ول قانداي بولماق؟
كەشە استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى – ەۋرازيالىق پەرسپەكتيۆالار» دەگەن تاقىرىپتا ءVىىى KAZENERGY ەۋرازيالىق فورۋمى ءوز جۇمىسىن باستادى.
ول قانداي بولماق؟
كەشە استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى – ەۋرازيالىق پەرسپەكتيۆالار» دەگەن تاقىرىپتا ءVىىى KAZENERGY ەۋرازيالىق فورۋمى ءوز جۇمىسىن باستادى.
جەر-انا بارعان سايىن ءوز ۇستىندە مەكەندەيتىن جەتى ملرد. ادامزاتتىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋدا كۇردەلى قيىندىقتارعا تاپ بولۋدا. جاھاندانۋ ءۇردىسى بەلەڭ العان سايىن پلانەتامىزدا ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعى, ەنەرگەتيكا تاپشىلىعى اتتى الەمدىك قاۋىپتەر بوي كوتەرە باستادى. ادامزاتتىڭ الدىڭعى قاتارلى اقىل-ويى بۇگىندە الەم الدىندا تۇرعان وسى تىعىرىقتاردى تۇساۋلاۋدىڭ جولىن ىزدەۋدە. قازاقستان ءۇشىن بۇل جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋگە ۇلەس قوسۋ ادامزات ەرتەڭى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك تۇرعىسىنداعى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. مىنە, سارىارقا توسىندەگى ەلوردانىڭ تاۋەلسىزدىك سارايىندا باس قوسقان الەمنىڭ وزىق ويلى ەنەرگەتيكالىق, ەكونوميكالىق ساراپشىلارى, عالىمدارى, ءىرى مۇناي-گاز كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرى ادامزات ءۇشىن اۋاداي قاجەت «بولاشاق ەنەرگياسى» اتتى وزەكتى ماسەلەنى تالقىلادى.
تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ استاناسىندا وسىمەن سەگىزىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىرعان بۇل ءداستۇرلى فورۋمدى ءKAZENERGۇ اسسوتسياتسياسىنىڭ ءتوراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ اشتى. ءVىىى ءKAZENERGۇ ەۋرازيالىق فورۋمىندا العاشقى ءسوزدى ەلىمىزدىڭ ۇكىمەت باسشىسى سەرىك احمەتوۆ الىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى. «قازاقستان ەنەرگەتيكا سالاسىندا ءوزارا ءتيىمدى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى ءاردايىم قولدايدى. ەلىمىزدى ودان ءارى دامىتۋداعى ماڭىزدى ۇردىستەردىڭ ءبىرى شيكىزات وندىرۋدەن ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى قايتا وڭدەۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالارمەن الماسۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا كوشۋ بولىپ تابىلادى», دەپ اتاپ كورسەتىلگەن قۇتتىقتاۋدا.
مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋىندا يننوۆاتسيالاردى, ونىڭ ىشىندە كەن ورىندارىن يگەرۋ كەزىندەگى ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنا يننوۆاتسيالار ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتكەن. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قاشاعان كەن ورنىن يگەرۋدى باستاۋ وقيعاسى ارقىلى بولاشاق وركەنيەتتىلىككە ۇمتىلۋدىڭ ۇلتتىق مودەلى جاسالىندى. «ءبىزدى الداعى ۋاقىتتا بىرقاتار پەرسپەكتيۆالىق جوبالار كۇتىپ تۇر. مۇناي-گاز يندۋسترياسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ شەشۋشى سالاسى بولعاندىقتان, الداعى ۋاقىتتا تەحنولوگيالىق كوشباسشىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
ءبىزدىڭ ورتاق ەڭبەگىمىز جانە ءبىزدىڭ سەرىكتەستىگىمىزدىڭ كۇشى العا قويعان بارلىق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىندىگىنە سەنىمدىمىن», دەپ اتاپ كورسەتەدى پرەزيدەنت ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋىندا.
سەرىك احمەتوۆ ءوز سوزىندە ەل ۇكىمەتى اتىنان ءKAZENERGۇ فورۋمىن وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتتى. ەنەرگەتيكالىق سالا ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە قازاقستاندا مۇناي ءوندىرۋ ءۇش ەسەدەن استام ءوسىپ, جىلىنا 80 ملن. توننا مۇناي ءوندىرۋ دەڭگەيىنە جەتتى. ال گاز ءوندىرۋ بەس ەسە ءوسىپ, جىلىنا 40 ملرد. تەكشە مەترگە جەتتى, – دەدى پرەمەر-مينيستر. – «پرەزيدەنت ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋىندا اتاپ كورسەتكەن قاشاعان جوباسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى الەمنىڭ جەتەكشى مۇناي-گاز كومپانيالارىنىڭ بىرىككەن كۇش-جىگەرىنىڭ جەمىسى, تەحنولوگيالىق پروگرەستىڭ جەڭىسى ەكەندىگى ءسوزسىز. الايدا, قازاقستان بۇل جوبامەن عانا شەكتەلىپ قالمايدى. گەولوگيالىق بارلاۋ قازاقستاننىڭ رەسۋرستىق-يندۋستريالىق قۋاتىن ارتتىرۋداعى باسىم ساياساتتىڭ ءبىرى بولىپ قالادى».
«جالپى العاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ءبىز ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى پايدالانعاندا شيكىزات ىزدەۋدەن باستاپ جوعارى قوسىلعان قۇنى بار تاۋار وندىرۋگە دەيىنگى جوعارى تەحنولوگيالىق بايلانىستى ساقتايمىز. بۇل ورايدا مۇناي وڭدەۋ جانە مۇناي-حيميا سالاسىن دامىتۋ, ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جونىندەگى شارالاردى جەتىلدىرۋ, ءداستۇرلى ەنەرگيا كوزدەرىن «جاسىل» ەنەرگەتيكا دارەجەسىنە دەيىن كوتەرۋ, بالاما ەنەرگيا قۋاتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەلەرىنە باسىمدىق بەرىلەدى», دەپ قورىتىندىلادى ءوز ءسوزىن ۇكىمەت باسشىسى.
كەلەسى ءسوز فورۋمنىڭ قۇرمەتتى قوناعى فرانتسيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى فرانسۋا فيونعا بەرىلدى. ول ءوزىنىڭ سوزىندە ادامزاتتىڭ دامىعان اقىل-ويىنىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە بۇرىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن بىرقاتار ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىنىڭ اشىلىپ جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتتى. 2020 جىلعا تامان الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرى جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى جاڭا كەن ورىندارىن اشۋ جانە كومىرسۋتەگىنىڭ ءداستۇرلى ەمەس ءتۇرلەرىن يگەرۋ ارقىلى وزدەرىن وزدەرى ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىمەن تولىق قامتاماسىز ەتەتىن بولادى, – دەدى فرانسۋا فيون. – «ەگەر ءبىز جەرورتا تەڭىزىنىڭ وڭتۇستىك-باتىس بولىگىندە تابىلعان گازدىڭ مول قورى جانە ءداستۇرلى ەمەس كومىرسۋتەگى شيكىزاتىنىڭ قورىن ەسەپكە الاتىن بولساق, وندا بولاشاقتا باتىس بلوگى تاعى دا ءوزىن سەنىمدى سەزىنەتىن بولادى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ءبىز بۇعان مۇلدە قاراما-قايشى كوزقاراستا بولعان ەدىك». سونىمەن بىرگە, فرانتسيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى جاپونياداعى فۋكۋسيمادا بولعان اپاتتان كەيىن اتوم ەلەكتر ستانسالارىنان باس تارتۋ جونىندە شەشىم قابىلداعان گەرمانيانىڭ ارەكەتىنە قوسىلماۋعا شاقىردى. جاھاندىق كليماتتىڭ وزگەرۋى بارعان سايىن ۇلكەن قاتەر توندىرۋدە. ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك جانە ەكولوگيالىق قاتەرلەر ەنەرگەتيكالىق تابيعي قورلاردىڭ ازايۋىنا اكەپ سوعۋدا. ادامزات الدىندا تۇرعان بۇل قاتەرلەر جاھاندىق اۋقىمدا بىرىگۋىمىزدى, ءسويتىپ, ورتاق قيىندىقتاردى جەڭۋىمىزدى قاجەت ەتەدى. بۇل رەتتە قورشاعان ورتاعا قاۋىپ كەلتىرمەيتىن اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدى جوققا شىعارۋعا بولمايتىندىعىن دا تىلگە تيەك ەتتى شەشەن.
يسپانيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى حوسە ماريا اسنار ءوز سوزىندە قازاقستان ءوزىنىڭ كوشباسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا مۇناي «قارعىسىنا» ۇشىراماعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, ەكونوميكالىق تار شەڭبەرگە ماماندانعان ەلدەردىڭ كوزقاراسى تۇيىقتالىپ قالادى. سوندىقتان ولار بالاما تابىس كوزدەرىن ىزدەمەيدى. ال قازاقستان ءوزىنىڭ كوشباسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا مۇنايدى يگەرۋ ارقىلى عانا تابىس تابۋ اۋقىمىنان شىعىپ كەتتى. وعان مىسال رەتىندە, حوسا ماريا اسنار قازاقستاندا باستاۋ العان «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋ باعدارلاماسىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە, ول بولاشاق ەنەرگياسىن دامىتۋدىڭ تۇبەگەيلى جولدارىن قاراستىراتىن ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ وسكەلەڭ تاقىرىبىن دا تىلگە تيەك ەتتى.
ءVىىى ءKAZENERGۇ ەۋرازيالىق فورۋمىندا سويلەگەن مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇزاقباي قارابالين «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ بولاشاقتا الەمدەگى ەڭ ءىرى جەتەكشى 30 مۇناي كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىندىگىن ايتتى. قازىردىڭ وزىندە ۇلتتىق كومپانيانىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى ءرولى ارتىپ كەلەدى. الداعى 10 جىلدىڭ كولەمىندە ءبىزدىڭ «قازمۇنايگاز» كومپانياسى الەمنىڭ جەتەكشى 30 كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى جانە قول جەتكىزگەن بۇل جەتىستىكتەرىن ودان ءارى نىعايتادى, دەدى ءوز سوزىندە ۇ.قارابالين.
«قازمۇنايگاز» ۇك» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ بۇگىندە الەمدەگى ەنەرگەتيكالىق احۋال جاھاندانۋ ۇدەرىستەرىمەن استاسىپ, ەنەرگەتيكالىق شيكىزاتتارعا قول جەتكىزۋ جونىندەگى باسەكەلەستىك كۇرەسكە ۇلاساتىندىعىن ايتتى. بۇل رەتتە دامۋدىڭ العىشارتى بولىپ ەسەپتەلەتىن كومىرسۋتەگىنىڭ الەمدەگى قورلارىنىڭ تەڭ دارەجەدە بولىنبەۋى سالدارىنان جاعداي شيەلەنىسۋدە. بۇل ءوز كەزەگىندە مەملەكەتارالىق ەكونوميكالىق جانە ساياسي قارىم-قاتىناسقا اسەر ەتەتىن فاكتورعا اينالۋدا. «وسى ورايدا, ەۋرازيا جالپى الەمنىڭ تۇراقتى دامۋى ماسەلەسىندە شەشۋشى ءرول وينايدى. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ءبىزدىڭ قۇرلىققا, تاياۋ شىعىستى قوسقاندا دۇنيە جۇزىندەگى مۇناي قورىنىڭ 59 پايىزى, گاز قورىنىڭ 80 پايىزى تيەسىلى. بۇگىندە الەمدەگى وندىرىلەتىن مۇناي مەن گازدىڭ باسىم بولىگى – تيىسىنشە 62 جانە 60 پايىزى ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ ۇلەسىنە تيەدى. سونداي-اق, جاھاندىق تۇرعىدان كەلگەندە ءبىزدىڭ قۇرلىق ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارعا دەگەن سۇرانىس دەڭگەيىن ايقىندايدى. سوندىقتان, ەۋرازيا قۇرلىعىندا بولىپ جاتقان ۇدەرىستەر بولاشاقتاعى جاھاندىق ەنەرگەتيكانىڭ دامۋ ستسەناريىن جاسايتىن بولادى», دەدى ءوز سوزىندە ساۋات مىڭباەۆ.
– وسى فورۋم اشىلار قارساڭىندا قاشاعان كەن ورنىندا العاشقى مۇناي الىندى. بۇگىن قاشاعاننان تاۋلىگىنە 60 مىڭ باررەل مۇناي وندىرىلۋدە. 2025 جىلعا تامان ءبىزدىڭ ەلىمىز جىلىنا 108 ملن. توننا مۇناي جانە كوندەنسات ءوندىرۋ دەڭگەيىنە قول جەتكىزەدى, – دەدى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى.
فورۋمنىڭ «بولاشاقتىڭ قۋاتى – ءتيىمدى شەشىمدەر ىزدەۋ» اتتى تاقىرىپتا وتكەن بولىمىندە كەلەشەكتىڭ قۋات كوزدەرىن قايدان, قالاي الۋ جولدارى مەن ولاردى ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋ ماسەلەلەرى تالقىلاۋعا ءتۇستى. اۋەلى بىرقاتار ۇيىمدار مەن كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى سالانى جەتىلدىرۋگە ارنالعان باياندامالارىن ورتاعا سالدى. ءبولىمدى حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق فورۋمنىڭ باس حاتشىسى الدو فلورەس-كيروگا جۇرگىزىپ وتىردى. ول وسىنداي اۋقىمدى شارا ۇيىمداستىرىپ, الەم حالقىنىڭ نازارىن «جاسىل ەكونوميكا» مەن «جاسىل» ەنەرگەتيكاعا اۋدارىپ وتىرعان قازاق ەلىنە العىسىن ايتتى. ءسويتىپ, بۇل سالادا قازاقستاننىڭ ءبۇگىنگى كۇنگە دەيىن قول جەتكىزگەن تابىستارى مەن پەرسپەكتيۆالارىنا كەڭىنەن توقتالىپ, العاشقى ءسوز كەزەگىن ەۋروپا پارلامەنتىنىڭ ءمۇشەسى ماريو دەۆيدكە بەردى.
بۇگىنگى كۇن تارتىبىنە شىعىپ وتىرعان تاقىرىپ بۇكىل ادامزاتتى تولعاندىرىپ ءجۇر. ويتكەنى, ۋاقىت العا جىلجىعان سايىن ەنەرگياعا دەگەن سۇرانىس كۇن سايىن ارتىپ, سالدارىنان جەر پلانەتاسى لاستانىپ, تابيعاتىمىز زارداپ شەگىپ جاتىر. پلانەتانىڭ ەكولوگيالىق كارتالارى ۇلعايىپ, ادامزاتتى تىعىرىققا تىرەي باستاعانى دا بەلگىلى. سوندىقتان, بولاشاقتىڭ ەڭ ءتيىمدى قۋات كوزدەرىن ىزدەستىرۋ ءىسى مەن ونى تابۋ, ءوندىرۋ بۇگىنگى كۇننىڭ باستى جۇمىسى. دەسەك تە, وسى كۇننىڭ وزىندە قۋات كوزىن ۇنەمدەۋدى ءاربىر ادام باستى پارىزىنىڭ بىرىنە ساناۋى كەرەك. نەگىزى ەنەرگيانى بارىنشا ۇنەمدەۋدى جەكە ادامدارعا قاراعاندا, شاعىن جانە ءىرى كومپانيالار مىقتاپ قولعا العانى دۇرىس دەپ بىلەمىن. سەبەبى, كومپانيالاردا عىلىمدى, يننوۆاتسيانى دامىتۋعا ءارى ونى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك مول. ءىرى كومپانيالار جاڭا يننوۆاتسيالاردى دۇنيەگە اكەلىپ, جەكە ادامداردىڭ يگىلىگىنە جاراتىپ وتىرسا, جەر پلانەتاسىنا ءتونىپ تۇرعان ەكولوگيالىق قاۋىپ-قاتەرلەردەن ارىلار ەدىك.
بۇگىن قازاقستان كوتەرىپ وتىرعان ماڭگىلىك تاقىرىبى تاياۋ جىلداردا كۇن تارتىبىنەن تۇسە قويمايتىنى ءمالىم. بۇل عالامات ماقساتتارعا جەتۋدىڭ جالعىز جولى, الەمدەگى دامىعان جانە دامۋشى ەلدەر ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىققا ۇيىسقاندا عانا جەتە الامىز. ماسەلەن, وسى تۇرعىدا قازاقستان ۇكىمەتى جوعارى امبيتسيامەن ارنايى ەنەرگەتيكالىق باعدارلاما قابىلدادى. ونىڭ ءساتتى ورىندالۋىنا تىلەكتەسپىن. قازاقستان بۇۇ مەن باسقا دا ءبىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە. بۇيىرتسا, تاياۋ ۋاقىتتا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا دا قابىلدانادى, دەدى ماريو دەۆيد.
ءسوز كەزەگىن العان ەكسونموبيلدىڭ پرەزيدەنتى نيل داففين, 2013 جىل قازاقستان ءۇشىن تاريحي جىل بولىپ وتىر, دەپ باستادى بايانداماسىن. ويتكەنى, بيىل قازاقستان قاشاعاندى قۇرىقتاپ, ودان العاشقى مۇنايدى الا باستادى. سونداي-اق, بۇل ەلدىڭ العاشقى تاۋەلسىزدىك جىلدارى بىرىنشىلەردىڭ قاتارىنان بولىپ, مۇناي سالاسىنا ينۆەستيتسيا سالعان «تەڭىزشەۆرويل» كومپانياسى وسى جىلى ءوزىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ وتىر. بۇل يگى شارادا مەنىڭ ايتپاعىم, الەمنىڭ كوپتەگەن ساراپشىلارى سوڭعى ۋاقىتتا جەر شارىنىڭ ەنەرگەتيكا ماسەلەلەرى جونىندە ۋايىمعا جەتەلەيتىن سوزدەر ايتىپ ءجۇر. مەن ولاردىڭ پىكىرىمەن مۇلدە كەلىسپەيمىن. مەن بۇل ماسەلەلەرگە وپتيميستىك كوزقاراسپەن قاراۋعا شاقىرامىن. ءيا, جەر پلانەتاسىنداعى حالىقتىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە, كولىككە جانە دە وزگە قۋات كوزىن پايدالانۋشى جابدىقتارعا سۇرانىس ەسەپسىز ءوسىپ جاتىر. بۇگىنگى كۇندە بۇل سۇرانىستاردى قاجەتىنشە قاناعاتتاندىرىپ جاتىرمىز. قازىرگى بولجامدى ەسەپ بويىنشا 2040 جىلعا دەيىن الەم ەكونوميكاسى 40 پايىزعا دەيىن وسەدى ەكەن. سوندىقتان سارى ۋايىمعا سالىنۋدىڭ رەتىن كورىپ تۇرعانىم جوق.
ال كەلەشەكتە ەنەرگيا كوزدەرى سارقىلادى دەگەن بۇرىنعى پىكىرلەر بۇگىندە جوققا شىعا باستادى. ويتكەنى, قۋات كوزىن ءوندىرۋدىڭ ءتۇرلى جولدارى تابىلدى. كەرىسىنشە, جەردىڭ ەكولوگياسىن لاستاپ, بۇلدىرەتىن تەحنولوگيالار ازايىپ, جاڭا يننوۆاتسيالار وركەندەپ دامي باستادى. الەم بولىپ ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ شارالارىن دا قولعا الدىق. ەۋروپا ەلدەرى مەن اقش-تا جەلدەن, كۇننىڭ كوزىنەن جانە سۋدان ەنەرگيا ءوندىرۋ ءىسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. سونداي-اق اتوم وتىنىن بەيبىت ومىرگە پايدالانىپ, ادامزاتقا, تابيعاتقا زيانىن تيگىزبەي ءوندىرۋ جۇمىستارى دا ىلگەرىلەپ جاتىر. بۇل تۇرعىدا اتوم ەنەرگياسىنان مۇلدە باس تارتقان گەرمانيانى ەشكىمگە ۇلگى تۇتپايمىز. تابيعي اپات سالدارىنان اتوم ستانساسىنىڭ زاردابىن تارتقان جاپون ەلى كەلەشەككە شىنايى كوزقاراسپەن قاراپ, سالانى ءالى دە دامىتا تۇسۋگە ارەكەت ەتىپ وتىر. سوندىقتان, ادامزاتقا پايدالى قانداي دا قۋات كوزىن پايدالانۋدان الدىن الا باس تارتپاي, وپتيميست بولعانىمىز ءجون. بۇل تۇرعىدا, قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزدىڭ «جاسىل ەكونوميكا» مەن «جاسىل» ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى كوپجاقتى ىزدەنىستەرى كىم كىمگە دە ۇلگى بولارلىق, دەدى نيل داففين.
وسىناۋ حالىقارالىق ماڭىزدى شاراعا قاتىسىپ وتىرعانىم ءۇشىن قازاقستاننىڭ ۇكىمەتى مەن KAZەNەRGY جەتەكشىلەرىنە ريزاشىلىعىم مول. تالقىلانىپ وتىرعان تاقىرىپ وتە وزەكتى ەكەندىگىندە داۋ جوق. بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن ءتيىمدى وندىرە ءبىلۋ ءۇشىن وڭتايلى قۋات كوزدەرىن تابۋمەن قاتار, ونى ىسىراپسىز ءارى زالالسىز پايدالانۋدىڭ جولدارىن دا تەرەڭ زەردەلەۋىمىز قاجەت. ويتكەنى, بولاشاقتىڭ وركەندەۋى جەر شارىنىڭ ەكولوگيالىق تازالىعىنا دا بايلانىستى. راس, قازىر كومىر وتىنى مەن مۇنايدى قۋات كوزىنە پايدالانۋدى كوپتەگەن ەلدەر ازايتىپ, شەگەرىپ جاتقانى ءمالىم. ايتكەنمەن, كومىردى دە, مۇنايدى دا نولدىك دەڭگەيدە ادام مەن تابيعاتقا زيانىن تيگىزبەي ءوندىرۋدىڭ تەحنولوگيالارى جاسالىپ جاتىر. سوندىقتان تاياۋ جىلداردا مۇناي مەن كومىر شيكىزاتىن ءوندىرۋ مۇلدە توقتاتىلادى دەگەن جاڭساق پىكىر, دەدى ورتالىق ازيا مەن قۇرلىقتىق ەۋروپانىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى مايكل بورەل.
«بولاشاقتىڭ قۋاتى – ءتيىمدى شەشىمدەر ىزدەۋ» تاقىرىبىنا «تەڭىزشەۆرويل» جشس باس ديرەكتورى تيم ميللەر, نورت كاسپيان وپەرەيتينگ كومپانياسىنىڭ ءتوراعاسى ءارى باسقارۋشى ديرەكتورى پەر وففان مەن پەتروفاكتىڭ بيزنەستى دامىتۋ جانە ەنەرگەتيكا سالاسىندا كەشەندى قىزمەت ەتۋ بويىنشا اتقارۋشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى گەۆين گرەحام بايانداما جاسادى. ولار «جاسىل» ەنەرگەتيكاعا, «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋدىڭ ءتۇرلى جولدارىنا اڭگىمە تارتىپ, قازاقستاننىڭ وسى سالادا جاساپ جاتقان باتىل قادامدارىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
فورۋمنىڭ ءبىرىنشى كۇنى ءۇش دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىلدى. شارا اياسىندا حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق فورۋممەن بىرگە «بولاشاقتىڭ قۋاتى – ءتيىمدى شەشىمدەر ىزدەۋ» جانە «ءداستۇرلى ەنەرگەتيكا – ءداۋىردىڭ تۇگەسىلەر تۇسى ما, الدە سالانىڭ تۇرلەنۋى مە؟» دەپ اتالاتىن پانەلدىك سەكتسيالار جۇمىس ءىستەدى. سونداي-اق, فورۋم اياسىندا «ەنەرگەتيكانى تۇراقتى دامىتۋداعى ايەلدەردىڭ ءرولى» اتتى وتىرىس ۇيىمداستىرىلدى. اتالعان ءىس-شارا مۇناي-گاز جانە ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق, گەندەرلىك جانە وزگە دە ماسەلەلەردى تالقىلادى. بۇلارمەن بىرگە, KAZENERGY جاستار فورۋمىندا ينتەللەكتۋالدىق «زەرەك» ويىنى بولدى. «بولاشاقتىڭ قۋاتى: قاتەرلەر مەن جاڭا مۇمكىندىكتەر» اتتى ەكسپو-2017 ينتەراكتيۆتى پىكىرسايىسى مەن KAZENERGY ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى شاكىرتاقى يەگەرلەرىنىڭ سلەتى, سونداي-اق, مۇناي جانە گاز ءمينيسترىنىڭ «جاستارمەن ديالوگ – كاسىبيلىك اسپەكتىلەرى» اتتى شەبەرلىك ءدارىسى ءوتتى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
------------------------------------
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.
