مەديتسينا • 14 شىلدە، 2020

ءدارى جەتىسپەۋشىلىگىنەن دەرت اسقىنادى

23 رەت كورسەتىلدى

شىنىندا دا، سوڭعى ۋاقىتتا قاۋىپتى ىندەتتىڭ قارقىنى كۇشەيىپ، كوپشى­لىكتىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتۋدە. ونسىز دا ءۇمىت پەن ۇرەيدىڭ قۇشاعىندا وتىر­عان ەل كۇن سايىن قارالى حابار ەستىپ، قابىرعاسى قايىسۋدا. ونىمەن قويماي، كۇن ساناپ كوروناۆيرۋس ىندەتىمەن اۋىرعاندار سانى دا ارتۋدا. جامبىل وبلىسىنىڭ وزىندە اتىشۋلى ىندەتتى جۇقتىرعاندار سانى بۇل كۇندە 1671 ادامعا جەتىپ وتىر. قاۋىپتى اۋرۋدىڭ كۇرت وسۋىنە بايلانىس­تى وڭىردە قايتادان كارانتين شارالارى ەنگىزىلدى. جەرگىلىكتى بيلىك حال-قادەرىنشە قاۋىپتى ىندەتپەن كۇرەسۋدە شارالار قابىلداعانىمەن، بىرقاتار ماسەلە ءالى دە سول كۇرمەۋلى كۇيىندە قالىپ وتىر.

بۇگىندە جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق جەدەل جاردەم مەن مەديتسينالىق مەكەمەلەر جۇمىسىنىڭ ناشار­لىعىنا ءجيى شاعىمداناتىن بولدى. سونىمەن قاتار كوپشىلىكتى اۋرۋحا­نالارداعى توسەك-ورىندار مەن دارى­حانالارداعى ءدارى-دارمەكتەردىڭ جەتىس­­پەۋشىلىگى دە الاڭداتىپ وتىر. راسىندا دا، اتالعان ماسەلە وبلىس حالقى ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا كۇردەلى بولىپ تۇر. قاۋىپتى ىندەتتىڭ قۇرىعىنا ءىلىنىپ قالۋدان قورىققان قاراپايىم تۇرعىندار اتالعان ماسە­لەلەردىڭ شەشىلۋىن سۇرايدى. بۇل ورايدا وبلىستىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باس­قارماسىنىڭ باسشىسى مارات جۇمانقۇلوۆ پروۆيزورلىق ستاتسيو­نارداعى توسەك قورىنىڭ تولتىرىلۋى شامامەن 50 پايىزدى قۇرايتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق «دارىگەرلەر از بولعاندىقتان، ناۋقاستاردى قا­بىلداۋعا ۋاقىتتارى جەتپەۋدە»، دەيدى ول. ال وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ باس دارىگەرلەر مەن ءدارى­حانا باسشىلارىمەن كەزدەسۋىندە ادام­دار اۋرۋحاناعا كەلىپ، قابىلداۋ بولىمىندە بىرنەشە ساعات كەزەك كۇتىپ وتىراتىنىن، ناۋقاستارعا قولايلى جاعداي جاساۋدىڭ ورنىنا اۋرۋحانالار ونى ودان سايىن ناشارلاتاتىنىن ايتقان بولاتىن. شىنىندا دا، قازىرگى كەزدە جەدەل جاردەم كولىگىن ۇيگە شاقىرۋ، جەرگىلىكتى ەمحاناعا بارىپ قارالۋ ماسەلەلەرى قيىن. ەگەر ادام ءال ۇستىندە جاتپاسا، جەدەل جار­دەم ەشكىمنىڭ ۇيىنە بارمايدى. «باسى اۋىرىپ، بالتىرى سىزداعان» ادامعا كەڭەس بەرەتىن دارىگەرلەردىڭ ءوزى جەتىسپەيدى. ال دارىگەرلەر ءبازبىر ادامعا كەڭەس بەرگەن كۇندە دە ول دا­رىلەردىڭ ءدارىحانالاردان تابىلۋى قيىندىق تۋدىرادى. دارىگەر­لەردىڭ كو­مەگىنسىز تۇرعىندار تاعى دا ءوز بەتى­مەن ەش ەمدەلە المايدى.

جالپى، تۇرعىندار اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعان سوڭ دا تيىسىنشە ەم الا المايتىنىنا، ءدارى-دارمەكتەردىڭ جەتىس­پەۋشىلىگىنە شاعىمدانۋدا. بۇل رەتتە «سق-فارماتسيا» جشس وكىل­دىگىنىڭ باسشىسى ايجان تور­تاەۆا وڭىردە پنەۆمونيامەن اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ كو­بەيۋىنە بايلانىس­تى جۋىردا 25،3 ملن تەڭگەگە ءدارى-دارمەك شۇعىل جەتكى­زىلگەنىن ايتتى. ول مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ءدارى-دارمەكتەردى جەتكىزۋ جۇمىستارىنىڭ جالعاسا بەرەتىنىن جەتكىزدى. سونداي-اق تۇر­عىندار دارىگەرلەردەن تۋىستارى تۋرالى دا اقپارات الا المايتىنىن ءجيى ايتادى. ءتىپتى، مۇنداي شاعىم وڭىردەگى پروۆيزورلىق ستاتسيونار بولىپ جابدىقتالعان وبلىستىق كوپسالالى بالالار اۋرۋحاناسى دا­رى­گەرلەرىنىڭ دە ۇستىنەن تۇسكەن. الاي­دا اتالعان اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى ازات ءساتجانوۆ كەمشىلىكتەر بويىنشا جۇمىستار اتقارىلعانىن جەتكىزدى. بۇگىنگى تاڭدا اۋرۋحانادا جەدەل ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. شاعىمدانعان ءار تۇرعىن اتالعان ورتالىق ارقىلى ءوزىنىڭ شاعىمىن جەتكىزە الادى.

تۇرعىندار ءۇشىن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – جەدەل جاردەمدى كۇتۋ ۋاقىتى­نىڭ بىرنەشە ساعاتقا سوزىلاتىنى. بۇل ماسەلەنى وبلىستىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم ستانساسى باس دارىگەرىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ۇلپان پىحىباەۆا ديسپەتچەرلىك قىزمەت جۇكتەمەسىنىڭ ەكى ەسەگە ارتقانىمەن بايلانىستىردى. بۇگىندە جەدەل جاردەم ستانساسىن­دا call-ورتالىق جانە كەڭەس بەرۋ ورتا­لىعى جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق قازىر ءدارىحانالاردا ۆيرۋسقا قارسى جانە دەنە قىزۋىن تۇسىرەتىن دارىلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالادى. بۇل رەتتە ءدارىحانالار جەلىسىنىڭ وكىلدەرى مۇن­داي جاع­داي­دى تۇرعىنداردىڭ وزدەرى قالىپ­تاستىرىپ وتىرعانىن ايتتى. ولار ءدارى-دارمەكتەردى اۋىرماعان، ساۋ ادام­­داردىڭ ساتىپ الىپ جات­قانىن جەتكىزدى. شىنى كەرەك، بۇگىن­گى تاڭدا تاراز قالاسىنداعى كوپ­تەگەن ءدارىحانانىڭ الدىندا ءدارى الۋ ءۇشىن كەزەك كۇتىپ سا­بىل­عان كوپ­شىلىكتى اڭعارۋعا بولادى. ماسە­لەن، ايتەكە بي كوشەسىندەگى ء«امىر جانە د» ءدارىحاناسىندا كەزەككە تۇرعان تۇتىنۋشىلاردىڭ قاراسى قالىڭ. اتالعان ءدارىحانا تاراز قالاسىنىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقاندىقتان دا بۇل جەرگە جۇرتشىلىق كوپ كەلەدى. مۇندا ساتىپ الۋشىلار نىسانعا ءبىر-بىردەن كىرىپ، تاۋارلاردى تەرەزە ارقىلى الۋدا. مۇنداي جاعداي ايتەكە بي كوشەسىندە عانا ەمەس، ء«امىر جانە د» ءدارىحاناسى ورنالاسقان «مىڭبۇلاق» شاعىن اۋدانىندا دا، جەلتوقسان كوشەسىندە دە كەزدەسەدى. سونىمەن قاتار قالاداعى «سادىحان»، «جاس­ۇلان» سياقتى ءىرى ءدارىحانا جەلىلەرىندەگى دە جاعداي وسىنداي. ء«امىر جانە د» جاۋاپكەرشىلىگى شەك­تەۋلى سەرىكتەستىگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءامىر نۇرسەيىتوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە ءدارىحانا جەلىسىنىڭ قورى قالىپتاسقانمەن، ءبىر ايعا عانا جە­تەدى ەكەن. اتالعان ءدارىحانالار جەلى­سى­نىڭ تاراز قالاسى بويىنشا 24 ءدارىحاناسى جۇمىس ىستەيتىن بولسا، بۇگىندە ولاردىڭ ەكەۋى عانا سۇرانىسقا سايكەس تاۋلىك بويى جۇمىس اتقارۋدا. ءدارىحانانىڭ قويمالارداعى قورلارىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرىڭعاي كومپيۋتەر جۇيەسى قالىپتاسقان. ء«بىز ءوزىمىز گليۋكوزا، اسكوربين قىشقىلى، في­زەرىتىندى شىعارامىز. ەگەر قا­جەت­تى پرەپارات بولماسا، وندا ساتىپ الۋشىلارعا ونىڭ انالوگىن ۇسىنامىز. تۇرعىندار پاراتسەتامول، ىستىقتى تومەندەتەتىن جانە ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتاردى ءجيى سۇرايدى»، دەيدى ءامىر نۇرسەيىتوۆ. دەگەنمەن، ءدارىحانادا قاراپايىم سىناپ تەرمومەترلەرى تاۋسى­لىپ، تەك ەلەكتروندى تۇرلەرى عانا ساتىلۋدا. ءدال وسىنداي كورىنىس «قونىس ب» ءدارىحاناسىندا دا كەزدەسەدى. اتالعان ءدارىحانا قىزمەتكەرلەرى تۇتى­نۋشى­لار اراسىنداعى جانە ساتۋشىمەن ارا قاشىقتىقتىڭ ساقتالىپ وتىر­عانىن جەتكىزدى. كەلۋشىلەر ىشكە بىرتىن­دەپ كىرگىزىلەدى. «بىزدە ءدارى-دار­مەكتەردى جەتكىزۋدە ماسەلە جوق. ۇنەمى پرەپارات­تاردىڭ ۇلكەن قورىن ساقتاپ وتىرامىز. تۇتىنۋشىلاردىڭ قاراسىنىڭ ءبىر­شاما قالىڭداعانى بايقالادى. بىراق ازىرگە تاڭەرتەڭ اكەلىنگەن ءدارى-دارمەكتەردى كەشكە دەيىن ساتۋدامىز. تۇرعىندارعا پارا­تسەتامولدىڭ انالوگتەرىن ۇسى­نىپ وتىرمىز»، دەيدى «قونىس ب» ءدارىحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى زاعي­را شاڭلاقباەۆا. سونىمەن قاتار ءدارى-دارمەكتەر مۇندا بارلىق زاڭ­نامالىق نورمالارعا سايكەس ساتىلادى. ونىڭ باعاسى سوڭعى ءۇش ايدا بار بولعانى 5 پايىزعا عانا ءوسىپتى.

ءدارىحانا قىزمەتكەرلەرى ءدارىنىڭ بارلىق ءتۇرىنىڭ جەتكىلىكتى، ولاردىڭ باعاسىنىڭ تۇراقتى ەكەنىن ايتۋدا. دەگەنمەن، كۇنى بويى ۇزىن-سونار كەزەكتە تۇرعان كوپشىلىكتىڭ سۇ­راۋىنداعى ءدارى-دارمەكتەر تابىلماي جاتىر. ماسەلەن، اسكوربين قىش­قىلى، پاراتسەتامول سياقتى دارىلەر قاسقالداقتىڭ قانىنداي قات. قاي دارىحاناعا بارىڭىز، تاپپايسىز. كەرىسىنشە، تاراز قالاسىنىڭ اكىمى ايتقازى قارابالاەۆ «اۋىل-بەرەكە» بازارىن ارالاعاندا، سون­داعى ساۋداگەرلەر وزگە دارىلەردى بۋما-بۋما قىلىپ ساتىپ وتىرعانىن اش­كەرەلەگەن بولاتىن. بۇل كۇندە قاۋىپتى ىندەتتىڭ قىرسىعىنان قورىق­قان تۇرعىندار ءدارى ىزدەپ سابىلۋدا. كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە ءدارى جەتىس­پەۋشىلىگىنەن دەرت اسقىنىپ جۇرمەسىن دەگەن قاۋىپ بار.

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اداسقان بالالار امان-ەسەن تابىلدى

ايماقتار • 07 تامىز، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار