ءا.سمايىلوۆ ايتقان جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, «اتامەكەن» ۇكپ وكىلدەرى, بەلگىلى ەكونوميستەر بار. بۇعان دەيىن بىرنەشە وتىرىس وتكىزگەن جۇمىس توبى ۇكىمەت نازارىنا 77 ۇسىنىس ازىرلەپتى. سالىق كولەمىن كوبەيتۋ دە قامتىلعان. ال قارجى ساراپشىلارى مەن كاسىپكەرلەر ونىڭ دۇرىستىعىنا كۇمانمەن قاراپ وتىر.
بەلگىلى قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ ققس پەن كتس-تى كوتەرۋگە قاتىستى پىكىرىن بىلگەن ەدىك.
– بۇل ورىندى شەشىم دەپ ويلامايمىن. قازاقستاندا ميكروبيزنەسكە سالىق سالۋعا موراتوري جاريالانعانىن بىلەسىزدەر. الايدا كارانتين كەزىندە ەلىمىزدەگى كومپانيالاردىڭ جارتىسىنا جۋىعىنىڭ جۇمىسى توقتاپ تۇردى, ءالى جۇمىستى باستاماعان كومپانيالار دا بار. كارانتيننەن كەيىن وسى كاسىپورىنداردىڭ 10 پايىزى جۇمىستى ودان ءارى جالعاستىرا الماي, جابىلىپ قالۋى ىقتيمال. مەملەكەت ءالى جالعاسىپ جاتقان كارانتيننىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن از قاراجات جۇمساعان جوق. ەندى كەلىپ سالىقتى كوتەرسە, بۇل ۇكىمەتتىڭ ەكونوميكانى از ۋاقىت ىشىندە وڭالتۋعا سەنىمسىز ەكەنىن كورسەتەدى. بيزنەس پەن ازاماتتاردى قولداۋعا قارجى بولگەن ۇكىمەت ىلە-شالا ونىڭ قايتارىمىن كۇتىپ وتىر, – دەيدى ساراپشى.
ونىڭ پايىمداۋىنشا, بۇل ورايدا ەكى ماسەلەگە نازار اۋدارۋ كەرەك.
– ەكى كۇردەلى تەندەنتسيا بار: ەگەر مەملەكەت بيزنەسكە ساپالى قولداۋ كورسەتۋگە, ايتالىق جەمقورلىقتى بولدىرماۋعا, اشىق ءارى ءادىل سوت بولاتىنىنا كەپىلدىك بەرسە, وندا سالىقتى 30 پايىزعا دەيىن كوتەرە بەرۋگە بولادى. الايدا سوڭعى كەزدە ەلىمىزدە نەگاتيۆ كوڭىل كۇيدى كارانتين شارالارى كۇشەيتىپ جىبەردى. ۇكىمەت سالىقتى جوعارىلاتۋ قاجەتتىگىنە ازاماتتاردى سەندىرە الا ما؟ ونسىز دا «كولەڭكەگە» كەتۋگە مۇمكىندىگى بار بيزنەس ۇكىمەتتىڭ شەشىمىنە كونە مە؟ سول جاعى قىزىق بولىپ تۇر. سالىقتى كوتەرۋدىڭ تاعى ءبىر تەرىس جاعى بار. مولشەرلەمەنى كوتەردىك دەلىك, 16 جانە 24 پايىزدىق مولشەرلەمە جالپى العاندا رەسەيدەگى نەمەسە بەلارۋستەگى كورسەتكىشتەن جوعارى بولۋى مۇمكىن. ءيا, بىزدە بۇل ەلدەرمەن سالىستىرعاندا باسەكەگە قابىلەتتىلەۋ باسقا دا سالىقتار بار. الايدا ونەركاسىپتىڭ دامۋ دەڭگەيىنىڭ سالىستىرمالى تۇردە تومەن ەكەندىگىن ەسكەرسەك, سالىق دەڭگەيى بىردەي بولعاننىڭ وزىندە قازاقستان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىنىڭ ىشىندە باسەكەگە قابىلەتسىزدەۋ بولادى, – دەيدى ر.رىسمامبەتوۆ.
الكوگولسىز سۋسىن وندىرۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ءاليا مامىتباەۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر كاسىپكەرلەر ونسىز دا قيىن جاعدايدا, مەملەكەتتىڭ كومەگىنە ءزارۋ بولىپ وتىر. LSM.kz-دە جاريالانعان پىكىرىندە ول:
– بيۋدجەتتى تولىقتىرۋ سالىقتى كوتەرۋ مەن جاڭا سالىق تۇرلەرىن ەنگىزۋگە ارگۋمەنت بولا الادى. الايدا دۇنيە ءجۇزى بويىنشا مەملەكەتتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى بيزنەسكە قولداۋ كورسەتىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, ءبىزدىڭ ەلدە مۇنداي شارالاردىڭ قابىلدانعانى وتە سوراقى فاكتى بولادى. بۇگىنگى تاڭدا الكوگولدى ەمەس سۋسىنداردىڭ 90 پايىزى قازاقستاندا شىعادى. ياعني نارىقتىڭ قۇلدىراۋىنىڭ اسەرىن تەك وتاندىق كاسىپورىندار سەزىنەدى. ءبىزدىڭ وندىرۋشىلەر ونسىز دا ءونىمنىڭ 5-10 پايىزىن وتكىزە المادى. سالىقتى كوتەرۋ تۇتىنۋ تاۋارلارىن قىمباتتاتادى. ءوندىرىس كولەمى تومەندەيدى, ءونىمدى وتكىزۋ مەن ەكسپورتقا شىعارۋ دا ازايادى, جۇمىسپەن قامتۋ اۋقىمى قىسقارادى, نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيا كەميدى, – دەدى.
ءا.مامىتباەۆا وندىرۋشىلەردىڭ جۇمىسى شەكتەلگەنىنە بىرنەشە اي بولعانىن, سالىق كوتەرىلگەن جاعدايدا كومپانيالاردىڭ ىشكى نارىقتاعى جانە ەكسپورتتىق الەۋەتى تومەندەيتىنىن ايتادى. قازىردىڭ وزىندە بىرقاتار كاسىپورىن جابىلىپ جاتىر. قازاقستاندا الكوگولدى ەمەس جانە مينەرالدى سۋسىن ءوندىرۋ يندۋسترياسىندا تىكەلەي 100 مىڭعا تارتا ادام جۇمىس ىستەيدى. سالاداعى ءبىر جۇمىس ورنى وزگە جاناما سالالاردا 7-10 جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا تۇرتكى بولادى. ياعني تىكەلەي وسى سالادا مىڭ ادام جۇمىسسىز قالعانىنىڭ ءوزى بىرنەشە مىڭ جۇمىس ورنىنىڭ جابىلۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن.
– تاماق ونەركاسىبى – الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق كەپىلى سانالاتىن سالا. بيۋدجەتتىڭ كىرىستىلىگىن ارتتىرۋ مەن سالىقتى جەتىلدىرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ۇسىنىستار ءبىزدىڭ ەسەبىمىزدەن جاسالمايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ءبىز مەملەكەت تاراپىنان سالىق اۋىرتپالىعىنىڭ نەمەسە جەڭىلدىكتەردىڭ الىنىپ تاستالۋىن كۇتپەيمىز, كەرىسىنشە قولداۋ كۇتەمىز. قاۋىمداستىققا مۇشە كومپانيالاردىڭ الدىندا تۇرعان باستى مىندەت – داعدارىسقا دەيىنگى كورسەتكىشكە جەتۋ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ, قازىرگى سالىق پەن الىمداردى تولەۋ, سول ارقىلى ەكونوميكاعا ۇلەس قوسۋ, – دەيدى ول.
داعدارىس ءسۇت ونىمدەرى سالاسىنداعى رەنتابەلدىلىككە دە كەرى اسەرىن تيگىزدى, قازىر ول كورسەتكىش 1-7 پايىز ارالىعىندا. ءسۇت وداعىنىڭ وكىلى دىنمۇحامەد ايساۋىتوۆتىڭ پىكىرىنشە, تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانعانى, وڭدەۋ سالاسىنا قاجەتتى قاپتامالاردىڭ يمپورتقا تاۋەلدىلىگى, لوگيستيكانىڭ قىمباتتىعى وڭدەۋشى كاسىپورىندارعا قيىنعا سوعۋدا. سالىقتىڭ جوعارىلاعانى ءوندىرىستى تومەندەتىپ, قىزمەتكەرلەر سانىنىڭ قىسقارۋىنا سوقتىرۋى مۇمكىن. سالدارىنان سالىق سالىناتىن بازانىڭ ءوزى قۇلدىرايدى.
جالپى, ەلىمىزدەگى كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنىڭ كولەمى زاڭدى تۇلعالاردىڭ كوپشىلىگى ءۇشىن 20 پايىزدى قۇرايدى. قوسىمشا قۇن سالىعى دا 2009 جىلدان بەرگى ارالىقتا 12 پايىزدان كوتەرىلگەن ەمەس. ونىڭ كولەمىن كوتەرۋگە قاتىستى ۇسىنىستار الدىمەن قوعامدىق تالقىلاۋعا جانە ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلادى.
