كەشە ماجىلىستە «قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگىمەن ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى بويىنشا قابىلداناتىن ءىس-شارالار تۋرالى» دەگەن تاقىرىپتا پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي دياچەنكونىڭ جەتەكشىلىگىمەن ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى.
كەشە ماجىلىستە «قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگىمەن ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى بويىنشا قابىلداناتىن ءىس-شارالار تۋرالى» دەگەن تاقىرىپتا پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي دياچەنكونىڭ جەتەكشىلىگىمەن ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى.
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ «جاسىل» دامۋ جولىنا كوشۋگە نەگىزدەلگەن, ءتيىمدى جانە تۇراقتى ەكونوميكا قۇرۋ مىندەتىن قويدى. «جاسىل ەكونوميكا» حالىقتىڭ تۇرمىس-جاعدايىن كوتەرۋ, بولاشاق ءۇشىن تابيعات قورلارىن ۇنەمدى جانە ۇتىمدى قولدانۋ ەكونوميكاسى بولىپ تابىلادى. ءۇشىنشى سەسسيانى اشۋ كەزىندە سويلەگەن سوزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, ەكونوميكادا جانە كۇندەلىكتى ومىردە: سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ; تازا اۋانى ساقتاۋ; ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ جانە ءتيىمدى پايدالانۋ; جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ بويىنشا بىرقاتار ماسەلەنى اتاعان بولاتىن. وسىعان بايلانىستى «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. ونىڭ اياسىندا جوعارىدا اتالعان ماسەلەلەردى ىسكە اسىرۋ جانە ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن ۇيىمداستىرۋ مىندەتتەرى قويىلدى. سونىمەن قاتار, بىلتىرعى ماۋسىم ايىندا وتكەن ۇكىمەت ساعاتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, دەپۋتاتتار بىرقاتار ۇسىنىستار بەرگەن بولاتىن. مينيستر سولاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى ايتىپ وتسە ەكەن», – دەپ توراعانىڭ ورىنباسارى بايانداما جاساۋ ءۇشىن قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءمينيسترى نۇرلان قاپپاروۆقا ءسوز بەردى.
ۇكىمەت «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ جونىندەگى تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا 2013-2020 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتتى. جوسپاردا قالدىقتاردى باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە اۋانىڭ لاستانۋىن تومەندەتۋ, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ورنىقتى اۋىل شارۋاشىلىعى قاعيداتتارىن ەنگىزۋ; ەنەرگيا تيىمدىلىگىن جانە ەنەرگيا ۇنەمدەۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ, ەنەرگيا قورجىندارىن جاڭعىرتۋ مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ بويىنشا بىرقاتار شارالار قابىلداۋ كوزدەلگەن.
الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن ءساتتى دامىتۋ ماقساتىندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋدى قولداۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيتىن زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. ەل دامۋىنىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى ستراتەگياسى 2020 جىلعا قاراي حالىقتى جانە 2030 جىلعا قاراي اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتتارىن قويىپ وتىر. 2050 جىلعا قاراي سۋ رەسۋرستارىنا بايلانىستى بارلىق پروبلەمالار شەشىلۋى ءتيىس. قويىلعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلاما ازىرلەنۋدە.
كۇتىلىپ وتىرعان سۋدى تۇتىنۋدىڭ ءوسۋ ءۇردىسى جانە سۋ رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ تومەندەۋى وڭىرلىك تاپشىلىقتىڭ ءوسۋ قاۋپى بار دەگەن تۇجىرىم جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ياعني قازاقستانداعى سەگىز سۋ باسسەينىنىڭ التاۋى 2020 جىلعا قاراي وسى قاۋىپكە ۇشىراۋى مۇمكىن. ەگەر سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋدىڭ جانە باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى ارتپايتىن بولسا, وندا 2040 جىلعا قاراي سۋ تاپشىلىعى ارتادى. بۇل, ءوز كەزەگىندە, حالىقتى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە, ءىجو وسۋىنە جانە ەكولوگيا جاعدايىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن, دەدى ءوزىنىڭ سوزىندە مينيستر.
سونداي-اق, ول شەكتەس مەملەكەتتەرمەن ترانسشەكارالىق وزەندەردى بىرلەسىپ پايدالانۋ جانە ولاردى قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىققا ۇلكەن نازار اۋدارىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋىن ءبولۋ بويىنشا جۇمىس جوسپارعا سايكەس جالعاستىرىلىپ كەلەدى. بەكىرە تۇقىمداس بالىقتاردىڭ ءتۇرىن ساقتاۋ – ەڭ ماڭىزدى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردىڭ ءبىرى. «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ جونىندەگى تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ شەڭبەرىندە 2020 جىلعا دەيىنگى بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسى ازىرلەنەتىن بولادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2020 جىلعا دەيىن ورمان سالاسىن دامىتۋ باعدارلاماسى ازىرلەنبەكشى, دەدى وسى ورايدا ن.قاپپاروۆ.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا اعىمداعى جىلى ورمان مولىقتىرۋدى 69 مىڭ گا القاپتا جۇرگىزۋ جوسپارلانىپتى. پەرسپەكتيۆادا رەسپۋبليكادا ورماندى مولىقتىرۋ بويىنشا جۇمىس كولەمى 2020 جىلعا قاراي جىل سايىن 80 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزىلمەكشى ەكەن. جابايى جانۋارلار تۇرلەرىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك كودەكستەرىنە جابايى جانۋارلاردى زاڭسىز اۋلاعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك شاراسىن كۇشەيتەتىن براكونەرلىك كۇرەسۋ نورمالارى ەنگىزىلىپتى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ اۋماعىنداعى بارلىق قالدىقتار قوقىستارعا كومۋ ءۇشىن اپارىلادى, دەدى ن.قاپپاروۆ ءارى قاراي. استاناداعىدان باسقا ەشبىر قوقىس ورنى كومۋدىڭ سانيتارلىق نورمالارى مەن ەكولوگيالىق ستاندارتتارىنا سايكەس كەلمەيدى. جالپى العاندا, بارلىق پوليگونداردىڭ ارەكەت ەتۋ مەرزىمدەرى وتكەن. ال ازىرلەنگەن باعدارلاما تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتارمەن جۇمىس جاساۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق زاڭناماسى تالاپتارىن مۇلتىكسىز ورىنداۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋعا باعىتتالعان.
تاقىرىپقا قوسىمشا باياندامانى پالاتانىڭ ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى الەكساندر ميليۋتين جاسادى. ال ۇكىمەت ساعاتىن س.دياچەنكو مينيستر ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋ جانە «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ جونىندە مينيسترلىك اتقارعان جۇمىستار جونىندە تولىق اقپارات بەردى. بايانداما مازمۇندى بولدى, سۇراقتارعا تولىق جاۋاپ بەرىلدى. سونىمەن قاتار, وتكەن جىلعى ۇكىمەت ساعاتىندا بەرىلگەن ۇسىنىستار مەن مىندەتتەردىڭ ورىندالۋ بارىسى جونىندە دە ايتىلىپ ءوتتى. بۇل وتە ورىندى جانە دۇرىس. باستى ماقسات – حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى ءۇشىن قولايلى ورتانى قالىپتاستىرۋ. وسىعان سايكەس, بۇگىنگى ماسەلە جان-جاقتى تالقىلاندى. وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا, ۇكىمەتكە بىرقاتار ۇسىنىستار جوباسى دايىندالدى جانە وسىندا ايتىلعان ۇسىنىستار تولىق ەسكەرىلەدى», دەپ قورىتتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
