ءماجىلىستىڭ سوڭعى وتىرىسىنداعى سوڭعى سۇراق كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن قاراۋعا ارنالدى.
ءماجىلىستىڭ سوڭعى وتىرىسىنداعى سوڭعى سۇراق كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن قاراۋعا ارنالدى.
بايانداما جاساعان ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ بۇل زاڭنىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى سەگىز ءتۇرلى سەبەپ ايتتى. بىرىنشىدەن, دەدى ول, تۇراقتى سيپاتتاعى ترانسفەرتتەردىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ بازاسىنا بەرىلۋىنە بايلانىستى كەيبىر ءىس-شارالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ ەڭ تومەنگى شەگىن بەلگىلەۋ ۇسىنىلادى. بۇل ەندى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى باسقارۋشىلارعا كەيبىر اسا قاجەتتى جەرگىلىكتى شىعىستارعا نەمقۇرايدى قاراپ, وعان بولىنەتىن سومانى تىم ازايتىپ تاستاۋىنان ساقتايتىن قاجەتتى نورما ەكەنى داۋسىز.
ەكىنشى سەبەبى, بيۋدجەتتىك سۇرانىمداردى دايىنداۋ كەزىندە باعدارلامالار مەن جاڭا باستامالار شىعىستارىنا ليميتتەر ەنگىزىلىپ, قارجىلىق ءتارتىپتى ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر دەلىندى. بۇل ماسەلە دۇرىس-اق دەر ەدىك, بىراق سونى سىلتاۋراتىپ جەرگىلىكتى باعدارلامالار اكىمشىلەرىنىڭ قاجەتتى شىعىستاردى كەسۋىنە جاعداي جاسالىپ, جاقسى باستامالارعا تۇساۋ سالۋىنا سوقتىرۋى ءمۇمكىن. ءمينيستردىڭ زاڭ جوباسىنىڭ قاجەتتىلىگىن ايتقان ءۇشىنشى سەبەبى, بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالاردى بىرلەسىپ قارجىلاندىراتىن جاعدايلاردا جوعارى تۇرعان بيۋدجەتتەن تومەنگى بيۋدجەتكە نىسانالى دامۋ ترانسفەرتتەرىن ءبولۋ كوزدەلەدى دەگەنگە سايادى. كەلەسى سەبەبى, بيۋدجەت قاراجاتىن يگەرۋ كەزىندە بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ ناتيجەلەرىنە قول جەتكىزبەگەنى ءۇشىن بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلىگى ءبىرىنشى باسشىسىنىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ەنگىزۋ ۇسىنىلعانى ايتىلدى. ارينە, جاۋاپكەرشىلىك دەگەن وتە جاقسى, بىراق سول بۇلتارتپايتىن نەگىزدە بولسا قۇبا-قۇپ بولار ەدى. زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بويىنشا ءسوز العان دەپۋتات ا.پەرۋاشەۆ بۇل جەردە جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارۋعا «ورىن قالدىرىلعانىن» اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, باسشى قىزمەتىنەن اۋىسقاندا نەمەسە جۇمىستان شىققان كەزىندەگى جاۋاپكەرشىلىك كىمدە بولاتىندىعى انىقتالماعاندىعىنا نازار اۋدارىلدى.
زاڭ جوباسىندا بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرىنىڭ ينۆەستيتسيالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن باقىلاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى قاداعالاۋ قىزمەتتەرىنە نىسانعا بارىپ, تەكسەرۋ جونىندە قوسىمشا وكىلەتتىكتەر بەرىلەدى دەلىنگەن. بۇل دا جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋ باعىتىنداعى ءتيىمدى قادام بولۋعا ءتيىستى. سونداي-اق, زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتىك پەن جەكەمەنشىكتىڭ بىرلەسكەن جوباسىن ازىرلەۋگە قاجەتتى تەتىك ارناۋلى مامانداندىرىلعان ۇيىمدار ارقىلى جۇرگىزىلەدى دەلىنگەن.
زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما تىڭدالعان سوڭ, بىرنەشە سۇراققا جاۋاپ بەرىلدى. ال تالقىلاۋ بويىنشا ەكى دەپۋتات قانا ءسوز الدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى تاتيانا ياكوۆلەۆا زاڭ جوباسىن تولىق قولدايتىنىن ايتتى. ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىستارىنا بارىپ ءجۇرىپ ءبىر قىزىق دۇنيەنىڭ ابدەن قالىپتاسقان داستۇرگە اينالىپ بارا جاتقانى تۋرالى ايتا كەتكىمىز كەلەدى. زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما اياقتالعان سوڭ مىندەتتى تۇردە ءبىرىنشى نەمەسە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ سويلەگەن ءبىر نەمەسە بىرنەشە دەپۋتات ونى بىرجاقتى قولداپ شىعادى. وسىعان قاراعاندا, وتىرىك بولسا قۇداي ءوزى كەشىرسىن, بايانداماشىنىڭ الدىن الا جاساعان ءوتىنىشىن ورىنداۋ بار سياقتى...
زاڭ جوباسى تۋرالى بىرقاتار سىندى «اق جول» فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى, دەپۋتات ا.پەرۋاشەۆ ايتتى. ول «بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيا» دەگەن ءسوزدىڭ ناقتىلىعىنا كۇمان كەلتىردى. سونداي-اق, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ باسشىسىنىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى ايتىلعان باپتىڭ دۇرىستىعىن سىنادى. دەپۋتات, سونداي-اق بيۋدجەتتىك باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسىنا شىعىس اكىمشىلىگىنىڭ ءوزى مونيتورينگ جاساۋىن سىن تەزىنە الدى. مۇنداي مونيتورينگتىڭ ءتيىمدى ەكەنىنە تولىق كۇمان كەلتىرۋگە بولادى, دەدى ول. ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا ول ءوز فراكتسياسىنىڭ زاڭ جوباسىن قولدامايتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە زاڭ جوباسى سەگىز داۋىستىڭ قالىس قالۋىمەن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».
