبەرىندە ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قاتىسۋىمەن ارنايى كوميسسيا قۇرىلادى. كوميسسيا ىقتيمال لاستاۋشى كاسىپورىنعا بارىپ, جاعدايدى جان-جاقتى زەردەلەپ, قولدانىستاعى ەكولوگيالىق زاڭناماعا سايكەس ءتيىستى شارالار قابىلدايدى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جەلدىڭ بولماۋىنان ەرتىس پەن ءۇلبى وزەندەرىنەن كوتەرىلگەن بۋ تۇتىنمەن ارالاسىپ, قالانىڭ ءۇستىن تۇمشالاعان. مۇنداي كۇندەرى كەيبىر كاسىپورىندار ءوندىرىس كولەمىن, شىعارىندىلاردى ازايتۋعا تىرىستى.
«قازىردە ماماندار اۋا ساپاسى ناشارلاعان جاعدايدا ءىرى كاسىپورىندارعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا تەكسەرۋ جۇرگىزە الادى. بىراق جەكە ۇيلەردەگى پەشتەر, جىلۋ ورتالىقتارى مەن كولىكتەر قالپىنشا جۇمىس ىستەي بەرەدى. ادەتتە جەل بولماي, قالاداعى ءتۇتىن تارقامايدى», دەيدى وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ارۋجان مۇساحانوۆا.
ايتا كەتەرلىگى, اۋانى ءىرى زاۋىتتار عانا لاستاپ جاتقان جوق. مامانداردىڭ مالىمەتىنشە, جىلىنا اۋاعا 160 مىڭ توننا زياندى زاتتار تارالادى. ونىڭ 50 مىڭى عانا كاسىپورىندارعا تيەسىلى. ال قالعانى – اۆتوكولىك ءتۇتىنى مەن جەر ۇيلەردەگى پەشتەن شىعاتىن قالدىقتار. بۇل شىعارىندىلاردىڭ ادام دەنساۋلىعىنا قانشالىقتى قاۋىپتى ەكەنىن ەكولوگتەر جاڭا ءموبيلدى زەرتحانانىڭ كومەگىمەن انىقتاپ تا كورگەن. انىقتالعانداي, قالاداعى ەڭ لاس اۋدان – مەنوۆنوە شاعىن اۋدانى.
«شاڭ-توزاڭ وكپەگە ەنىپ, قان اينالىمى ارقىلى بۇكىل اعزاعا تارايدى. ۇزاق ۋاقىت ونىمەن تىنىستاعان جاعدايدا جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى تۋىنداۋى مۇمكىن. جەرگىلىكتى بيلىك جەكە سەكتوردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ورتالىق جىلۋ جۇيەسىنە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل ماقساتتا شاعىن قازاندىقتار سالۋ كوزدەلگەن», دەيدى ەكولوگيا دەپارتامەنتى زەرتحاناسىنىڭ جەتەكشىسى فارحات كناسيلوۆ.
جالپى, دارىگەرلەر وسكەمەن اۋاسىنىڭ ادام دەنساۋلىعىنا بالەندەي زيانى جوق دەسەدى.
«ايماقتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا «ينگالياتسيالىق اۋاداعى حيميالىق زاتتاردىڭ اسەرىنەن تۋىنداعان جوعارعى تىنىس جولدارىنىڭ زاقىمدانۋى» دياگنوزى تىركەلگەن ەمەس. قازىر بيىلعى جىلدىڭ وتكەن كەزەڭىندە جوعارعى تىنىس جولدارىنىڭ اۋرۋلارى تۋرالى ستاتيستيكالىق اقپاراتتى تالداۋ جونىندەگى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى وبلىستىڭ باس تەراپەۆى ميحايل بۋگايتسوۆ.
دەمەك, قالانى قالىڭ تۇمان باسقانىمەن, كورسەتكىش شەكتى دەڭگەيدەن اسقانىمەن, تۇرعىنداردىڭ الاڭداۋىنا نەگىز جوق. قولايسىز مەتەوجاعدايدا تۇمشالانىپ ۇيگە قامالعاننان باسقا امال جوق. ايتا كەتەلىك, بىلتىر ۇزىن سانى 112 كۇن مەتەوقولايسىز جاعداي بولعان. قالا اكىمدىگى اۋانىڭ لاستانۋىن ازايتۋ ماقساتىندا جەكە تۇرعىن ۇيلەردى ورتالىقتاندىرىلعان قازاندىقتارعا قوسىپ, 12 ەلەكتروبۋس ساتىپ الۋدى كوزدەپ وتىر.
وسكەمەن
