ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ە.توعجانوۆ پرەزيدەنت پارمەنىمەن اتالعان كەلەڭسىز جاعدايدى رەتتەۋ بويىنشا ناقتى شارالار قولعا الىنعانىن مالىمدەدى.
«پرەزيدەنت ەل ازاماتتارىنىڭ ەمىنە, ولارعا دارىلىك زاتتاردى قولجەتىمدى ەتۋگە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر. بۇل ماسەلە – ۇكىمەتتىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان نەگىزگى جۇمىستاردىڭ ءبىرى. سوڭعى جىلدارى وتاندىق فارماتسەۆتيكا سالاسىندا ءوندىرىس 7 ەسەگە ارتقانىن ايتقىم كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان اۋرۋحانالارى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن ەمدەۋ ءۇشىن قاجەتتى ءدارى-دارمەكپەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. قازىر مەكەمەلەردە 17 700 ادامنىڭ جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, بولاشاقتا كەپىلدىك بولۋى ءۇشىن 27 مىڭ پاتسيەنتكە دەيىن دارىلىك زاتپەن قامتاماسىز ەتىلدى. مۇنىمەن دە توقتالىپ وتىرعان جوقپىز. ءارى قاراي دا ناقتى شارالار قابىلدانىپ وتىر. ءدارى-دارمەكتى قوسىمشا ساتىپ الۋ 59 مىڭ پاتسيەنتكە دەيىن ۇلعايتىلادى», دەدى ە.توعجانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا ايماقتار اراسىندا 4 مىڭ ناۋقاس ءۇشىن 160 مىڭ تابلەتكا لوپيناۆير, ريتوناۆير تاراتىلىپ جاتىر. 2020 جىلدىڭ 15 شىلدەسىنە دەيىن قوسىمشا ءبىراز ءدارى جەتكىزىلەدى. بۇل – 840 مىڭ لوپيناۆير, ريتوناۆير تابلەتكالارى, 61 مىڭ گيدروكسيحلوروحين, 11 مىڭ فلاكون رەمدەسيۆير. 15 تامىزعا دەيىن اتالعان دارىلەردىڭ كولەمى قوسىمشا 440 مىڭعا دەيىن جەتكىزىلەدى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بارلىق پاتسيەنتكە ۆيرۋسقا قارسى تەراپيا تاعايىنداۋ قاجەت ەمەس ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇل ۆيرۋستىڭ ورتاشا اۋىر جانە اۋىر تۇرىمەن اۋىرعاندارعا عانا تاعايىندالادى.
بۇگىنگى تاڭدا مىندەتتى الەۋمەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا تەگىن ءدارى-دارمەك پرەپاراتتارىنىڭ تىزبەسى بار. وعان جرۆي جانە اۋرۋحانادان تىس وكپە قابىنۋى كىرەدى. بۇل پرەپاراتتاردىڭ تىزىمىندە انتيبيوتيكتەر, قىزۋدى تومەندەتەتىن دارىلەر بار. ولاردى ەمحانادا قۇرىلعان ءموبيلدى توپتار تەگىن جەتكىزۋى ءتيىس.
قىسىلتاياڭ كەزدە ءدارىحانالاردا ءدارى-دارمەك تاپشىلىعىن تۋدىرىپ وتىرعان بىرنەشە فاكتور بار. ونىڭ ءبىرىنشىسى ءدارى-دارمەككە حالىقتىڭ سۇرانىسى تىم جوعارى بولىپ تۇر. كەي ازاماتتار ونداپ, ءتىپتى ودان دا كوپ قاپتاما پاراتسەتامول مەن وزگە دە دارىلەردى بىردەن ساتىپ الادى. ماسەلەن, پرەمەر-مءينيستردىڭ ورىنباسارى الماتى قالاسىندا مامىر ايىندا ءبىر ايدىڭ ىشىندە 50 مىڭ عانا پاراتسەتامول قاپتاماسى ساتىلسا, قازىر ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە 100 مىڭ پاراتسەتامول قاپتاماسى ساتىلىپ كەتكەنىن ايتتى. ءدال وسىنداي جاعداي دەنە قىزۋىن ولشەيتىن اسپاپقا دا قاتىستى. ايتالىق, الماتىدا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 100 مىڭ قىزۋ ولشەگىش ساتىلاتىن بولسا, قازىر ءدال وسىنشا قىزۋ ولشەگىش ءبىر اپتانىڭ ىشىندە ساتىلىپ كەتكەن.
ال ەكىنشىدەن, ءدارى-دارمەك ماسەلەسىن الىپساتارلار ۋشىقتىرىپ جىبەرگەن. وسىعان بايلانىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ءدارى-دارمەك پرەپاراتتارىنىڭ شەكتى باعاسىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلدى. انىقتالعان بارلىق فاكتى بويىنشا زاڭنامامەن بەكىتىلگەن تارتىپپەن جاۋاپكەرشىلىكە تارتۋ شارالارى قابىلدانادى.
ء«دارى-دارمەك نارىعىن اقشا جاساۋدىڭ كوزىنە اينالدىرعاندار قاتاڭ جازالانادى. قازىر عانا, ءبىر ساعات بۇرىن شىمكەنت قالاسىندا سونداي پيعىلمەن جۇمىس ىستەگەن ءبىراز ازامات قولعا ءتۇستى. سوندىقتان وسىنداي ناقتى شارالار بۇكىل قازاقستان بويىنشا جۇرگىزىلەتىنىن ەسكە سالعىم كەلەدى. اسىرەسە, ءدارى-دارمەكتىڭ اينالاسىنداعى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, پايدا تاۋىپ قالۋدى كوزدەيتىن ازاماتتارعا ەسكەرتىپ ايتقىم كەلەدى. بۇل – پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي قاراۋىنداعى ماسەلە. قازاقشا ايتقاندا, «كەمەدەگىنىڭ جانى ءبىر». سوندىقتان, قادىرلى اعايىن, ءبىر-ءبىرىمىزدى قولداپ, ناقتى شەشىمى بار جولدارمەن جۇرگەنىمىز ءجون عوي», دەدى ە.توعجانوۆ.
سونداي-اق بۇل ءباسپاسوز جيىنىندا الماتى اكىمدىگى وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالارمەن دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى جەتكىزەتىن كەلىسىمگە قول قويعانى حابارلاندى. ۆيتسە-پرەمەردىڭ ايتۋىنشا, 700 ءدارىحانانىڭ 103-ىنە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. ولار حالىققا قولجەتىمدىلىك بويىنشا انىقتالدى. ەندى ولار باعانى كوتەرمەۋگە جانە ءدارى-دارمەكتەردىڭ ءۇش بىرلىگىنەن ارتىق ساتپاۋعا مىندەتتەلدى.
وسىنداي جابدىقتاۋ شارالارى ەلوردادا دا قابىلدانىپ جاتىر. اقتوبە وبلىسىندا رەسەيدەن 10 پوزيتسيا بويىنشا جەتىسپەيتىن يمپورتتىق ءدارى-دارمەكتەردى جەتكىزۋ ماسەلەسى شەشىلدى. بۇل اۋرۋحانالار ءۇشىن 20 كۇندىك قوردى قامتاماسىز ەتەدى. ال دارىحانالىق قوردى تولىقتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى 16 پرەپاراتقا جارتى ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. بارلىق اكىمدىكتەرگە كوميسسيانىڭ شەشىمى نەگىزىندە ءدارى-دارمەكتەردىڭ قاجەتتى كولەمىن وزدەرى انىقتاۋعا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن كەلىسە وتىرىپ ساتىپ الۋعا قۇقىق بەرىلدى.
«وتاندىق وندىرۋشىلەر مەديتسينالىق پرەپاراتتارعا دەگەن ىشكى سۇرانىستىڭ 13%-ىن عانا جابادى. جالپى, ەل بويىنشا 8 مىڭ ءدارىحانا جۇمىس ىستەيدى. «ينگاۆيريننىڭ» 70 مىڭ قاپتاماسى, «پاراتسەتامولدىڭ» 800 مىڭنان اسا قاپتاماسى كەلىپ ءتۇستى, جاقىن اپتادا تاعى 900 مىڭ قاپتاماسى تۇسەدى. وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا وتاندىق وندىرۋشىلەر «اريتروميتسين» انتيبيوتيگىنىڭ 150 مىڭ قاپتاماسىن جونەلتۋدى باستادى. وسىلايشا, ىستىق تۇسىرەتىن جانە ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتاردىڭ تاپشىلىعى تولىعىمەن شەشىلەدى», دەدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەرمەن تولىقتىرۋ ءۇشىن مىناداي شارالار قابىلدانادى: ءبىر تاۋلىك ىشىندە دارىلىك زاتتاردى اكەلۋگە بىرجولعى رۇقسات بەرۋگە وتىنىمدەر قارالۋدا; ءدارى-دارمەكتەردى سەرتيفيكاتتاۋدان جانە سەرتيفيكات بەرۋدىڭ جەدەلدەتىلگەن راسىمدەرى قولدانىلدى; اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ كوتەرمە ساۋدا قويمالارىن, ءدارى-دارمەكتەردىڭ قورى جانە باعاسىن كوتەرمەلەۋگە جول بەرمەۋ ءۇشىن جەكە ءدارىحانالاردى ارالاپ وتەتىن ارنايى مونيتورينگتىك توپتار قۇرىلدى.
ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى ماسەلەسى جونىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي ءسوز سويلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قىزۋدى تومەندەتەتىن, ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتار مەن انتيبيوتيكتەردىڭ ايلىق قورى ساناۋلى ساعاتتاردا ساتىلىپ كەتەدى. ال بىرەۋ ومىرلىك ماڭىزدى پرەپاراتتى ءدارىحانالاردان ىزدەپ جاتقاندا, ونىڭ بىرنەشە قاپتاماسى باسقا سورەدە شاڭ باسىپ جاتادى. مەرزىمى وتكەن ءدارى-دارمەكتەردى قابىلداۋ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ءتۇرلى «پروفەسسورلاردىڭ» رەتسەپتىلەرى بويىنشا ءوزىن-ءوزى ەمدەۋ سياقتى قاۋىپتى زارداپتارعا تولى. امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە تەمپەراتۋرا بولماعان جانە وكپەنىڭ ەڭ از زاقىمدانۋى كەزىندە سيمپتوماتيكالىق دارىلەردى دارىگەردىڭ تاعايىنداۋى بويىنشا عانا قابىلداۋ كەرەك. ويتكەنى مامان تابلەتكالاردىڭ ءوزارا اسەرىن عانا ەمەس, سوزىلمالى جانە ىلەسپە اۋرۋلاردى دا ەسكەرەدى.
«ستاتسيونارلىق بۋىن دەڭگەيىندە ەمدەۋ سىزباسىن كەڭەيتتىك. كلينيكالىق حاتتاماعا جاڭا پرەپارات – ءفاۆيپيراۆيردى قوستىق. ولار كورشى ەلدەردە, ەۋروپالىق وڭىردە, جاپونيادا كەڭىنەن قولدانىلادى. پرەپارات تاياۋ ۋاقىتتىڭ ىشىندە پاتسيەنتتەردى ستاتسيونارلىق ەمدەۋ ءۇشىن جەتكىزىلەدى. ول كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ اۋىر تۇرىنە شالدىققانداردى ەمدەۋگە عانا قولدانىلادى. جاقىن ارادا قازاقستان اتالعان پرەپاراتتى ءوزى شىعارا باستاپ, ىشكى قاجەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇعان قوسا شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينانى اپروباتسيالاۋ بويىنشا كلينيكالىق زەرتتەۋ اياقتالۋعا جاقىن», دەدى ا.تسوي.
