ەكونوميكا • 07 شىلدە، 2020

الىپساتارلار قاتاڭ جازالانادى

29 رەت كورسەتىلدى

ىندەت ءورشىپ تۇرعان شىرعالاڭ شاقتا ءدارى-دارمەك قۇنىنىڭ شارىقتاعانى حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىردى. كوپشىلىكتىڭ شاعىمىن نازاردان تىس قالدىرماعان مەملەكەت باسشىسى نەگىزسىز باعا كوتەرۋ فاكتىلەرى بويىنشا شۇعىل تۇردە قاتاڭ شارا قابىلداۋدى تاپسىردى.

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ە.توعجانوۆ پرەزي­دەنت پار­مەنىمەن اتالعان كەلەڭسىز جاعداي­دى رەتتەۋ بويىنشا ناقتى شارالار قولعا الىنعانىن مالىمدەدى.

«پرەزيدەنت ەل ازاماتتا­رى­نىڭ ەمىنە، ولارعا دارىلىك زاتتاردى قولجەتىمدى ەتۋگە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر. بۇل ماسەلە – ۇكىمەتتىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان نەگىزگى جۇمىستاردىڭ ءبىرى. سوڭعى جىلدارى وتاندىق فارماتسەۆتيكا سالاسىندا ءوندىرىس 7 ەسەگە ارتقانىن ايتقىم كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان اۋرۋحانالارى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن ەمدەۋ ءۇشىن قا­جەتتى ءدارى-دارمەكپەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. قازىر مەكەمەلەردە 17 700 ادامنىڭ جات­قانىن ەسكەرە وتىرىپ، بولا­شاقتا كەپىلدىك بولۋى ءۇشىن 27 مىڭ پاتسيەنتكە دەيىن دارىلىك زاتپەن قامتاماسىز ەتىلدى. مۇنىمەن دە توقتالىپ وتىرعان جوقپىز. ءارى قاراي دا ناقتى شارالار قابىلدانىپ وتىر. ءدارى-دارمەكتى قوسىمشا ساتىپ الۋ 59 مىڭ پاتسيەنت­كە دەيىن ۇلعايتىلادى»، دەدى ە.توعجانوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا ايماقتار اراسىندا 4 مىڭ ناۋقاس ءۇشىن 160 مىڭ تابلەتكا لوپيناۆير، ريتوناۆير تاراتىلىپ جاتىر. 2020 جىلدىڭ 15 شىلدەسىنە دەيىن قوسىمشا ءبىراز ءدارى جەتكىزىلەدى. بۇل – 840 مىڭ لوپيناۆير، ريتوناۆير تابلەتكالارى، 61 مىڭ گيدروكسيحلوروحين، 11 مىڭ فلاكون رەمدەسيۆير. 15 تامىزعا دەيىن اتالعان دارىلەردىڭ كولەمى قوسىمشا 440 مىڭعا دەيىن جەتكىزىلەدى.

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بارلىق پاتسيەنتكە ۆيرۋسقا قارسى تەراپيا تاعايىنداۋ قاجەت ەمەس ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇل ۆيرۋستىڭ ورتاشا اۋىر جانە اۋىر تۇرىمەن اۋىرعاندارعا عانا تاعايىندالادى.

بۇگىنگى تاڭدا مىندەتتى الەۋ­مەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا تەگىن ءدارى-دارمەك پرە­پا­راتتارىنىڭ تىزبەسى بار. وعان جرۆي جانە اۋرۋحانادان تىس وكپە قابىنۋى كىرەدى. بۇل پرەپاراتتاردىڭ تىزىمىندە انتيبيوتيكتەر، قىزۋدى تومەندەتەتىن دارىلەر بار. ولاردى ەمحانادا قۇرىلعان ءموبيلدى توپتار تەگىن جەتكىزۋى ءتيىس.

قىسىلتاياڭ كەزدە ءدارىحا­نالاردا ءدارى-دارمەك تاپشى­لىعىن تۋدىرىپ وتىرعان بىرنەشە فاكتور بار. ونىڭ ءبىرىنشىسى ءدارى-دارمەككە حالىقتىڭ سۇرانىسى تىم جوعارى بولىپ تۇر. كەي ازاماتتار ونداپ، ءتىپتى ودان دا كوپ قاپتاما پاراتسەتامول مەن وزگە دە دارىلەردى بىردەن ساتىپ الادى. ماسەلەن، پرەمەر-مءي­نيستردىڭ ورىنباسارى الماتى قالاسىندا مامىر ايىندا ءبىر ايدىڭ ىشىندە 50 مىڭ عانا پاراتسەتامول قاپتاماسى ساتىلسا، قازىر ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە 100 مىڭ پاراتسەتامول قاپتاماسى ساتىلىپ كەتكەنىن ايتتى. ءدال وسىنداي جاعداي دەنە قىزۋىن ولشەيتىن اسپاپقا دا قاتىستى. ايتالىق، الماتىدا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 100 مىڭ قىزۋ ولشەگىش ساتىلاتىن بولسا، قازىر ءدال وسىنشا قىزۋ ولشەگىش ءبىر اپتانىڭ ىشىندە ساتىلىپ كەتكەن.

ال ەكىنشىدەن، ءدارى-دار­مەك ماسەلەسىن الىپساتارلار ۋشىقتىرىپ جىبەرگەن. وسى­عان بايلانىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ءدارى-دارمەك پرە­پاراتتارىنىڭ شەكتى باعاسىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلدى. انىقتالعان بارلىق فاكتى بويىنشا زاڭ­نامامەن بەكىتىلگەن تارتىپپەن جاۋاپكەرشىلىكە تارتۋ شارالارى قابىلدانادى.

ء«دارى-دارمەك نارىعىن اقشا جاساۋدىڭ كوزىنە اينالدىرعاندار قاتاڭ جازالانادى. قازىر عانا، ءبىر ساعات بۇرىن شىمكەنت قا­لا­سىندا سونداي پيعىلمەن جۇ­مىس ىستەگەن ءبىراز ازامات قولعا ءتۇستى. سوندىقتان وسىنداي ناق­تى شارالار بۇكىل قازاقستان بو­يىنشا جۇرگىزىلەتىنىن ەسكە سالعىم كەلەدى. اسىرەسە، ءدارى-دار­مەكتىڭ اينالاسىنداعى جاع­دايدى ەسكەرە وتىرىپ، پايدا تاۋىپ قالۋدى كوزدەيتىن ازا­ماتتارعا ەسكەرتىپ ايتقىم كەلەدى. بۇل – پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي قاراۋىنداعى ماسەلە. قازاقشا ايتقاندا، «كەمەدەگىنىڭ جانى ءبىر». سوندىقتان، قادىرلى اعايىن، ءبىر-ءبىرىمىزدى قولداپ، ناق­تى شە­شىمى بار جولدارمەن جۇر­گەنىمىز ءجون عوي»، دەدى ە.توع­جانوۆ.

سونداي-اق بۇل ءباسپاسوز جيىنىندا الماتى اكىمدىگى وتان­دىق فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالارمەن دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى جەت­كىزەتىن كەلىسىمگە قول قوي­عانى حابارلاندى. ۆيتسە-پرەمەردىڭ ايتۋىنشا، 700 ءدارى­حانانىڭ 103-ىنە با­سىم­دىق بەرىلىپ وتىر. ولار حالىققا قولجەتىمدىلىك بويىنشا انىق­تالدى. ەندى ولار باعانى كوتەر­مەۋگە جانە ءدارى-دار­مەك­تەردىڭ ءۇش بىرلىگىنەن ارتىق ساتپاۋعا مىندەتتەلدى.

وسىنداي جابدىقتاۋ شارالارى ەلوردادا دا قابىلدانىپ جاتىر. اقتوبە وبلىسىندا رەسەيدەن 10 پوزيتسيا بويىنشا جەتىسپەيتىن يمپورتتىق ءدارى-دارمەكتەردى جەتكىزۋ ماسەلەسى شەشىلدى. بۇل اۋرۋ­حانالار ءۇشىن 20 كۇندىك قوردى قامتاماسىز ەتەدى. ال دارى­حانالىق قوردى تولىقتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى 16 پرەپاراتقا جارتى ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. بارلىق اكىمدىكتەرگە كوميسسيانىڭ شە­شىمى نەگىزىندە ءدارى-دارمەكتەردىڭ قاجەتتى كولەمىن وزدەرى انىقتاۋعا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيس­ترلىگىمەن كەلىسە وتىرىپ ساتىپ الۋعا قۇقىق بەرىلدى.

«وتاندىق وندىرۋشىلەر مە­ديتسينالىق پرەپاراتتارعا دەگەن ىشكى سۇرانىستىڭ 13%-ىن عانا جابادى. جالپى، ەل بويىن­شا 8 مىڭ ءدارىحانا جۇمىس ىستەيدى. «ينگاۆيريننىڭ» 70 مىڭ قاپتاماسى، «پاراتسەتامولدىڭ» 800 مىڭنان اسا قاپتاماسى كەلىپ ءتۇستى، جاقىن اپتادا تاعى 900 مىڭ قاپتاماسى تۇسەدى. وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا وتاندىق وندىرۋشىلەر «اريتروميتسين» انتيبيوتيگىنىڭ 150 مىڭ قاپ­تاماسىن جونەلتۋدى باستادى. وسى­لايشا، ىستىق تۇسىرەتىن جانە ۆيرۋسقا قارسى پرەپا­رات­تاردىڭ تاپشىلىعى تو­لى­عىمەن شەشىلەدى»، دەدى ۇكى­مەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەرمەن تولىقتىرۋ ءۇشىن مىناداي شارالار قابىلدانادى: ءبىر تاۋلىك ىشىندە دارىلىك زاتتاردى اكەلۋگە بىرجولعى رۇقسات بەرۋگە وتىنىمدەر قارالۋدا; ءدارى-دارمەكتەردى سەرتيفيكاتتاۋدان جانە سەرتيفيكات بەرۋدىڭ جەدەل­دەتىلگەن راسىمدەرى قولدانىلدى; اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ كوتەرمە ساۋدا قويمالارىن، ءدارى-دارمەك­تەردىڭ قورى جانە باعاسىن كوتەر­مەلەۋگە جول بەرمەۋ ءۇشىن جەكە ءدارىحانالاردى ارالاپ وتەتىن ار­نايى مونيتورينگتىك توپتار قۇرىلدى.

ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى ماسەلەسى جونىندە دەنساۋلىق ساق­تاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي ءسوز سويلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قىزۋدى تومەندەتەتىن، ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتار مەن انتيبيوتيكتەردىڭ ايلىق قورى ساناۋلى ساعاتتاردا ساتىلىپ كەتەدى. ال بىرەۋ ومىر­ل­ىك ماڭىزدى پرەپاراتتى ءدارىحانالاردان ىزدەپ جاتقاندا، ونىڭ بىرنەشە قاپتاماسى باسقا سورەدە شاڭ باسىپ جاتادى. مەرزىمى وتكەن ءدارى-دارمەكتەردى قابىلداۋ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ءتۇرلى «پروفەسسورلاردىڭ» رەتسەپتىلەرى بويىنشا ءوزىن-ءوزى ەمدەۋ سياقتى قاۋىپتى زارداپتارعا تولى. امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە تەمپەراتۋرا بولماعان جانە وكپەنىڭ ەڭ از زاقىمدانۋى كەزىندە سيمپتوماتيكالىق دارىلەردى دارىگەردىڭ تاعايىنداۋى بويىن­شا عانا قابىلداۋ كەرەك. ويتكەنى مامان تابلەتكالاردىڭ ءوزارا اسەرىن عانا ەمەس، سوزىلمالى جانە ىلەسپە اۋرۋلاردى دا ەسكەرەدى.

«ستاتسيونارلىق بۋىن دەڭ­­گەيىندە ەمدەۋ سىزباسىن كە­ڭەيتتىك. كلينيكالىق حاتتاماعا جاڭا پرەپارات – ءفاۆيپيراۆيردى قوستىق. ولار كورشى ەلدەردە، ەۋروپالىق وڭىردە، جاپونيادا كەڭىنەن قولدانىلادى. پرەپا­رات تاياۋ ۋاقىتتىڭ ىشىندە پاتسيەنت­تەردى ستاتسيونارلىق ەمدەۋ ءۇشىن جەتكىزىلەدى. ول كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ اۋىر تۇرىنە شالدىققانداردى ەمدەۋگە عانا قولدانىلادى. جاقىن ارادا قازاقستان اتالعان پرەپاراتتى ءوزى شىعارا باستاپ، ىشكى قا­جەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدى جوس­پارلاپ وتىر. بۇعان قوسا شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە كو­روناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قار­سى ۆاكتسينانى اپروباتسيالاۋ بو­يىنشا كلينيكالىق زەرتتەۋ اياقتالۋعا جاقىن»، دەدى ا.تسوي.

سوڭعى جاڭالىقتار

قحل: ۆيزا بەرمەي جاتىر

حوككەي • بۇگىن، 15:18

COVID-19 ادامنان يتكە جۇققان

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:15

قيىن كەزەڭ ارتتا قالدى - مينيستر

قازاقستان • بۇگىن، 11:14

ۇقساس جاڭالىقتار