ونەگەسى نەسى دەرسىز؟ ءبىز بۇل ارادا ەڭ الدىمەن كەيىپكەرىمىزدىڭ بويىنداعى الاپات قايسارلىقتى مايدان قىل سۋىرعانداي ەتىپ ايتا وتىرىپ, جابىققان جاننىڭ جاراسىن جازاتىن قۇدىرەتتىڭ ەڭبەك ەكەندىگىن ەسكە سالعىمىز كەلگەنى. جاسىراتىنى جوق, ون ەكى مۇشەسى ساۋ, تەپسە تەمىر ۇزەتىن ازاماتتار دا ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا ومىرگە وكپەلەپ ءجۇر ەمەس پە؟ قازىر قۇلاق سارسىتاتىن سەبەپ – جۇمىستىڭ جوقتىعى. سول جوقشىلىق بوركەمىكتەردىڭ ەرىك-جىگەرىن بورداي توزدىرىپ, ەتەگىنەن تارتىپ-اق كەلەدى. ال ايتپاي كەلگەن اپاتتان مۇگەدەك بولىپ قالعانىمەن, كوكىرەگىندەگى «مەن اداممىن, كادىمگى ادامشا ءومىر سۇرەمىن, ەشكىمنەن كەم ەمەسپىن» دەگەن سەنىمدى كورگەندە سەزىمىڭ سەلت ەتە تۇسپەي مە؟!
ءبارىن باسىنان باياندايىقشى. 2015 جىلدىڭ قوڭىر كۇزى ەدى. دالا شىركىن التىن جالاتقانداي جالت-جۇلت ەتىپ تۇر. قولدىڭ سالاسىنداي اققايىڭداردىڭ جاپىراعى سارى بوياۋمەن بويالىپ, سوڭعى ءبيىن بيلەپ تۇرعانداي. كوركەم سۋرەت كوڭىل ارباپ, قويناۋىنا شاقىرماي ما؟ ءبىر توپ قۇربى بۋرابايعا بەت العان. اپات ايتىپ كەلە مە, ورەكپىگەن كوڭىل ساپ باسىلىپ, قىرسىق كولدەنەڭنەن كەزدەستى. كولىكتى تىزگىندەگەن ايعانىم سۇلتانوۆا سوققىنى جۇرگىزۋشى وتىرعان جاقتان الدى. ادەتتە, مۇنداي جول-كولىك وقيعاسىندا جۇرگىزۋشى ىشكى تۇيسىكپەن, ەش ويلانباستان جولاۋشى جاعىن توسار ەدى. ال ايعانىم قاسىندا وتىرعان قۇربىسىن توتەننەن كەلگەن اپاتتان ساقتاپ قالدى. كولىكتەگى قىزداردىڭ ەشقايسىسى زارداپ شەككەن جوق. ال مۇنىڭ ءتورت بىردەي ومىرتقاسى وپىرىلىپ, وڭ جاق قولى مەرتىكتى.
ەكى جىلعا جۋىق توسەك تارتىپ جاتۋعا تۋرا كەلدى. العاشقى وتا ءساتسىز بولدى. كەيىن نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى دارىگەرلەردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن. ۇكىدەي ۇلبىرەتىپ, جەلگە, كۇنگە تيگىزبەي باعىپ وتىرعان قىزدارىنىڭ قامىن ويلاعان اتا-انا رەسەيگە دە اپارعان. سويتسە كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە اياعىنان تۇرىپ كەتۋى ءوزىنىڭ ەرىك-جىگەرىنە بايلانىستى ەكەن. توسەك تارتىپ جاتقانىندا قازباۋىر بۇلتتاي قالىڭ, نايزاعايدىڭ وتىنداي ساناسىن كۇيدىرىپ وتەتىن نەبىر ويلار تۇمشالاعان.
قايران جاستىق, قانداي ادەمى ەدى. جاس كوڭىلدە الاڭ جوق-تۇعىن. وبلىس ورتالىعىنداعى مالىك عابدۋللين اتىنداعى №3 قازاق ورتا مەكتەبىن بىتىرگەننەن كەيىن ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قارجى فاكۋلتەتىنە تۇسكەن. تاجىريبەدەن وتۋگە بانككە جىبەردى. اركىمنىڭ كوڭىلى قۇلاعان شارۋاسى بولادى ەمەس پە, ايعانىم دا كىشكەنتاي كەزىنەن ساۋدا-ساتتىقتى ۇناتاتىن. مىنا جەردەگى قاربالاسقان تىرشىلىكتى كورگەن سوڭ جۇمىس ىستەۋگە ۇمتىلعان. بانكتە ءبىر جىل قىزمەت ەتىپ, ءسال-ءپال تاجىريبە جيناقتاعان سوڭ ساۋدا سالاسىنا اۋىستى. الماتى مەن بىشكەكتەن تەڭ-تەڭ كيىم-كەشەك تاسىدى. اكەلگەنى ىركىلىپ جاتىپ قالماي, تەز وتەتىن. بالكىم, ساۋداگەرلەر كوپ ايتاتىنداي قولى ءجۇردى مە, الدە تاۋارىنىڭ ۇستىنە ۇستەمەاقىنى كوپ قوسپاعاندىقتان با ەكەن, ايتەۋىر, قارجى جىلدام اينالدى. بارلىعى وڭىنان ورالىپ كەلە جاتقاندا جول اپاتىنىڭ تاعدىرىن تاس-تالقان ەتكەنى...
العاشقى كەزدە قايراتى كەمىپ, جىگەرى جاسىعانى دا راس. تالاي ءتۇندى ۇيقىسىز وتكىزدى. قاباعى تۇيىلسە, اتا-اناسىنىڭ جانى شىعىپ كەتە جازدايتىن. قاراپ وتىرۋدى جانى سۇيمەيتىن ەجەلگى ادەتىمەن توسەك تارتىپ جاتسا دا ءبىر نارسەمەن شۇعىلدانعىسى كەلدى. كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە زەينەتكەر اناسىنا ءوتىنىشىن ايتقان.
– قىركۇيەك ايىنداعى زەينەتاقىڭىزدى ماعان بەرسەڭىز, ءوز الدىما كاسىپ ىستەپ كورەيىن, – دەگەن ايعانىم.
– ال – دەگەن اناسى,– ءبارى سەنىڭ جولىڭدا ساداعا. قاراعىم-اۋ, وزىڭنەن ايايتىن نە بار بىزدە؟
بۇرىن تالاي بارعان الماتى مەن بىشكەكتە كوزتانىستارى بار. تەلەفون ارقىلى حابارلاسقان. تولەماقىسىن الدىن الا تولەسە, تاۋارلارىن جىبەرۋگە دايىن. وسى ءبىر ۇمتىلىس ساتىمەن ورالىپ, جۇمىسى ءجۇرىپ بەردى. قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي شاعىن ءۇي تاۋار قوياتىن قويماعا اينالىپ كەتە جازداعان كەزدە اكەسى ەسىك الدىنان دۇكەن سالىپ بەرگەن. ادام اياعى سيرەك جۇرەتىن جەر بولعانىمەن, ايعانىمنىڭ كوڭىلىن كوتەرۋگە, كاسىبىنە قولداۋ كورسەتۋگە نيەت بىلدىرگەن سىنىپتاستارى مەن جولداستارى دۇمەپ كەلىپ جاتتى. ولار بۇل تاۋارلار وزدەرىنە كەرەك پە, جوق پا, ول جاعى ەسەپ ەمەس, ايتەۋىر, بار تاۋاردى پىشاق ۇستىندە ءبولىسىپ الاتىن. كەيىن ويلاپ قاراسا, جانىن جۇدەتپەي, مۇڭعا باتىرىپ مۇسىركەمەي كومەك قولىن سوزعان تۇرلەرى ەكەن. بار شارۋا وڭقاي اسىقتاي ءۇيىرىلىپ تۇسە بەرە مە, كەيدە قولبايلاۋ جايلار بولىپ قالادى. سوندايدا قالتا تەلەفونىمەن حابارلاسسا بولدى, دوستارى بار ماسەلەسىن ءبىر ساتتە شەشىپ بەرەدى, ءالى دە سولاي. دوس كوڭىلىنىڭ كوكتەم رايلى دەمى ءاز جانىن گۇلدەندىرىپ جىبەرەدى ەمەس پە.
بىردە ورتالىقتاعى «بەرەكە» دۇكەنىنەن ءبولىم اشقان. باجايلاپ قاراسا, قاسىنداعى ەكىنشى ءبولىم دە بوس تۇر ەكەن. بىرىندە توسەك-ورىن جابدىقتارىن ساتسا, ەكىنشىسىندە كورەي كوسمەتيكاسىن ساتا باستادى. ءبىر عاجابى, ساۋدانىڭ سالتىمەن باعاسىن تىم كوتەرگەن جوق. ءوزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, نەگىزگى ماقسات قىرىپ قارجى تابۋ ەمەس, بوس وتىرماۋ ءۇشىن ءبىر نارسەمەن اينالىسۋ كەرەك. ال اينالىساتىن نارسە از ەمەس. كۇندەلىكتى جۇمىستىڭ ارا-اراسىندا باسسەينگە بارادى, تەننيس وينايدى.
– سۋ دەگەن عاجاپ قوي, اعا,– دەيدى ايعانىم, – قول-اياعىڭ جەڭىلدەپ, وزگەشە الەمدە جۇرگەندەي بولاسىڭ. ەركىن, بوستان قالپىڭدا. ءتىپتى شىققىڭ كەلمەيدى. كورەسىز كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە اياعىمدى باساتىن بولامىن. مەن دە ەل قاتارلى ەكى اياعىمدى تەڭ باسىپ, قۇربىلارىممەن بىرگە عۇمىر كەشەمىن.
– ايتقانىڭ كەلسىن!–دەدىم مەن قارشاداي قىزدىڭ قايراتىنا ءسۇيسىنىپ. ءبىر ءۇمىت العا جەتەلەپ, باقىتسىزبىن دەپ باز كەشپەي, بويىنداعى بار قاجىر-قايراتىن مىناۋ جارىق دۇنيەنىڭ قىزىلدى-جاسىلدى قىزىعىن ەكى اياعىن تەڭ باسىپ تۇرىپ كورۋگە ۇمتىلىپ كەلە جاتقان قارشاداي قىزدىڭ تالپىنىسىنا تاڭدانىپ.
كوكشەتاۋ
