ەكونوميكا • 10 ماۋسىم، 2020

ۇلتتىق بانك تەڭگە نەگە نىعايعانىن ءتۇسىندىردى

121 رەت كورسەتىلدى

بۇگىن ۇلتتىق بانكتە وتكەن ونلاين جيىندا ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا مولدابەكوۆا  ناۋرىزداعى داعدارىس، ساۋىردەگى دۇربەلەڭ جانە مامىر ايىنداعى بەتبۇرىستار تۋرالى ايتىپ بەردى، -  دەپ حابارلايدى Egemen.kz

ءاليا مولدابەكوۆا ءساۋىر ايىندا الەمدىك نارىقتارداعى احۋال جاقسارۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرىن كورسەتكەنىن تىلگە تيەك ەتىپ ءوتتى. مامىر ايىندا مۇنداي ديناميكا ينۆەستورلاردىڭ تاۋەكەلدى اكتيۆتەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ قالپىنا كەلدى،  كارانتيندىك شارالاردىڭ دەر كەزىندە جۇرگىزىلۋى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى. دامىعان ەلدەردىڭ ورتالىق بانكتەرى قارجى اكتيۆتەرىن، ونىڭ ىشىندە تاۋەكەلى جوعارى اكتيۆتەردى ساتىپ الۋ باعدارلاماسىن ۇلعايتۋدى جالعاستىرسا، اقش فەدەرالدى رەزەرۆتىك جۇيەسى ورتالىق بانكتەرمەن بەلگىلەنگەن سۆوپ جەلىلەرى ارقىلى اقش دوللارىنىڭ وتىمدىلىگىن ارتتىردى.

"مامىر ايىندا S&P 500 يندەكسى 4،8%، نيككەي يندەكسى 8،3%، DAX يندەكسى 6،7% ءوستى. الەمدىك نارىقتاردا تاۋەكەلدى اكتيۆتەرگە دەگەن سۇرانىس قايتا كوتەرىلۋدە، ەكسپورتتاۋشى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارى دا وڭ ديناميكانى كورسەتەدى: مەكسيكالىق پەسو ءبىر ايدا 8،3%، رەسەي ءرۋبلى - 5،7%، وڭتۇستىك افريكا راندى - 5،3%، برازيليا رەالى – 2،7% ءوستى"، -  دەيدى ءاليا مولدابەكوۆا.

مامىر ايىندا 1 اقش دوللارى 400 تەڭگەمەن توقتالعانى تاۋەلسىز ساراپشىلاردى تاڭقالدىرعان بولاتىن. ساراپشىلاردىڭ ءبىر توبى سول كەزدە ۇلتتىق بانك كەزەكتى ينتەرۆەنتسيا ارقىلى تەڭگەنى تۇراقتاندىردى دەگەنگە باسىمدىق بەرگەن. سويتسەك، تەڭگەمىزدىڭ كۇش الۋىنا ينتەرۆەنتسيا ەمەس، نارىقتىق فاكتورلار اسەر ەتىپتى.          

"ناۋرىزدا بولعان بۇرىن-سوڭدى بولماعان كۇيزەلىستەن كەيىن مۇناي باعاسىنىڭ قالپىنا كەلۋى تەڭگەگە اسەر ەتەتىن نەگىزگى فاكتور بولىپ قالا بەرەدى. مۇناي نارىعىنداعى تەپە-تەڭدىكتى بىرتىندەپ قالپىنا كەلتىرۋ جاعدايىندا ەنەرگياعا دەگەن وڭ باعا بايقالدى. ساۋد ارابياسى ماۋسىم ايىندا مۇناي وندىرەتىن ەلدەردى ءوندىرىستى قىسقارتۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا ىنتالاندىرۋ ءۇشىن قوسىمشا مۇناي ءوندىرۋدى كۇنىنە 1 ملن باررەلگە تومەندەتەتىنىن حابارلادى. امەريكا قۇراما شتاتتارىنداعى بۇرعىلاۋ قوندىرعىلارىنىڭ سانى مامىردا تومەندەۋدى جالعاستىردى جانە 10 جىلداعى رەكوردتىق سان - 222-گە ءتۇستى. مامىردا قارا التىنعا باعا 40%-عا، باررەلىنە 25،3 دوللاردان 35،3 دوللارعا دەيىن قىمباتتادى" دەيدى  ۇلتتىق بانك وكىلى.

مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋى جانە قازاقستاندىق ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ۆاليۋتالارىنىڭ وڭ ديناميكاسى جاعدايىندا تەڭگە ءبىر ايدا 429،41-دەن 411،54-كە 4،2% نىعايدى. مامىر ايىندا ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتۋشى فاكتورلار بولدى:

ەكىنشىدەن، بۇل ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ توقساندىق سالىق شەگەرىمدەرى ءۇشىن شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋى. مامىر «سالىق» ايى دەپ اتالاتىندىعىنا قاراماستان، ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ساتۋ كولەمى ءبىرشاما تومەندەدى. بۇل ناۋرىز ايىندا مۇنايدىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋى جانە ساۋىردە مۇنايدىڭ ورتاشا باعاسىنىڭ تومەندەۋى بەلگىلى ءبىر قالىپقا تەرىس اسەر ەتەدى. ءۇشىنشى فاكتور – كارانتين شارالارىن كەڭەيتۋ جانە كوپتەگەن كاسىپورىنداردىڭ ءالى دە شەكتەۋلى جۇمىس رەجيمىنە بايلانىستى شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستىڭ تومەندەۋى. مامىر ايىندا KSE ساۋدا-ساتتىق كولەمى ءبىر جىل ىشىندەگى ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە ءتۇسىپ، 1،6 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى. سالىستىرۋ ءۇشىن، ساۋىردە ساۋدا كولەمى 1،72 ملرد دوللاردى، ال 2020 جىلدىڭ 4 ايىندا ورتاشا ەسەپپەن 2،4 ملرد دوللاردى قۇرادى. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق بانكتە تەڭگەنى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن ينتەرۆەنتسيا جاساۋعا قاجەتتىلىك بولماعان.

ۇلتتىق بانك وكىلى ونلاين جيىن بارىسىندا سىرتقى فاكتورلار جانە حالىقارالىق رەزەرۆتەر تۋرالى دا ايتىپ بەردى. "مامىر ايىندا التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىنىڭ دەڭگەيى 950 ميلليون دوللارعا ارتىپ، 31،5 ميلليارد دوللارعا جەتتى، بۇل 2017 جىلدىڭ كۇزىنەن بەرگى ەڭ جوعارى دەڭگەي. رەزەرۆتەردىڭ ۇلعايۋى ولاردىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ ۇلعايۋىمەن بايلانىستى بولدى: ەركىن ايىرباستالاتىن ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەر 1 ميلليارد دوللاردان استامعا ءوستى. رەزەرۆتەردىڭ ۆاليۋتالىق بولىگىنىڭ ۇلعايۋى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ ۆاليۋتالىق كىرىستەردىڭ ءبىر بولىگىن 156 ملن. اقش دوللارى مولشەرىندە مىندەتتى ساتۋ اياسىندا شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى.مامىرداعى ىشكى ۆاليۋتا نارىعىنداعى قالدىقتى ەسكەرە وتىرىپ، ۇلتتىق بانك بۇل سومانى رەزەرۆكە ساتىپ الدى. بولاشاقتا بەيتاراپتىق قاعيداتىن ساقتاۋ ءۇشىن ءبىز الىنعان سومانى نارىقتا بىركەلكى ساتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز" دەيدى ءا. مولدابەكوۆا.  

التىن باعاسىنىڭ ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 1717 دوللاردان 1726 دوللار دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرىلگەنىنە قاراماستان، التىن پورتفەلى ءبىرشاما تومەندەدى. مامىر ايىندا ۇلتتىق قوردى قالىپتاستىرۋ جانە پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ۇلتتىق بانك ۇلتتىق قورعا 250 ميلليون دوللار تۇراتىن تازارتىلعان التىندى ساتتى.

مامىر ايىندا ۇلتتىق قوردان 650 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. ترانسفەرتتەردى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءبولۋ ماقساتىندا ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق نارىقتا ۇلتتىق قوردان 1،1 ملرد دوللار نەمەسە 466،2 ملرد تەڭگەگە ساتتى. ترانسفەرتتىڭ قالعان بولىگى ۇلتتىق قورعا تۇسىمدەردىڭ ءتۇسۋى جانە تەڭگەدەگى شوتتاعى قالدىقتار ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلدى. ۇلتتىق قوردان وسىنداي ايتارلىقتاي اقشا قاراجاتتارىن ۇلتتىق قورداعى  ينۆەستيتسيالىق كىرىستەر مەن ۆاليۋتالىق تۇسىمدەر تولىقتاي جابدى.

ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا مۇناي باعاسىنىڭ قالپىنا كەلۋى جانە مۇنايعا دەگەن سۇرانىستىڭ ودان ءارى وسۋىنە قاتىستى نارىقتىق كۇتۋلەر تەڭگەنىڭ قولداۋىنا يە بولادى. 6 ماۋسىمدا قول جەتكىزىلگەن جاڭا OPEC+ كەلىسىمدەرى نارىققا جاعىمدى اسەر ەتەدى. الايدا، كەيبىر ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، كوروناۆيرۋستىڭ ەكىنشى تولقىنى نەمەسە الەمدىك ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىنىڭ باياۋ قارقىنىمەن بايلانىستى وقيعالاردىڭ تەرىس دامۋىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ۇلتتىق بانك نارىقتىق جاعدايلاردىڭ ءار ءتۇرلى ستسەناريلەرىن قاراستىرۋدا جانە ىشكى ۆاليۋتا نارىعىنداعى قارجىلىق تۇراقتىلىققا جانە نەگىزسىز تۇراقسىزدىققا تونەتىن قاتەردى بولدىرماۋعا ارنالعان تولىق قۇرالعا يە.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار