اۋستراليا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (ANU) عالىمدارى كولدەنەڭنەن كەلگەن كوروناۆيرۋس كەسەلىنىڭ كەسىرىنەن الەم ەكونوميكاسى 2,4 ترلن دوللاردان 9 ترلن دوللارعا دەيىن قۇلدىراۋى مۇمكىن دەگەن بولجام جاساپ وتىر. امەريكا قۇراما شتاتتارى – 1,7 ترلن دوللار, قحر – 1,6 ترلن دوللار, ءۇندىستان – 567 ملرد دوللار, جاپونيا 549 ملرد دوللار كولەمىندە زارداپ شەكپەك. عالىمداردىڭ پايىمداۋىنشا, بۇل قاتەرلى ىندەت تورتكۇل الەمدەگى 15 ملن ادامنىڭ ءومىرىن قيىپ كەتەتىن كورىنەدى. بۇگىندە كوپتەگەن وركەنيەتتى ەلدەر كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا ىزدەۋ ۇستىندە.
2020 جىلعى 22 ماۋسىمعا دەيىن تورتكۇل الەمنىڭ 213 ەلىندە 470 665 ادام كوز جۇمعان. سونىڭ ىشىندە ەۋروپادا – 187 387, سولتۇستىك امەريكادا – 153 627, وڭتۇستىك امەريكادا – 70 324, ازيا ەلدەرىندە – 47 291, افريكادا – 7 950, اۋستراليا مەن مۇحيتتار ايماعىندا 124 ادام باقيلىق بولعان. الگى عالىمدار قاتتى الاڭداپ وتىرعان «جاسىل قۇرلىقتا» 102 ادام كوز جۇمعان.
مەملەكەتتەر اراسىنان اقش-تا – 122 247, برازيليادا – 50 659, ۇلىبريتانيادا – 42 632, يتاليادا – 34 634, فرانتسيادا – 29 640, يسپانيادا – 28 323, مەكسيكادا – 21 825, ءۇندىستاندا – 13 703, بەلگيادا – 9 696, يراندا – 9 623, گەرمانيادا – 8 962, كانادادا – 8 430, پەرۋدە – 8 045, نيدەرلاندىدا – 6 090, شۆەتسيادا – 5 053, تۇركيادا – 4 950, قحر-دا – 4 634, چيليدە – 4 479, ەكۆادوردا – 4 223, پاكىستاندا – 3 501, يندونەزيادا – 2 465, كولۋمبيادا – 2 237, ەگيپەتتە – 2 193, شۆەيتساريادا – 1 956, وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىندا – 1 930, يرلانديادا – 1 715, پورتۋگاليادا – 1 530, رۋمىنيادا – 1 512, بانگلادەشتە – 1 464, پولشادا – 1 356, ساۋد ارابياسىندا – 1 267, فيليپپيندە – 1 169, يراكتا – 1 100, ارگەنتينادا 1 011 ادام ومىرمەن قوش ايتىسقان. وزگە ەلدەردەگى ءولىم كورسەتكىشى مىڭ ادامعا جەتپەيدى.
بۇرىنعى كەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەلدەر اراسىنداعى كىسى ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى مىناداي: رەسەي فەدەراتسياسىندا – 8 111, ۋكراينادا – 1 002, مولدوۆادا – 473, ارمەنيادا – 350, بەلارۋستە – 346, ازەربايجاندا – 154, ليتۆادا – 76, ەستونيادا – 69, تاجىكستاندا – 52, قىرعىزستاندا – 37, لاتۆيادا – 30, وزبەكستاندا – 19, گرۋزيادا – 14 ادام.
بەيرەسمي مالىمەتتەرگە قاراعاندا, تاجىكستاندا بۇل قاتەرلى ىندەتتەن قايتىس بولعانداردىڭ سانى 420-نى قۇرايدى. جوعارىدان بەرىلگەن تاپسىرما بويىنشا دارىگەرلەر مارقۇمدارعا پنەۆمونيا, تۋبەركۋلەز, دوڭىز تۇماۋىنان كوز جۇمدى دەگەن قۇجات تولتىرعان كورىنەدى. بۇل ەلدە كارانتيندىك شارالار ەنگىزىلمەگەن. تەك ادام كوپ جۇمىس ىستەيتىن كەيبىر كاسىپورىندار عانا جۇمىسىن توقتاتقان.
ال بەيتاراپ اۆتوريتارلى مەملەكەت – تۇرىكمەنستاندا كوروناۆيرۋس رەسمي تۇردە تىركەلمەگەن. بىلايشا ايتقاندا, ەشكىم كەسەل جۇقتىرماعان. ادامدارعا بەتپەردە, مەديتسينالىق قولعاپ كيۋگە تىيىم سالىنعان. ەل پرەزيدەنتى گۋربانگۋلى بەردىمۇحامەدوۆ ساقتىق شارالارى رەتىندە ۇيدە ادىراسپان تۇتاتۋدى ۇسىنعان. سول سەبەپتى بۇل ەلدە كۇن سايىن مىڭداعان ادامنىڭ قاتىسۋىمەن كوپشىلىك ءىس-شارالار وتكىزىلۋدە. مۇندايدا «اۋرۋىن جاسىرعاندى ءولىم اشكەرە ەتەدى» دەگەن ءتامسىل ويعا ورالادى ەكەن.
قازاقستانعا كەلەتىن بولساق, كوروناۆيرۋستان 120 ادام باقيلىق بولعان. اتاپ ايتقاندا, نۇر-سۇلتاندا – 32, الماتىدا – 20, شىمكەنت پەن پاۆلودار وبلىسىندا – 13-تەن, قاراعاندى وبلىسىندا – 10, اقمولا مەن تۇركىستان وبلىستارىندا – 8-دەن, باتىس قازاقستان وبلىسىندا – 6, اتىراۋ وبلىسىندا – 3, قوستاناي, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا – 2-دەن, اقتوبە, جامبىل, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا ءبىر-بىردەن ادام كوز جۇمعان. الماتى, قىزىلوردا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا كىسى ءولىمى تىركەلمەگەن.
ءابدىساتتار ءالىپ
شىمكەنت
