تاراز تۇرعىندارى نەگە دۇرلىكتى؟

ءساۋىردىڭ 7-سىنەن 8-ىنە قاراعان ءتۇنى بەلگىسىز بىرەۋلەردىڭ جالعان اقپارات تاراتۋىنان تاراز قالاسى­نىڭ تۇرعىندارى ابىگەرگە ءتۇستى. “قىرعىز ەلىنىڭ تالاس وبلىسىن­داعى تارتىپسىزدىككە قاتىسۋشىلار­دىڭ ءبىر توبى كيروۆ سۋ قويماسىن جارىپ جىبەرىپتى” دەگەن حاباردى ەستى­گەن تارازدىقتار وبلىستىق توتەن­شە جاعدايلار جونىندەگى كوميتەتكە ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ءبىلۋ ءۇشىن كەش­كى ساعات 21. 00. شاما­سىندا حابار­لاسا باستاعان. سودان ساعات 23.00.-گە دەيىن ولار 2500 قوڭى­راۋ يەلەرىن سابىرعا شاقى­رىپ, ونىڭ جالعان اقپارات ەكەنىن تۇسىندىرگەن. تاعدى­رىنا الاڭداعان تاراز تۇرعىندارى تەلەفونمەن وبلىستىق ءىىد-گە دە حابارلاسقان. ولارعا جارتى ساعاتتىڭ ىشىندە 640 قوڭىراۋ ءتۇسىپتى. وسى مالىمەتتەن-اق تۇرعىندار­دىڭ جالعان اقپاراتتان قانشالىق­تى دۇرلىككەنىن شامالاي بەرۋگە بولا­دى. كوپتەگەن تۇرعىندار پاتەر­لەرى مەن ءۇي-جايلارىن تاستاپ, اۆتوكولىك­تەرمەن الماتى باعىتىن­داعى “105”, “كەرۋەن ساراي”, اقشو­لاق, تاشكەنت باعىتىن­داعى جۋالى, شىمكەنتكە جانە تەك­تۇرماس بيىگى­نە قاراي كەتە باستاعان. ءتيىستى ورىن­داردىڭ بەرگەن مالىمەت­تەرى­نە قاراعاندا, “كەرۋەن ساراي” ماڭى­نا شامامەن 400-گە جۋىق اۆتو­كولىك جينالعان. تەكتۇر­ماس­قا دا كوپ­تەگەن ادام­دار شوعىر­لانىپتى. ال تاش­كەنت باعىتىنا قاراي بەتتەگەن اۆتوكولىكتەردەن “جانسايا” شاعىن اۋ­دا­نى­نىڭ ماڭىن­داعى جولدا “تىعىن” پايدا بولعانىنا قاراعاندا, بۇل تاراپقا دا كوپتەگەن ادامدار اعىلعان. تۇنگى ساعات 2.00. شاماسىندا وبلىس اكىمى ق.بوزىمباەۆ, تاراز قالا­سىنىڭ اكىمى ە.استاەۆ جەرگى­لىكتى تەلەارنا ارقىلى ەفيرگە شىعىپ, كيروۆ سۋ قويماسىنىڭ جارىل­ماعا­نىن, ونى سول ەلدىڭ قارۋلى اسكەرى قاتاڭ كۇزەتكە الىپ وتىرعانىن ءمالىم­دەپ, وبلىس پەن تاراز قالاسى­نىڭ تۇرعىندارىن پاتەر­لەرى مەن ءۇي-جايلارىنا ورالۋ­عا شاقىردى. وبلىس اكىمى, مۇنى­مەن قاتار تەكتۇرماس, اۋەجاي, “جانسايا” ايماقتارىندا بولىپ, ۇرەيگە بوي الدىرعان حالىقپەن اڭگىمەلەسىپ, سۋ قويماسىندا ەشقان­داي قاۋىپ جوق ەكەنىنە كوزدەرىن جەتكىزدى. “105”, “كەرۋەن ساراي” باعىت­تارىنا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ك. كوكىرەكباەۆ بارىپ, ول دا وسى ماعىنادا تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزدى. مۇنداي جۇمىسقا وبلىس پەن قالانىڭ باسقا دا ءتيىستى مەكەمەلەرى مەن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى تارتىلدى. جالپى, كيروۆ سۋ قويماسىنىڭ جوبالىق كولەمى 550,6 ملن. تەكشە مەتر سۋعا ارنالعانىن, ال ونىڭ تەحنيكالىق جاعدايىنا بايلانىستى رۇقسات كولەمى 520, 0 ملن. تەكشە مەتر بولاتىنىن “ساقتىقتا قورلىق جوق” دەگەن بۇدان بۇرىنعى ماقالامىزدا ايتقان بولاتىنبىز. 8 ءساۋىر كۇنى تاڭەرتەڭ بەرىلگەن مالىمەتتە وسى قويماعا جينالعان سۋدىڭ كولەمى 501,87 ملن. تەكشە مەترگە جەتكەنى كورسەتىلىپتى. وسىدان ءبىراز بۇرىن ونىڭ كولەمى 480 ملن. تەكشە مەتردىڭ شاماسىندا بولاتىن. دەمەك, قالاي دەسەك تە, سۋ مولشەرىنىڭ بۇرىنعىدان ارتا تۇسكەنى وتىرىك ەمەس. ءدال قازىر قويماعا كەلىپ جاتقان سۋ كولەمى سەكونتىنە 35,4 تەكشە مەتر بولسا, ودان سىرتقا اعىپ جاتقان سۋدىڭ مولشەرى سەكونتىنە 25 تەكشە مەتردى قۇرايدى. بۇل كورسەتكىش بىلتىر تيىسىنشە 26,3 جانە 2,7 بولعان. قىرعىز ەلىندەگى ساياسي تۇراق­سىزدىققا بايلانىستى ەكى ەل شەكارا­سىنداعى جاعدايعا كەلەتىن بولساق, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن مەملەكەت قاۋىپ­سىز­دىگىنە قاتەر توندىرەتىن ەشقانداي تارتىپسىزدىك ورىن العان جوق. بىراق كەشەدەن باستاپ شەكاراداعى كەدەن­دەر جابىلدى. ءتيىستى ورگانداردىڭ مالىمدەۋىنشە, ەگەر قىرعىز ەلىندەگى ساياسي جاعداي تۇراقتانسا, ولار قايتا اشىلادى. سونداي-اق, وسى وقيعا ورىن العالى بەرى 14 قىرعىز ازاماتى قازاق ەلىنە وتۋگە تىلەك ءبىلدىرىپ, ولاردىڭ وتىنىشتەرى قابىلدانعان. بۇگىندە ول ازاماتتارمەن وبلىستىق ءىىد اينالىسىپ جاتىر. ال شەكارادان رەتسىز بوسىپ ءوتىپ جاتقان قىرعىز ازاماتتارى جوق. ەكى ەل اراسىنا ورنالاسقان ۇلكەندى-كىشىلى 12 كەدەن بەكەتىندە ءتارتىپ كۇشەيتىلگەن. قورىتىپ ايتقاندا, تاراز قالا­سى مەن وعان جاقىن ورنالاسقان اۋدان­دارعا قاراستى ەلدى مەكەن­دەر­دىڭ “كيروۆ سۋ قويماسى جارىلىپ, توپان سۋ اعىپ كەلە جاتىر” دەگەن جالعان اقپاراتقا بايلانىستى ۇرەيگە بوي الدىرعان تۇرعىندارى تۇنگى ساعات 2.00.-دەن كەيىن تىنىش­تالىپ, جاعداي تاڭعى ساعات 5.00. شاماسىندا ءبىرجولاتا تۇراقتالدى. دەگەنمەن, ەسكەرەتىن ماسەلە بار­شى­لىق. مىسالى, حالىقتى دەر كەزىندە سابىرعا شاقىرىپ, ناقتى جاعدايدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن ۇيىم­داستىرۋعا ءتيىستى سالا شەنەۋ­نىك­تەرى سىلبىرلىق تانىتقان سياقتى. بۇعان دالەل, تۇرعىندار اراسىندا كەشكى ساعات 20.30. شاماسىندا باستالعان دۇرلىگۋگە بايلانىستى مالىمدەمە تۇنگى ساعات 2.00. شاماسىندا عانا تاراتىل­دى. وندا دا تەك ءبىر تەلەارنا ارقىلى. سوندىقتان وبلىستىق توتەنشە جاع­داي­لار جونىندەگى دەپارتامەنت, ءىىد جانە وبلىستىق اكىمدىك مۇنداي جاع­داي­دا, مەيلى ول جالعان اقپارات بول­سىن, ماسەلە مانىسىمەن حالىقتى نە­عۇر­لىم تەزىرەك قۇلاقتاندىرىپ, تەزى­رەك ءتۇسىندىرۋ جاعىن ويلاستىرسا دەيمىز. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى. جامبىل وبلىسى.