مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزۋ ماسلەلەرى, ارنايى ءىس-قيمىل جوسپارلارى قارالدى. اتالعان جوسپاردا ازاماتتار مەن بيزنەستىڭ مۇددەلەرى تولىق ەسكەرىلگەن. بۇل تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ كەڭىنەن ايتىپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, باعىتتار سانىن وسىرمەي, وڭىرلەر اراسىنداعى اۋە قاتىناسى بۇرىنعى دەڭگەيدە ساقتالادى. تەمىر جول ارقىلى جولاۋشىلار تاسىمالى قىسقارادى. قالالار اراسىنداعى جولاۋشىلار اۆتوبۋسى قاتىناسىن ۋاقىتشا توقتاتۋ ەسكەرىلگەن. وڭىرلەر اراسىندا جەكە كولىكپەن ساپارلاۋعا رۇقسات ەتىلەدى. ۋاقىت بويىنشا شەكتەۋلەردى ەسكەرە وتىرىپ, قوعامدىق كولىكتىڭ جۇمىسى ساقتالادى. سونداي-اق قالاعا كىرىپ-شىعۋ ءۇشىن ەشقانداي انىقتامانىڭ قاجەتى جوق. قالالار مەن وڭىرلەر اراسىندا بلوك-بەكەتتەر ورناتىلمايدى. بىراق وڭىرلەر اراسىندا قاتىنايتىن جولاۋشىلار اۆتوبۋسى توقتاتىلادى. جالپى شەكتەۋ شارالارى تۋرالى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا تولىق ماعلۇمات بەرىلدى.
– بەلگىلەنگەن 14 كۇندىك كارانتين بويىنشا مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, قورىتىندىلار شىعارىلادى. ناتيجە بەرمەگەن جاعدايدا شەكتەۋ شارالارى بويىنشا قوسىمشا شەشىمدەر قابىلدانادى. كارانتيندىك رەجىم مەن بەكىتىلگەن سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتاردى بۇزعانى ءۇشىن جەكە تۇلعالار 30 اەك (83 340 تەڭگە), ال كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى 230 اەك (638 940 تەڭگە) كولەمىندە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. ءتيىستى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى وسى اپتادا قابىلدانادى, – دەدى
ە.توعجانوۆ.
سونداي-اق ول كۇن تارتىبىندە تۇرعان نەگىزگى ماسەلە – مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ كۆي-مەن اۋىرعانداردى ەمدەۋگە ارنالعان جاتىن ورىن سانىن ارتتىرۋ ەكەنىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي, شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ينفەكتسيالىق, پروۆيزورلىق ورىن سانى 50%-عا ءوسىپ, 28 مىڭنان 42 مىڭعا دەيىن جەتكىزىلەدى. تامىز ايىنا دەيىن پتر-تەستەرمەن قامتۋ تاۋلىگىنە 30 مىڭنان 39 مىڭعا جەتكىزىلەدى. بارلىق مەديتسينا مەكەمەلەرىنە تەحنيكالىق قاجەت زاتتار الىنىپ جاتىر. بۇل باعىتتا جۇمىس توقتاعان ەمەس.
– قازىر الەۋمەتتىك جەلىلەردە نەشە ءتۇرلى ەمدەۋ جولدارىن كورىپ الىپ, وسىعان بايلانىستى ءدارى-دارمەك سۇراپ جاتقان ازاماتتار از ەمەس. بىراق تا ەمدەۋ جولدارىن اۋرۋ ناقتى انىقتالعاننان كەيىن تەك قانا دارىگەر ايتۋى مۇمكىن. 70 مىڭعا جۋىق ءدارى-دارمەكتى جارتى ساعاتتىڭ ىشىندە الىپ كەتكەن جاعداي دا بولدى. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ارنايى تاپسىرما بەرىلدى. بۇكىل ازاماتتاردان سۇرايتىنىمىز, مۇنى ساۋدا-ساتتىققا اينالدىرعىسى كەلەتىندەر دە جوق ەمەس. وسىنداي جاعداي بەلگىلى بولعاندا بىزگە تەز ارادا اقپارات بەرۋدى وتىنەمىز, – دەدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
ەرالى توعجانوۆ ۆيرۋستىڭ كەڭ تارالۋىنا حالىقتىڭ ەسكەرتۋلەرگە نەمقۇرايلى قاراپ, قۇلاق اسپاعانى سەبەپ بولعانىن ايتتى.
– الەم بويىنشا بۇل ىندەتتى 10 ميلليوننان استام ادام جۇقتىرىپ, 500 مىڭنان استامى قايتىس بولسا دا, ءبىزدىڭ ەل تىعىلىپ, توي تويلاپ, بەتپەردە كيۋدى ءالى دە ۇيات سانايتىندار جوق ەمەس. مىسالعا, ارتقى ەسىكتەن كىرىپ قىز ۇزاتۋ, اۋلاعا توي جاساۋ, قۇدالىق وتكىزۋ, اس بەرۋ, تۋعان كۇن تويلاۋ سياقتى باسقا دا ءىس-شارالار تولىپ جاتىر. وعان كوپتەگەن ازامات كۋا. وسىنداي شارانىڭ سوڭىندا كەمىندە 20-دان اسا ادام اۋرۋحاناعا ءتۇسىپ, قازا بولىپ جاتقاندار دا ءمالىم. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, قازىر – توي تويلايتىن ەمەس, وي ويلايتىن كەزەڭ. ءبىز – ءبىر حالىقپىز. ولاي بولسا, جاۋاپكەرشىلىگىمىز دە ءبىر. «جاقىنىڭا جاناشىر بول!» دەپ بۇكىل باق ارقىلى ايتىلىپ جاتقان ەسكەرتۋ – ءسىز بەن بىزگە ارنالعان ۇندەۋ. ەڭ الدىمەن جەكە باسىمىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى, وتباسىمىزدىڭ الدىنداعى جانە قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك بولۋ قاجەت, – دەدى ە.توعجانوۆ.
ءوز كەزەگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي ەلىمىزدەگى ەپيدەميالىق احۋالعا توقتالىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتقان شارالاردان حاباردار ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋ كۇدىگى بولعان ادامدارعا, ىندەتتى جەڭىل نەمەسە بەلگىسى جوق كۇيدە كوتەرەتىن ازاماتتارعا كوشپەلى بريگادالار امبۋلاتوريالىق كومەك كورسەتەدى. وسى كۇنگە دەيىن 380 بريگادا قۇرىلىپتى. ولاردىڭ سانىن 3 مىڭعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. 1 شىلدەدەن باستاپ كوشپەلى بريگادالاردىڭ قىزمەتى ءۇشىن ارنايى تاريف بەلگىلەندى. ال ەمحانالارعا تىركەلگەن حالىق ۋچاسكەلىك دارىگەرلەردەن كونسۋلتاتسيالىق كومەك الا بەرەدى. ەمحاناعا انىقتاما بويىنشا بارعاندارعا كارانتيندىك فيلترلەر ارقىلى قىزمەت كورسەتىلەدى.
– جەدەل جاردەم كولىكتەرىنىڭ جەتىسپەۋى ماسەلەسىن قىسقا مەرزىم ىشىندە اكىمدىكتەرمەن بىرىگىپ شەشەمىز. مەديتسينالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ ەسەبىنەن وسى ماسەلە رەتكە كەلتىرىلەدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قازىردىڭ وزىندە 807 جەدەل جاردەم كولىگى ساتىپ الىندى. شىلدە ايىندا بۇل كولىكتەردىڭ العاشقى پارتياسى –نۇر-سۇلتانعا 14, سولتۇستىك قازاقستانعا 18-ءى جەتكىزىلەدى. ال كادرلىق جەتىسپەۋشىلىكتى شەشۋ ءۇشىن مەديتسينالىق كوللەدجدەردىڭ تۇلەكتەرى, ياعني 112 ادام جۇمىسقا تارتىلىپ جاتىر. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ءارتۇرلى رەسۋرس ارقىلى قوسىمشا كورونا-تاكسي شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىس بەرىلدى. كۇن سايىن رەسپۋبليكادا اۋىسىم بويىنشا 1400 كوشپەلى بريگادا شىعادى. شاقىرىلاتىن ورىنعا شىعۋدىڭ ورتاشا تاۋلىكتىك كورسەتكىشى كەيىنگى ەكى اپتادا 30 مىڭنان اسىپ كەتتى. بۇل – قالىپتى جۇكتەمەدەن ەكى ەسە كوپ, – دەدى ا.تسوي.
سونداي-اق ول COVID-19 پاتسيەنتتەرىنە ستاتسيونارلىق كومەك كورسەتۋ قۇرىلىمى وزگەرتىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. 13 مىڭ توسەكتىك-ورىن بار كارانتيندىك ستاتسيونارلار پروۆيزورلىق جانە ينفەكتسيالىق ەمحانا بولىپ جاساقتالۋدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن توسەكتىك-ورىنداردىڭ سانى 50 مىڭعا كوبەيتىلەدى. كەيىنگى ءۇش كۇننىڭ ىشىندە كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان ازاماتتار ءۇشىن قوسىمشا 1,5 مىڭ توسەكتىك-ورىن جاساقتالدى. ال كۆي جۇقتىرعانى جونىندە كۇدىگى بار ازاماتتارعا 5 مىڭ پروۆيزورلىق توسەكتىك-ورىن ازىرلەندى. بۇگىنگى تاڭدا 333 مەديتسينالىق ۇيىمدا 20 مىڭ ينفەكتسيالىق توسەكتىك-ورىن بار. ونىڭ كوبىنە پنەۆمونيامەن تۇسكەندەر جاتقىزىلىپ جاتىر.
– وكپەنى جاساندى جەلدەتۋدىڭ 3 مىڭعا تارتا اپپاراتى بار ستاتسيونارلاردا قوسىمشا 987 اپپارات ساتىپ الىنادى. سونىمەن قاتار وسىنداي اپپاراتتىڭ تاعى 1 مىڭىن ساتىپ الۋ كوزدەلۋدە. ودان بولەك وكسيگەنو-تەراپيامەن تۇراقتى تۇردە قامتۋ ءۇشىن 4 مىڭ وتتەگى كونتسەنتراتورىن ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. جالپى, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى بويىنشا ناۋقاستاردى تولىعىمەن قامتۋ ءۇشىن ستاتسيونارلاردا قۇنى 138,8 ملن تەڭگەگە 59 ءدارى-دارمەك ءتۇرى ساتىپ الىندى. 2 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا وڭىرلەردەگى مەديتسينالىق ۇيىمدار 27 مىڭ ناۋقاسقا ارنالعان ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتارمەن قامتىلعان. بۇعان قوسا 15 شىلدەگە دەيىن تاعى 28 مىڭ ناۋقاسقا ارنالعان ءدارى-دارمەكتى اكەلۋ كوزدەلىپ وتىر, – دەدى مينيستر.
قالاي دەگەنمەن شەتىن جاعدايدى قاداعالاپ, ەلدىڭ تۇتاستىعى مەن اماندىعى ءۇشىن شۇعىل شارالار قولعا الىنىپ جاتىر. سوندىقتان حالقىمىز سەلسوقتىق تانىتپاي, ىندەتپەن كۇرەستە الدىڭعى شەپتە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ەڭبەگىن باعالاپ, قاۋىپسىزدىك شارالارىنا باسا ءمان بەرگەنى اسا ماڭىزدى.
