اكادەميك تىنىسبەك كالمەنوۆ – قازاق ماتەماتيكا عىلىمىنىڭ تورىنەن ورىن العان ازامات. ول ءوزىنىڭ تىنىمسىز دا بەرەكەلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا عىلىم شىڭىنا كوتەرىلدى. سونىڭ بەلگىسى, ول فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك, عىلىمعا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر. سونىمەن قاتار, ول جاستاردى تاربيەلەۋگە, شاكىرت تاربيەلەۋگە دە زور ۇلەس قوسقان بەلگىلى پەداگوگ, ۇستاز-قايراتكەر. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بارلىق كاسىبي باسشىلىق ساتىسىنان وتكەن: وقىتۋشى, اعا وقىتۋشى, دوتسەنت, پروفەسسور, اكادەميك, كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, فاكۋلتەت دەكانى, ينستيتۋت رەكتورى, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.
اكادەميك تىنىسبەك كالمەنوۆ – قازاق ماتەماتيكا عىلىمىنىڭ تورىنەن ورىن العان ازامات. ول ءوزىنىڭ تىنىمسىز دا بەرەكەلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا عىلىم شىڭىنا كوتەرىلدى. سونىڭ بەلگىسى, ول فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك, عىلىمعا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر. سونىمەن قاتار, ول جاستاردى تاربيەلەۋگە, شاكىرت تاربيەلەۋگە دە زور ۇلەس قوسقان بەلگىلى پەداگوگ, ۇستاز-قايراتكەر. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بارلىق كاسىبي باسشىلىق ساتىسىنان وتكەن: وقىتۋشى, اعا وقىتۋشى, دوتسەنت, پروفەسسور, اكادەميك, كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, فاكۋلتەت دەكانى, ينستيتۋت رەكتورى, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.
وسىنداي ۇلكەن قىزمەتتەر اتقارا ءجۇرىپ, 30-دان استام عىلىم كانديداتىن, 10-نان استام عىلىم دوكتورىن دايىندادى. بۇل – اسقان بەينەتقورلىقتىڭ, زور دارىن-تالانتتىڭ بەلگىسى. سول اللا تاعالا وزىنە مولىنان سىيلاعان تالانتىن حالقىمىزدىڭ يگىلىگىنە جاراتا بىلگەن تىنىسبەك ءشارىپ ۇلى بۇگىندە سونىڭ جەمىسىن دە مولىنان تاتىپ ءجۇر. ول, بىرىنشىدەن, كەڭپەيىل جان. دارىندى قاتارلاستارىنا, جاستارعا, قاي سالانىڭ مامانى بولسا دا, قولدان كەلگەن كومەگىن اياعان ەمەس. اسىرەسە, جاستارعا بارىنشا قولداۋ جاساپ كەلەدى. مۇنداي قاسيەت, ياعني وزگەنىڭ جەتىستىكتەرىنە وزىنىكىندەي قۋانا ءبىلۋ – ۇلكەن جۇرەكتى ازاماتتىڭ ءىسى, شىنايى عالىمعا عانا ءتان قاسيەت. ەكىنشىدەن, تىنىسبەك – ساقى. ياعني وزىندە باردى ءوزگەمەن بولىسۋدەن ەش تارتىنبايدى. بۇل قاسيەت ونىڭ عىلىمىنا دا قاتىستى. مىسالى, ول ءوزىنىڭ مۇقتارباي وتەلباەۆ تۋرالى جازعان كىتابىندا بىلاي دەيدى: «عىلىمدا مىندەتتى تۇردە ءوز العان ناتيجەلەرىڭمەن ءبولىسۋ كەرەك, كەرى جاعدايدا شاكىرتتەر وسپەيدى. عىلىمعا نەعۇرلىم كوپ بەرسەڭ, سوعۇرلىم كوپ ۇتاسىڭ, ال زاتتاي بايلىق كەرىسىنشە». بۇعان ءبىزدىڭ قوسىپ-الارىمىز جوق. ۇشىنشىدەن, تىنىسبەك ادام تانىعىش. ونىڭ ادامدى جازباي تانيتىن قاسيەتى بار. وزىنە جاقىن تارتقان عالىمدارى, شاكىرتتەرىنىڭ العىرلىعى, قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي دەڭگەيى سياقتى اتريبۋتتار ونىڭ وسى قاسيەتىنەن كورىنىس بەرەدى. تورتىنشىدەن, تىنىسبەك اسا مەيىرىمدى جان. ونىڭ مەيىرىمدىلىگى ەڭ الدىمەن, وتباسىلىق قاتىناستان, بالالارىنا, جارىنا دەگەن كوزقاراسىنان كورىنىس بەرسە, قىزمەتتە ۇلكەنگە ىزەت, كىشىگە قۇرمەتىنەن بايقالادى.
ءيا, جاقسى ادام تۋرالى, ونىڭ جاقسىلىعى تۋرالى كوپ ايتا بەرۋگە بولادى. ت.كالمەنوۆ – شىنىندا دا ۇلكەن عالىم. وعان ەشكىمنىڭ دە كۇمانى جوق. ول عىلىمدا ەلگە تانىمال, تەڭدەسى جوق ءوز مەكتەبىن قالىپتاستىردى. ودان وقىپ, ونەگە جيناقتاعان, ورەلى ىستەرىمەن كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن ءبىلىمدى دە بىلىكتى عالىم-ۇستازدار بارشىلىق. ولار ءوز وڭىرلەرىندە ونەگەلى ىستەرىمەن تانىلعان وزىق ويلى ۇستاز-عالىمدار. ۇستازدىق پەن عالىمدىقتىڭ تىزگىنىن تەڭ ۇستاعان ورەلى دە ۇلاعاتتى, كىسىلىك كەلبەتى قالىپتاسقان جايساڭ جاندار.
تىنىسبەكتىڭ وقۋشىلارى ء(شاكىرتتەرى) تۋرالى ايتقاندا, جاقىندا عانا دوكتورلىق (فيلوسوفيا) ديسسەرتاتسيا قورعاعان سۇراعان ءدۇربۇدحان اتتى جىگىتكە ەرەكشە توقتالعان ءجون. ول ديسسەرتاتسياسىن وتە تاماشا قورعاپ شىقتى. عالىمدار كوپ قاتىستى, سۇراقتار دا كوپ قويىلدى, ىزدەنۋشى بارىنە دە ناقتى جاۋاپ قايتارا ءبىلدى. ەڭبەكتىڭ جوعارى عىلىمي دەڭگەيى, وندا ءبىرشاما تىڭ ماسەلەلەردىڭ قويىلعاندىعى ءھام شەشىمىن تاپقاندىعى, سول ارقىلى عىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتكەندىگى مويىندالدى. ياعني قازاقستان عىلىمى ءبىر ساتى جوعارى كوتەرىلدى دەسە بولعانداي. بۇل جىگىت موڭعوليادان كەلگەن قازاق بالاسى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيستراتۋراسىن بىتىرە سالا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ وتىر. وسىنىڭ وزىنەن-اق جىگىتىمىزدىڭ كوپتىڭ ءبىرى ەمەس, بىرەگەيى ەكەندىگىن اڭعارعانداي بولامىز. ول ودان ءارى تالانتىن شىڭداي كەلىپ, ماتەماتيكا الەمىندە قازاق اتىن ودان ءارى اسقاقتاتا تۇسەتىندىگىنە سەنىمدىمىز. بۇل ىستە باپكەرىنىڭ, ياعني ت.كالمەنوۆتىڭ ەڭبەگى قوماقتى بولعانى ءسوزسىز. وسى تۇرعىدان ول قالاي ماقتانسا دا ورىندى.
اكادەميك تىنىسبەك ءشارىپ ۇلىنىڭ عىلىمعا قوسقان ۇلەسى شاكىرتتەرىمەن شەكتەلىپ قالمايدى. ونىڭ ءوزىنىڭ ورىنداۋىنداعى قانشاما ەڭبەگى وتاندىق, رەسەيلىك, شەتەلدىك باسىلىمداردا جارىق كوردى. ونىڭ عىلىمىندا, ياعني عىلىمي ەڭبەكتەرىندە ەشقاشان ءۇزىلىس بولعان ەمەس, ول ۇزدىكسىز جالعاسىپ جاتىر. حالىقارالىق عىلىمي كونگرەستەرگە, كونفەرەنتسيالارعا, وتاندىق عىلىمي كونفەرەنتسيالارعا عىلىمي بايانداماسىمەن ۇزبەي قاتىسىپ تۇرادى. بۇل ونىڭ ارقاشان عىلىمنىڭ الدىڭعى شەبىنەن كورىنۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى.
ال عىلىمدى باسقارۋ, عىلىمي-زەرتتەۋ ادىستەرىن وڭتايلاندىرۋ, جالپى عىلىمداعى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە اتقارعان جۇمىستارى ءوز الدىنا ءبىر توبە. بۇل سالادا ينستيتۋت ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارا ءجۇرىپ, ماتەماتيكا عىلىمىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋگە, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا, عالىمداردى عىلىمي جۇمىسقا ىنتالاندىرۋعا عىلىمي كوممۋنيكاتسيانى, ارا-قاتىناستى قالىپتاستىرۋعا ءولشەۋسىز ۇلەس قوستى. مىسالى, ءوزى باسقارىپ وتىرعان ينستيتۋت عالىمدارى تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىندا تۇگەلدەي بولدى دەسە بولادى. قىتاي, ءۇندىستان, جاپونيا, امەريكا, ەۋروپا ەلدەرىندە وتكەن ماتەماتيكالىق فورۋمدارعا قاتىسىپ, باياندامالار جاساپ, قازاقستان ماتەماتيكا عىلىمىنىڭ جەتىستىكتەرىن الەمگە تانىتتى. شەتەلدىك عالىمدارمەن عىلىمي الماسۋعا قاجەتتى قارىم-قاتىناس ورناتىلدى. وتاندىق عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرى شەتەلدىك وزىق باسىلىمداردا كوپتەپ جارىق كورە باستادى. وسىنىڭ ءبارى قازاقستان ماتەماتيكا عىلىمىنىڭ ودان ءارى وركەندەپ وسۋىنە جاعداي جاسايتىن بولادى.
ءيا, «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن», دەيدى قازاق. از-ماز ايتقانداي بولدىق. ت.كالمەنوۆكە قاتىستى قانشا ايتساق تا ارتىقتىق ەتپەيتىنى انىق.
شەرالى ءبىلال,
فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ
كانديداتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ
دوكتورى, پروفەسسور.
