دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ كەشەگى مالىمەتى بويىنشا ءبىر تاۋلىكتە 1 109 ادام Covid-19 ينفەكتسياسىن جۇقتىرعانى انىقتالعان. جالپى, 49 463 ادام ىندەت جۇقتىرعان. ناۋقاستاردىڭ 63,9%-ى ەمدەلدى, 30%-ى ەم-دوم الىپ, دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا تۇر. بۇل ماعلۇماتتى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي مەن ونىڭ ورىنباسارى اجار عينياتقىزى جاريا ەتتى.
«جاۋ جاعادان العاندا, ءبورى ەتەكتەن تارتادى» دەگەندەي, ىندەت جان القىمنان العان قىسىلتاياڭ شاقتا داۋا ىزدەپ دارىحانالارعا سابىلعان جۇرتتى الىپساتارلار ودان سايىن سارساڭعا سالىپ قويدى. ىزدەگەن ءدارى-دارمەك تابىلا قويمايدى, تابىلعان كۇننىڭ وزىندە باعاسى شارىقتاپ تۇر. بۇل ماسەلەنى رەتتەۋ ءۇشىن مينيسترلىك تە قولدان كەلگەن ارەكەتىن جاساپ جاتىر-اق.
«ەل اۋماعىنا ءدارى-دارمەك زاتتارىن اكەلۋ ءۇردىسىن جەدەلدەتۋ جۇمىسىن جوسپارلاعان ەدىك. قازىر نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا قول قويىلدى. ءدارى-دارمەك جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن قويمالاردان بولشەكتىك كومپانيالارعا تۇسە باستادى. الداعى ۋاقىتتا دارىحانالارعا جەتكىزىلەدى. ياعني بۇعان دەيىنگى كەدەرگىنى ەڭسەردىك. قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە كەرەكتى پرەپاراتتار نارىققا تۇسەدى. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ تۇس-تۇسىندا ءدارى-دارمەك باعاسىن باقىلاۋ جۇمىسى كۇشەيتىلدى. بۇگىندە بارلىق وڭىردە اكىمدىكتەر جانىنان مونيتورينگ توپتارى قۇرىلدى. قوعامدىق كەڭەستەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دا ءدارى-دارمەك باعاسىن باقىلاۋ جۇمىسىنا بەلسەنە اتسالىسۋدا.
كتى باعانى قاداعالايدى. باعانى نەگىزسىز كوتەرۋ فاكتىلەرى كەزدەسىپ جاتىر. بۇل رەتتە بىزگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوپ كومەك كورسەتۋدە. ءىىم قازىرگى تاڭدا ەلىمىز بويىنشا اۋقىمدى تەكسەرىستى باستادى. بىرنەشە كۇنگى تەكسەرىستەردە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ءدارى-دارمەك پەن ماسكالاردىڭ سپەكۋليانتتى ساۋداسىنا باسا ءمان بەرىلدى», دەدى ا.تسوي.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءدارىحانا قىزمەتكەرلەرى مەديكامەنتتەردى فيسكالدى چەكسىز ساتقان جاعدايلار بولعان. سونىڭ سالدارىنان ازاماتتارعا قىمبات باعاعا ءدارى ساتىپ الۋعا تۋرا كەلگەن. بىرنەشە فاكتىنى كەلتىرسەك, 6 شىلدەدە ەلوردالىق قۇقىق قورعاۋشىلار «تويوتا» ماركالى كولىكتى تىزگىندەگەن الىپساتاردى ۇستادى. اۆتوكولىكتە 689 ءدارى قاپتاماسى بارى انىقتالدى. ول ازامات 1 ملن تەڭگە پايدا كورىپ, ءدارى-دارمەكتى قۇنىن كوتەرىپ ساتپاق بولعان.
شىمكەنتتە ءبىر ايەل ءدارىنى ءوز ۇيىندە وتىرىپ ساتقان. تەكسەرىس بارىسىندا ۇيدەن ءارتۇرلى مەديكامەنتتىڭ 229 ءتۇرىنىڭ 10459 قاپتاماسى تابىلعان. مۇنىڭ ءبارى دە – جرۆي-دى ەمدەۋگە ارنالعان دارىلەر. سول سياقتى جەتىساي قالاسىندا تسەف ءىىى پرەپاراتىنىڭ 336 قاپتاماسىن ءبىر ادامعا 400 مىڭ تەڭگەگە ساتۋ فاكتىسى تىركەلدى.
وسىنداي احۋال ورىن العان تۇستا بيۋتي-يندۋستريا وكىلدەرى پايدا تاۋىپ قالۋدى ويلاپتى. اتىراۋدا مەديكامەنتتەر كوسمەتولوگيالىق كلينيكادا دا ساتىلعان. قۇقىق قورعاۋشىلار وندا ءدارىنىڭ ليتسەنزياسىز ساتىلىپ جاتقانىن انىقتادى. زاڭسىز ساۋدانى كلينيكانىڭ باسشىسى ۇيىمداستىرعان. ونىمەن قويماي, دارىلەردىڭ باعاسى رەسمي شەكتەن بىرنەشە ەسە كوپ بولعان. ماسەلەن 5 مىڭ تەڭگەلىك «ينگاۆيرين» ءۇش ەسە قىمباتقا, ال «پاراتسەتامول» ءتىپتى ون ەسە ارتىق باعامەن ساتىلعان. بۇل كلينيكادان 5 مىڭنان اسا قاپتاما تاركىلەندى.
جالپى, ءدارى-دارمەكتەردى زاڭسىز ساتۋ فاكتىلەرى نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىندا, اقمولا, اقتوبە, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, جامبىل, قاراعاندى, قىزىلوردا, پاۆلودار جانە تۇركىستان وبلىستارىندا انىقتالعان. 6 شىلدە كۇنى پوليتسيا 46 ادامدى ۇستاپ, ولاردان 20 884 دارىلىك زات تاركىلەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.تسوي جاڭا جۇمىس فورماتىنا كوشىپ جاتقاندارىن, الىپساتارلاردىڭ جولىن كەسۋ جۇمىستارىنا الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ازاماتتار دا كوپ كومەكتەسىپ جاتقانىن مالىمدەدى. ياعني حالىقتىڭ ونلاين شاعىمدارىنىڭ ءبارى نازارعا الىنىپ جاتىر. ماسەلەن, مينيستر الەۋمەتتىك جەلىدە ۆيدەو جاريالاپ, كۆي ناۋقاستارىن ەمدەۋگە قاتىستى سىن ايتقان شىمكەنتتىك اينا باكەەۆانىڭ ۇنىنە قۇلاق ءتۇردى.
«دارىگەر اينا باكەەۆانىڭ حابارلاماسىنا قاتىستى ءبىرشاما سۇراق كەلىپ ءتۇستى. بۇگىن ونىمەن بايلانىسقا شىعىپ, 40 مينۋتتاي سويلەستىم. نەگىزگى پروبلەمانى, دارىگەردىڭ نەنى جەتكىزگىسى كەلگەنىن ءتۇسىندىم. ول الەۋمەتتىك جەلىلەردە, ءتىپتى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋى بويىنشا دا ەم-دومنىڭ ءتۇر-ءتۇرى تاراپ كەتكەنىنە الاڭداپ وتىر. ەم-دوم تۇرلەرىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە كورىپ العان ادامداردىڭ دا ويى سان-ساققا كەتەدى. ال كەيبىر پرەپاراتتار كەرىسىنشە, دەنساۋلىقتى ناشارلاتادى. سۇراقتارعا جاۋاپ تاپقىسى كەلەتىن مىڭداعان ادام اينا باكەەۆاعا جۇگىنەدى ەكەن. ءبىز مينيسترلىك ماماندارى راستاعان رەسمي ۇسىنىستار ازىرلەنگەنىن, كەيىننەن رەسمي سايتقا ورنالاستىرىلعانىن ايتتىق. ول وسى قاراپايىم ەمدەۋ حاتتامالارىن ءوز رەسۋرستارى ارقىلى حالىققا جەتكىزۋگە ۋادە بەردى», دەدى ا.تسوي.
ءوز كەزەگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اجار عينياتقىزى ىندەتكە قاتىستى ەلدەگى احۋالدان حابار بەرەتىن بىرنەشە دەرەكتى كەلتىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى تاۋلىكتە 450 ناۋقاس ستاتسيونارعا ءتۇستى. رەانيماتسيا جاعدايىندا اۋىر جانە وتە اۋىر جاعدايدا 260 ناۋقاس بار. ونىڭ ىشىندە 12 جۇكتى جانە بوسانعاننان كەيىنگى ايەل ادام جانە ءبىر بالا بار. وسى ناۋقاستاردىڭ 72%-ى وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتىنا قوسىلعان سوڭعى تاۋلىكتە بەس ناۋقاس جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا بايلانىستى رەانيماتسيا بولىمىنەن ادەتتەگى پالاتا بولىمىنە اۋىستىرىلدى.
جاعدايى اۋىر ناۋقاستاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى – نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنا تيەسىلى. اقپارات بويىنشا كۆي-دان 264 ادام قايتىس بولدى. ولاردىڭ جارتىسى ءۇش ۇلكەن وڭىرگە تيەسىلى. بۇل – نۇر-سۇلتان قالاسى, قاراعاندى وبلىسى, الماتى قالاسى. ءبىر اپتا ىشىندە 76 ادام كوز جۇمدى. ولاردىڭ دەنى – 50 جاستان اسقان ادامدار. ولاردىڭ جۇرەك, وكپە, ءاىج, باۋىر تسيرروزى, قانت ديابەتى جانە سەمىزدىك سوزىلمالى اۋرۋلارى بولعان.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.تسوي جالپى ستاتيستيكا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى بويىنشا پتر-تەستىلەر ارقىلى راستالعان رەسمي مالىمەتتەرگە نەگىزدەلگەنىن, البەتتە, ىندەت جۇقتىرعاندار بۇدان دا كوپ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ەل بويىنشا ستاتسيونارلاردا پتر ناتيجەسىندە كۆي انىقتالماعان, بىراق پنەۆمونيامەن 28 ناۋقاس ەم الىپ جاتىر. ناۋقاستاردىڭ 98,9%-ىنىڭ جاعدايى ورتاشا اۋىر دەپ باعالانادى. ولاردىڭ ىشىندە 330 ناۋقاستىڭ جاعدايى اۋىر. بۇعان قوسا ستاتسيوناردا كۆي-عا پتر ناتيجەسى تەرىس, جرۆي دياگنوزىمەن 4 مىڭنان اسا ناۋقاس ەمدەلۋدە. بۇگىندە بارلىق وڭىردە ەمحانالار, جەدەل جاردەم مەن مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ شارالارى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل شارالاردىڭ جۇرگىزىلۋىن ۇكىمەت جانىنداعى ۆاك قاداعالاپ باستى كورسەتكىشتەرگە بايلانىستى ەسەپ بەرىپ وتىر.
