مەتسەنات يسلامبەك سالجانوۆتىڭ بۇلدىرشىندەرگە بازارلىعى
قوبدا – عاسىرلار قويناۋىنا تەرەڭدەگەن سايىن قازاققا قاتىستى دەرەكتەرى مولىعا تۇسەتىن تاريحى باي ءوڭىر. قارا قىپشاق قوبىلاندىنىڭ, ابات بايتاقتىڭ, يساتاي مەن ماحامبەتتىڭ تابانى تيگەن كيەلى توپىراقتان كەشەگى ۇلى وتان سوعىسىندا سەگىز بىردەي كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى شىققانىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. كيەلى ءوڭىر كىسىلىگى مول تۇلعالارعا دا كەندە ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – اتىمتاي جومارتتىعىمەن قالىڭ قازاعىنا عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەرگە دە بەلگىلى بولا باستاعان كاسىپكەر يسلامبەك سالجانوۆتىڭ مەتسەناتتىعى قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنىڭ وركەندەۋىنە قىزمەت ەتىپ جۇرگەنىن بۇرىننان بىلەتىنبىز.
مەتسەنات يسلامبەك سالجانوۆتىڭ بۇلدىرشىندەرگە بازارلىعى
قوبدا – عاسىرلار قويناۋىنا تەرەڭدەگەن سايىن قازاققا قاتىستى دەرەكتەرى مولىعا تۇسەتىن تاريحى باي ءوڭىر. قارا قىپشاق قوبىلاندىنىڭ, ابات بايتاقتىڭ, يساتاي مەن ماحامبەتتىڭ تابانى تيگەن كيەلى توپىراقتان كەشەگى ۇلى وتان سوعىسىندا سەگىز بىردەي كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى شىققانىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. كيەلى ءوڭىر كىسىلىگى مول تۇلعالارعا دا كەندە ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – اتىمتاي جومارتتىعىمەن قالىڭ قازاعىنا عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەرگە دە بەلگىلى بولا باستاعان كاسىپكەر يسلامبەك سالجانوۆتىڭ مەتسەناتتىعى قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنىڭ وركەندەۋىنە قىزمەت ەتىپ جۇرگەنىن بۇرىننان بىلەتىنبىز.
قولدا بارىن قالىڭ جۇرتىمەن بولىسۋگە دايىن ازاماتتىڭ قوبدا اۋىلىندا ەلىمىزدە تەڭدەسى جوق بىرەگەي بالاباقشا سالىپ, ونى جەرلەستەرىنە تەگىن بەرەتىنىن ەستىگەندە-اق «جاقسىنى كورمەك ءۇشىن» دەپ جولعا شىققانبىز. شىنى كەرەك, ءوزىمىز كۇندە كورىپ جۇرگەن اۋىلدىڭ از عانا ۋاقىتتا اجارى كىرىپ قالعانىن اڭعاردىق. ورتالىق كوشەلەرگە قاتتى جامىلعى توسەلىپ, تازالىق پەن جيناقىلىقتىڭ ءىزى بايقالادى. بىرەن-ساران عانا كوپ قاباتتى عيماراتتارى بار اۋدان ورتالىعىنداعى ورتالىق كوشەدە سارعىش كىرپىشتەن بوي كوتەرگەن ەكى قاباتتى بالاباقشا ءۇيى اۋىلدىڭ ءسانى مەن سالتاناتىن ارتتىراتىنداي اسەمدىگىمەن كوزگە بىردەن ۇرادى. مىنە, بۇل «التىن قىران» كومپانيالار توبىنىڭ قۇرىلتايشىسى جانە پرەزيدەنتى يسلامبەك سالجانوۆتىڭ ءوز قارجىسىنا جەرلەستەرىنە دەمەۋشىلىك جاساپ سالىپ بەرىپ جاتقان بالاباقشاسى, قوبدالىق بۇلدىرشىندەرگە اعالىق بازارلىعى. بۇل ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «ءوزىنىڭ بولاشاعىن ويلايتىن جانە العا ۇمىتپەن قارايتىن جىگەرلى دە كورەگەن حالىق ەڭ الدىمەن ۇرپاق تاربيەسى مەن بالالارىن وقىتۋدىڭ قامىن ويلايدى», دەگەن ويىنىڭ جۇزەگە اسا باستاعانىنىڭ ايقىن كورىنىسى دەسە دە بولادى.
ءتۇرلى شارلارمەن, جالاۋشالارمەن, ۇرمەلى گۇلدەرمەن, كوز قىزىعاتىنداي اسەم ويىنشىقتارمەن بەزەندىرىلگەن بالاباقشا الاڭىندا اسىرەلەپ ايتقاندا ينە شانشار جەر جوق. جۇزدەرىنەن قۋانىش لەبى ەسەتىن اۋىلدىڭ كارى-جاسى وسىندا تۇگەل جينالعان با دەرسىڭ. ولار بىرەگەي بالاباقشانىڭ قانداي بولاتىنىن كورمەككە عانا ەمەس, اۋىلعا سيرەكتەۋ ات باسىن بۇراتىن استانالىق جانە الماتىلىق قوناقتاردى دا ءبىر كورىپ قالۋدىڭ ءساتىن قۇر جىبەرگىسى جوق. ال, بالالارى مەن نەمەرەلەرى وسى بالاباقشاعا باراتىن اتا-انالار مەن اتا-اجەلەردىڭ قارا دومالاقتارىن قولدارىنان جەتەكتەپ, ۇكىلى ۇمىتتەرىنىڭ قۋانىشىن كورۋگە اسىعاتىنىن دا اڭعارۋ قيىن ەمەس. بىرەگەي بالاباقشانىڭ تۇساۋكەسەرىنە كەلگەن قوناقتاردىڭ اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورى قالدىبەك بايىمبەتوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسى مەن سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى باقىتجان ەرتاەۆ جانە ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ, سەرىك نوگەربەكوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ پەن پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ يەگەرى, رەسپۋبليكالىق «Central Asia monitor» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى بيگەلدى عابدۋللين جانە باسقالار بار. وسىنداي سىيلى قوناقتاردىڭ الىستان ات ارىتىپ كەلۋىنىڭ ءوزى-اق بۇل بالاباقشانىڭ بۇرىنعىلاردان وزگەشە ەكەندىگىنە سەندىرە تۇسكەندەي.
قوبدالىقتار مەن الىس-جاقىننان كەلگەن قوناقتارعا الدىمەن «بالعىن بالالىق» قويىلىمى كورسەتىلدى. الاڭ بالالاردىڭ قۋانىشتى داۋىسى مەن كوڭىلدى كۇلكىلەرىنە كومكەرىلدى. ادەمى كيىنگەن بالالار مەن ەرتەگىلەر ەلىنىڭ كەيىپكەرلەرى شىعا كەلگەندە تۇساۋكەسەر ءوتىپ جاتقان الاڭ اجارلانىپ قويا بەردى. «قارلىعاش» حالىقتىق بي ءانسامبلى ۇسىنعان «قۋانىش» ءبيى دە سالتاناتتى ساتپەن ساباقتاسا كەتتى. بىرەگەي بالاباقشانىڭ تۇساۋكەسەرىندە العاشقى اقتوبە ءوڭىرىن دامىتۋعا مول ۇلەس قوسقان جەرلەسىمىز, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆقا بەرىلدى. ول وڭىردەگى يگى ىستەرگە تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى.
– قۇرمەتتى جەرلەستەر, قادىرلى قوناقتار! كەڭ بايتاق تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ اقتوبە وڭىرىندە, سونىڭ ىشىندە قاسيەتتى قوبدا جەرىندە ەرەكشە تاريحي ءىس-شارانىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز. بۇل شارانىڭ ەرەكشەلىگى جانە قۇندىلىعى بيلىك پەن بيزنەستىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ نىعايۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى بولىپ وتىر. وسىنداي جاقسىلىقتىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ بۇلدىرشىندەرىمىز العا قاراي ۇمتىلۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بارلىق جاعدايى جاسالعان بالاباقشاعا يە بولىپ وتىر. بۇعان ارقاۋ بولعان وسى جەردىڭ تۇلەگى, كورنەكتى كاسىپكەر, «التىن قىران» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى يسلامبەك سالجانوۆ مۇنداي اسەم بالاباقشانى ءوز قاراجاتىنا سالىپ بەرگەنى ۇلگى بولارلىق ءىس. قازاقتا: «ۇلكەننەن ۇلاعات, كىشىدەن مۇراعات», دەگەن ءسوز بار. قۋانىشتى كۇن بارىمىزگە, سونىڭ ىشىندە بۇلدىرشىندەرگە قۇتتى بولسىن. بالالارعا تاۋداي تالاپ بەرسىن, باقتارى جانا بەرسىن. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان جاقسى زامان بولىپ, قىزىعىن ەل-جۇرتشىلىق كورە بەرسىن, تاۋەلسىزدىك باياندى بولسىن, – دەپ ويىن تۇيىندەدى ەلەۋسىن ناۋرىزباي ۇلى.
ودان كەيىن ءسوز العان قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى, حالىق قاھارمانى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان ەرتاەۆ وسىنداي شاعىن اۋىلدا تۋىپ-وسكەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, حالىققا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىرعان كاسىپكەر يسلامبەك سالجانوۆتىڭ تۋعان جەرىنە دەگەن ىستىق ىقىلاسىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. مىناداي سايلى بالاباقشا سالىپ, تۋعان جەرىن قۋانتىپ وتىرعان يسلامبەك تولەۋباي ۇلىنىڭ ازاماتتىعىن العا تارتا سويلەدى.
– بارلىعى وسىنداي اۋىلداردان باستاۋ الادى. بۇگىنگى بۇلدىرشىندەرگە جاسالعان جاقسىلىق تاربيەلى ازاماتتاردىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىنىڭ كەپىلى, ەل ەرتەڭىن ويلاۋ دەپ بىلەمىن. بۇل تۇرعىدا يسلامبەك باۋىرىمىزدىڭ مۇنداي قادامى وزگەلەرگە ۇلگى بولۋى ءتيىس. تۋعان جەرىنە دەگەن ىستىق ىقىلاسىن, پەرزەنتتىك پارىزىن ۇمىتپاۋ بۇل كىسىلىكتىڭ بەلگىسى. يسلامبەك سالجانوۆ وسى قادامى ارقىلى ەل ەرتەڭى بۇلدىرشىندەردىڭ وزىق ويلى ازامات بولۋلارىنا بەرىك نەگىز قالاپ وتىر. بۇل پاتريوتتىق تا ەلجاندىلىق ءىس. بۇگىن وسى بالاباقشاعا بارعان بالالار ەلدىڭ ەرتەڭى, ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. سوندىقتان يسلامبەك تولەۋباي ۇلىنىڭ ازاماتتىعى, اۋىلداستارىنا دەگەن پەرزەنتتىك ىقىلاسى دەۋ ورىندى. مۇنداي سالتاناتى مەن جابدىقتالۋى كەلىسكەن بالاباقشانى استاناعا دا, الماتىعا دا سالۋىنا بولاتىن ەدى. الايدا, اردا تۋعان ازامات تۋعان جەرىنە سالۋدى شەشىپ, سىزدەردى قۋانتىپ وتىر, – دەدى ول.
– مەن يسلامبەكتىڭ ەلىنە قۋانىش سىيلاعان ساتىنە ورتاق بولعانىما ريزامىن. بۇگىن وسى زاماناۋي تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن بالاباقشاعا بارعان بۇلدىرشىندەردىڭ اراسىنان يسلامبەكتەي ەلجاندى تۇلعالار كوپتەپ شىعاتىنىنا سەنىمدىمىن. بۇگىنگى بۇلدىرشىندەرىمىز ەرتەڭگى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قوعامدىق جانە ساياسي قايراتكەرلەر بولماسىنا كىم كەپىل. سوندىقتان بۇلدىرشىندەردى قۋانتقان مەتسەنات باۋىرىمىزدىڭ باعالى باستامالارى باياندى بولسىن. بالالار جان-جاقتى ءبىلىمدى, ساليقالى ازامات بولىپ شىعۋلارىنا تىلەكتەسپىن. بۇلدىرشىندەرىڭىزدىڭ قۋانىشى قۇتتى بولسىن, – دەدى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سەرىك نوگەربەكوۆ.
اۋىلدىقتار اتىنان پىكىرىن بىلدىرگەن ەڭبەك ارداگەرى سارسەنعالي امىرعاليەۆتىڭ ويى تومەندەگىشە ءوربىدى.
– وسىدان ءدال ءبىر جىلداي ۋاقىت بۇرىن وسى بالاباقشانىڭ سالىنۋى جايىنا اۋدان اكىمى اسقار جۇسىباليەۆتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن ەل اقساقالدارىمەن بولعان كەزدەسۋ بارىسىندا يسلام سالجانوۆتى العاش كورىپ, تەرەڭ ويلى, زەردەلى, پاراساتتى, قاراپايىم ادام رەتىندە اسەر الدىم. ونىڭ ءتۇرلى يگىلىكتەرگە جاناشىرلىق تانىتىپ, الەۋمەتتىك شارالارعا ارقاۋ بولىپ كەلە جاتقانىنا كۋا بولىپ ءجۇرمىز. سولاردىڭ بارلىعى دەرلىك وبلىس باسشىسى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ جاريا ەتكەن «كوركەيە بەر, تۋعان جەر!» اكتسياسى اياسىندا تۋعان ولكەسىنە شاما-شارىقتارىنشا قولۇشىن بەرۋدە. وسى يگى باستامانى يسلامبەك سالجانوۆ سەكىلدى كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋى جۇزدەگەن ميلليون مەملەكەت قارجىسىن ۇنەمدەپ قانا قويمايدى, ەلجاندىلىقتى, تۋعان ەلگە دە سۇيىسپەنشىلىك پەن پارىزدى دارىپتەۋدە دە تاربيەلىك ءمانى زور. ءبىزدەر قوبدالىقتار جەرلەسىمىزدىڭ ەلگە ىستەپ جاتقان جاناشىرلىعىنا شىنايى العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. يسلامبەك سالجانوۆقا اۋداننىڭ قۇرمەتتى اتاعىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىسىمىزدى قولداعان اۋدان اكىمدىگىنە العىسىمىز شەكسىز, – دەي كەلىپ, بىتكەن ىسكە اقساقالدىق باتاسىن بەردى.
«التىن قىران» كومپانيالار توبىنىڭ پرەزيدەنتى يسلامبەك سالجانوۆ جاڭا بالاباقشا عيماراتىنىڭ سيمۆولدىق كىلتىن بالاباقشا مەڭگەرۋشىسى جۇمازيا ەرتىلەۋوۆاعا سالتاناتتى جاعدايدا تابىستادى. اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ پەن «التىن قىران» كومپانيالار توبىنىڭ پرەزيدەنتى يسلامبەك سالجانوۆ بۇلدىرشىندەردىڭ قۇتتى مەكەنىنىڭ كىرەبەرىسىنە كەرىلگەن كوك لەنتانى قيدى, قۋانىشتى ساتكە جينالعاندارعا «ايقارا-كوز» اجەلەر ءانسامبلى «نەمەرەم» ءانىن سىيعا تارتتى. سودان كەيىن قوبدالىقتار مەن قوناقتار بالاباقشانى ارالاپ, «دانالىق الىپپەسى» باعدارلاماسى, «سۋ استى ءالeمى» E-BIOCKS جانە «IPAD» تەحنولوگيالارى بويىنشا ۇيىمداستىرىلعان وقۋ ءىس-ارەكەتىمەن تانىستى, «ءبىز باقىتتى بالامىز» تاقىرىبىنداعى فلەش-موبتى تاماشالادى. ولار سونداي-اق, بالاباقشانىڭ جازعى ويىن الاڭدارىمەن تانىستى. سالتاناتتى ءسات اياقتالعان سوڭ تىلشىلەرمەن تىلدەسكەن وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ بۇل بالاباقشانىڭ جەكە كاسىپكەرلەر سالعان ءتورتىنشى بالالار مەكەمەسى ەكەنىنە توقتالدى. قازىر بالالاردى بالاباقشامەن قامتۋ 85 پايىزدى قۇرايتىنىن ايتا كەلىپ, تاياۋداعى ءۇش جىلدا بۇل ماسەلە تولىق شەشىلەتىنىن جەتكىزدى. بيىلدىڭ وزىندە 16 بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن جەتكىزدى. ءىرى كومپانيالارمەن بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسىن تابۋدا ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە سۇحبات بەرگەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان ەرتاەۆ پەن پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سەرىك نوگەربەكوۆ كورنەكتى كاسىپكەر يسلامبەك سالجانوۆتىڭ قولى اشىق, قايىرىمدى ازاماتتىعىنا باسا نازار اۋداردى. ولار اۋىلىنا وسىنداي ساۋلەتتى دە جاراقتاندىرىلۋى وزگەشە بالاباقشا سالىپ بەرۋىنە تانتىلىكتەرىن جەتكىزدى. بۇل ۇلكەن ازاماتتىق دەپ باعالادى. كاسىپكەر يسلامبەك سالجانوۆتىڭ ءوزى دە جۋرناليستەرمەن تىلدەسىپ, ءوزىنىڭ ويىمەن ءبولىستى. ول قارجىنى تاپقانىنا ەمەس, ورنىمەن جۇمساعانىنا قۋاناتىنىن, قاشاندا تۋعان جەرگە بۇيرەگى بۇرىپ تۇراتىنىن, مۇنداي قايىرىمدىلىق ىستەر الدا دا جالعاساتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
ءبىزدىڭ ۇلى جازۋشىمىز مۇحتار اۋەزوۆ: «ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە», – دەگەن-ءدى. ءبىزدىڭ كومپانياعا 20 جىل تولدى. بۇل كومپانيانىڭ وسى مەرەيتويى قارساڭىندا ەلىمىزگە جاساعان سىيىمىز. ەلباسىنىڭ «بالاپان» باعدارلاماسىن ورىنداۋعا قوسقان ۇلەسىمىز بولماق, – دەدى ول ءوز ويىن قورىتىندىلاي كەلە.
ورايى كەلگەندە قوبدا اۋدانىنىڭ اكىمى اسقار جۇسىباليەۆپەن جولىعىپ, اڭگىمەگە تارتتىق. ىشكى ويىمىز يگىلىكتى ءىستىڭ قالاي باستالعانىن ءبىلۋ عوي.
– وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن «كوركەيە بەر, تۋعان جەر!» اكتسياسى وڭىردە قانات قاققاننان كەيىن اتىمتاي جومارتتىعىمەن اتى شىعىپ جۇرگەن يسلامبەك سالجانوۆ باۋىرىمىزبەن كەزدەسىپ, ۇسىنىس بىلدىرگىم كەلىپ, استاناعا ىزدەپ باردىم. ول ءبىزدى وتە جىلى قابىلدادى. بۇرىن-سوڭدى جۇزبە-ءجۇز كەزدەسپەگەنمەن ءبىر قاراعاندا-اق ءىستىڭ ادامى ەكەنىن سەزدىم. الدىندا, اۋدان ورتالىعىنداعى ەسكى ستاديوندى قايتا جاراقتاندىرىپ بەرسەڭىز دەگىم كەلىپ بارعانمىن, ەكەۋارا اڭگىمەدەن كەيىن يسلامبەك باۋىرىمىز ودان گورى قۇلاشىن كەڭگە سەرمەگەندە بۇل ويىمدى ىشىمە بۇگىپ قالۋعا تۋرا كەلدى. ول بۇرىنعىلاردان وزگەشە ەۋروستاندارتقا ساي بالاباقشا سالىپ بەرەمىن دەپ كەسىپ ايتقاندا ءتىلىمدى تىستەي قويعانىم دا راس. مىنە, ءسويتىپ وسى بالاباقشا قۇرىلىسى قولعا الىندى. تاڭداۋ وسى ورتالىق كوشەدەگى ەسكى پاركتىڭ كوشە جاق بەتىنە ءتۇستى. بۇل ورىندى دا بولدى. جاڭا بالاباقشا عيماراتى ورتالىق كوشەنىڭ ءسانىن كەلتىرىپ, ساۋلەتتىك كورىنىسىنە كورىك بەرىپ تۇر. ول ءۇشىن جەرلەسىمىز, كاسىپكەر, مەتسەنات يسلامبەك سالجانوۆ باۋىرىمىزعا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق, – دەيدى اۋدان اكىمى.
وسى ارادا جەرلەسىمىز, كاسىپكەر يسلامبەك سالجانوۆ تۋرالى ءبىر-ەكى اۋىز تانىستىرا كەتۋ دە ارتىق بولماس. يسلامبەكتىڭ بالالىق شاعى وسى اۋداننىڭ بۇرىنعى برۋسيلوۆكا, قازىرگى قاراكەمەر اۋىلىندا ءوتتى. وسىندا تۋىپ-ءوستى. كەيىن قىزىلجار ورتا مەكتەبىن بىتىرگەننەن كەيىن اقتوبە مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, جوعارى ءبىلىمدى ەمدەۋ ءىسى دارىگەرى ماماندىعىن الىپ شىقتى. ۋاقىتتىڭ لەبىن سەزىنگەن يسلامبەك ينستيتۋت قابىرعاسىندا جۇرگەننىڭ وزىندە-اق بيزنەستىڭ الىپپەسىن اشىپ, ءوز بەتىنشە كۇن كورۋدىڭ قادامدارىن جاسادى. بۇل ونىڭ بويىنداعى كاسىپكەرلىككە دەگەن يكەمدىلىكتى دامىتۋعا سەبەپشى بولادى. ءسويتىپ, ۇلكەن كاسىپكەرلىككە قادام جاساۋعا بەكىنەدى. العاشقىدا «ماقسات كاپيتال» شاعىن جەكە كاسىپورنىن اشىپ, دەلدالدىق قىزمەتپەن جانە مۇناي ونىمدەرىن كوتەرمە ساتۋمەن اينالىستى. جۇمىس ءجۇرىپ, كاسىپكەرلىك كوكجيەگىن كەڭەيتۋ قاجەتتىگى تۋىنداعاندا «اقجول» قازاق-نەمىس بىرلەسكەن كاسىپورنىنا قوسىمشا قۇرىلتايشى جانە ديرەكتورى بولدى. بۇل كاسىپورىن باتىس قازاقستاندا اۆتوكولىك جانار-جاعارماي قۇيۋ ستانسالارىن, تەرمينالدارىن سالىپ, پايدالانۋعا بەردى. 2000-2001 جىلدارى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق ەنشىلىس كاسىپورنى «قازاقويل-پروداكتس» جشس اقتوبە فيليالىنىڭ ديرەكتورى, 2001-2004 جىلدارى اقتوبە قالاسىنداعى «اقجول» كومپانيالار توبىنىڭ قۇرىلتايشىسى جانە باس ديرەكتورى قىزمەتتەرىن ابىرويلى اتقاردى. 2004 جىلدان بەرى «التىن قىران» كومپانيالار توبىنىڭ قۇرىلتايشىسى جانە باس ديرەكتورى بولىپ جۇمىس ىستەۋدە. مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق بەلسەندى قىزمەتى, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك جانە مادەني دامۋىنا, حالىقتار اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ول «قۇرمەت» وردەنىمەن, بىرنەشە مەدالدارمەن, «ءبىلىم مەتسەناتى-2012» التىن مەدالىمەن جانە ديپلوممەن ماراپاتتالعان, «كومپانيا-2011» نوميناتسياسىندا قايىرىمدىلىق بويىنشا «التىن جۇرەك» جىل سايىنعى ۇلتتىق قوعامدىق سىيلىقتىڭ, قازاقستانداعى «كاسىپكەر-2012» حالىقارالىق كونكۋرسىنىڭ «ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋ» نوميناتسياسىنىڭ جەڭىمپازى بولدى. سونداي-اق, «التىن قىران» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قۇرىلتايشىسى جانە پرەزيدەنتى بولىپ تابىلادى.
– كومپانيا باسىندا قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرىندە 12 اۆتوكولىك جانارماي قۇيۋ ستانساسىن ىسكە قوسىپ, مۇناي ونىمدەرىنىڭ بولشەك ساۋداسىن جۇرگىزدى. كەيىن 250 ميلليون اقش دوللارىنا ءوزىنىڭ جەكە تەمىر جول پاركىن قۇرىپ, مۇناي تاسىمالىمەن اينالىستى. قازىرگى تاڭدا تەمىر جول پاركىندە 3722 تسيستەرنا ۆاگونى بار. ۆاگون پاركىن 10 مىڭ بىرلىككە دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلۋدە. قۋاتى ءبىر مەزگىلدە 50 مىڭ توننا مۇناي ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەرمينال قۇرىلىسىن باستادى. جوبانىڭ قۇنى 60 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايدى. بۇل جوبا بيىل جىل اياعىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
بۇل ءبىزدىڭ قوبدالىقتارمەن اۋىزەكى اڭگىمەدەن, باسقا دا دەرەك كوزدەرىنەن بىلگەنىمىز. ال, كلاستاسى تۋرالى «التىن قىران» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ اقتوبە وبلىسى بويىنشا وكىلى ءساندىباي اليتۋرليەۆ ايتار سىر ءوز الدىنا ءبىر بولەك. ولار ون جىل بىرگە وقىعان, ەكەۋى دە دارىگەرلىك ماماندىقتى تاڭداعان, قازىر بيزنەس سالاسىندا دا قويان-قولتىق ەڭبەك ەتۋدە. وسى وڭىردەگى بار شارۋانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن دە ءساندىباي. ارالارىنان قىل وتپەيتىن دوستىقتىڭ التىن كوپىرى كاسىپكەرلىكتە جالعاسىن تابۋدا. بالاباقشا عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن بۇرىن اياقتالدى, – دەيدى ءساندىباي اليتۋرليەۆ بىتكەن ىسكە ءسۇيسىنىسىن اڭعارتىپ.
رەسەيدەن اكەلىنگەن سارعىش قىزىل كىرپىشتەن بوي كوتەرگەن 150 ورىندىق ەكى قاباتتى بالاباقشا قۇرىلىسىنا 1 گەكتار جەر بولىنگەن. عيماراتتىڭ جالپى الاڭى 1832 شارشى مەتردى قۇرايدى. قۇرىلىس جۇمىستارى حالىقارالىق ەۋروستاندارتقا ساي جۇرگىزىلگەن. بالاباقشا قۇرىلىسىنا باتىس ەۋروپادان, رەسەيدەن, ۋكراينادان جەتكىزىلگەن وسى زامانعى ماتەريالدار پايدالانىلعان. وڭدەۋ جۇمىستارىن دا ەۋروپادان كەلگەن ماماندار جۇرگىزگەن. وڭدەۋ ماتەريالدارى, بالاباقشالار ءۇشىن ارنايى جاسالعان سانيتارلىق قۇرالدار, جارىق شامدارى گەرمانيادان اكەلىنىپ ورناتىلعان.
– جوبانىڭ جالپى قۇنى 394781 مىڭ تەڭگە تۇرادى. قۇرىلىس جۇمىستارىنا جەرگىلىكتى جەردىڭ 15 ادامى جۇمىسقا تارتىلدى. قۇرىلىس ماتەريالدارى, قوندىرعىلار مەن قۇرال-جابدىقتار ۋاقتىلى جەتكىزىلىپ تۇردى. جۇمىستا كىدىرىس بولعان جوق. بالاباقشاعا سۋ قۇبىرى تارتىلدى, كارىز جۇيەسى جۇرگىزىلدى. سۋمەن قامتۋدا جانە شايىندى سۋدى ايداۋدا كۇردەلى جاعداي تۋىنداماس ءۇشىن سكۆاجينا قازىلىپ, ناسوستار ورناتىلدى. مۇندا دەربەس جىلۋ قازاندىعى ورناتىلدى. بۇل بالاباقشانى جىلۋمەن جانە ىستىق سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اۋلاداعى بالالاردىڭ ويىن الاڭدارىنداعى اتكەنشەكتەر, باسقا ويىن قۇرالدارى ارنايى تاپسىرىسپەن جاسالعان. اۋلادا ءتورت كيىز ءۇي سياقتى ۇيشىكتەر جاسالدى. مەنىڭ وبلىستا قۇرىلىس سالعانىما 40 جىلداي بولدى, مۇنداي بىرەگەي بالاباقشانى ءالى كەزدەستىرمەدىم. مەتسەنات جەرلەسىمىزدىڭ ايتەۋىر سالىپ بەرسەم بولدى دەپ ەمەس, شىن كوڭىلدەن كەيىنگى ۇرپاقتىڭ يگىلىگىنە جاراسىن دەگەن نيەتى بايقالىپ-اق تۇر, – دەيدى باس مەردىگەر «ديزاينپروەكت» جشس پرورابى سانسىزباي جەكسەنباەۆ.
وسى جەردەن سەرىكتەستىك ديرەكتورى بەرىك يتباەۆتى دا جولىقتىردىق. ونىڭ ايتۋىنشا, بالاباقشاعا قۋات ۇستاعىش تەرەزەلەر ورناتىلعان, ولاردى بالالار اشىپ, قۇلاپ كەتپەۋ ءۇشىن ارنايى كىلتتەرى بار. تەرەزەلەر سىرتتان تۇسەتىن كۇننىڭ 8 ءتۇرلى ساۋلەسىنەن قورعايدى ەكەن. اۋلاعا كۇن ىسىعاندا زياندى زاتتار شىعاراتىن ءاسفالتتىڭ ورنىنا بەتون برۋسچاتكالار توسەلگەن. سونداي-اق, بولمەلەرگە كوزدى قارىقتىرمايتىن شامدار ىلىنگەن. بالالاردىڭ بويىن سۋىق الماۋ ءۇشىن ويىن بولمەلەرىنە جىلۋ ەدەننىڭ استىمەن جۇرگىزىلگەن. مۇندا سانتەحنيكالىق قوندىرعىلار ەرەسەكتەرگە, بالالارعا بولەك ورناتىلعان. بارىنەن دە ولار بالالارعا قولايلى ەتىپ ارنايى جاسالعان. اۋلانى جارىقتاندىراتىن شامدار دا تالعامعا ساي. سەگىز ويىن الاڭدارى سانكت-پەتەربۋرگتىڭ «كسيل» كومپانياسىندا ارنايى تاپسىرىسپەن جاساتقان ۇلتتىق ناقىشتاعى ويىن قۇرالدارىمەن جاراقتاندىرىلعان. بالاباقشانىڭ ىشكى ارلەۋ جۇمىستارىن سەربيالىق ماماندار جاساعان. وسىندا ءۇش ايدان بەرى جۇمىس ىستەپ جاتقان ارلەۋشىلەر بريگاداسىنىڭ بريگاديرى حاساف ياميني جەرگىلىكتى جۇمىسشىلارمەن ورتاق ءتىل تابىسىپ, جۇمىس جاساعاندارىن جەتكىزدى. بالاباقشانىڭ وزگەلەردەن ەرەكشەلىگى ەۋروستاندارتقا ساي جوسپارلانۋى جانە سالىنۋى, سونداي-اق, قىمبات تا ساپالى ماتەريالدار پايدالانىلۋى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بالاباقشادا جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي 8 توپ بولادى. قازىردىڭ وزىندە التى توپقا 150 بالا ىرىكتەلىپ الىنعان. بالاباقشاعا نەگىزىنەن از قامتىلعان وتباسى بالالارىن ءبىرىنشى كەزەكتە ورنالاستىرۋ ويلاستىرىلعان. بالاباقشا مەڭگەرۋشىسىنە كونكۋرس جاريالانىپ, ىرىكتەۋدەن وتكەن جۇمازيا ەرتىلەۋوۆا تاعايىندالعان.
– مەن بۇرىن وبلىستىق كاسىبي بىلىكتىلىكتى كوتەرۋ ينستيتۋتىندا ادىسكەر بولىپ جۇمىس ىستەدىم. تاڭداۋدىڭ ماعان تۇسكەنىنە قۋانىشتىمىن, – دەيدى ۇجىم باسشىسى. – مەنىڭ نەگىزگى ماماندىعىم – پەداگوگ-پسيحولوگ. بالالارىمىز ەرەسەك, جولداسىم اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, اۋىلعا بارىپ جۇمىس ىستەۋگە ول دا كەلىستى. ءسويتىپ, وسى جۇمىستى قولعا الىپ جاتىرمىن. بالاباقشانىڭ نەگىزگى جۇمىس باعىتى – رۋحاني-پاتريوتتىق سانا-سەزىمدى قالىپتاستىرۋ. باستى ماقساتىمىز – بالالاردىڭ ءوز ەلىنىڭ تاريحىن ءبىلۋ, ءوز ەلىنىڭ كەشەگى جانە بۇگىنگى قاھارماندارىن ماقتانىش تۇتۋ, ولاردىڭ ەرلىگىنە تاعزىم ەتۋ, ولارعا ساي بولۋ سياقتى پاتريوتتىق سەزىمگە تاربيەلەۋ.
مەڭگەرۋشىنىڭ اڭگىمەسىنەن اڭعارعانىمىز, بالاباقشاعا ءۇش جاستان التى جاسقا دەيىنگى 150 ءبۇلدىرشىن قابىلدانعان. مۇندا جۇمىس ىستەيتىن 23 پەداگوگ ىرىكتەۋدەن وتكەن. ولاردىڭ ىشىندە 13-ءى تاربيەشىلەر. ۇستازدار مەن تاربيەشىلەر استانانىڭ جانە اقتوبەنىڭ ۇزدىك بالاباقشالارىندا تاجىريبەدەن وتكەن. اكىمشىلىك-تەحنيكالىق قىزمەتشىلەر 32 ادامدى قۇرايدى. قوردىڭ قارجىلاي دەمەۋشىلىگىمەن بالاباقشا مەڭگەرۋشىسى جۇمازيا ەرتىلەۋوۆاعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ اپەرىلىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن, كولىكپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. وسى شارانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى بۇلبۇل ەلەۋسىنوۆا جاڭا بالاباقشا اۋدان ورتالىعىنداعى بالالار مەكەمەلەرىنە دەگەن سۇرانىستى ارتىعىمەن جاباتىنىن, جالپى بارلىق اۋىلداردا بالاباقشامەن قامتۋ ماسەلەسى تولىقتاي شەشىلگەنىن جەتكىزدى. بالاباقشا اۋداندىق اكىمدىكتىڭ بالانسىنا وتكىزىلگەن. بۇل «التىن قىران» قايىرىمدىلىق قورى دەمەۋشىلىك قادامىن وسىمەن دوعاردى دەگەن ءسوز ەمەس. قور بۇدان بىلاي دەمەۋشىلىك جاساپ, بالاباقشامەن بايلانىسىن ۇزبەك ەمەس.
– قور بۇعان دەيىن اۋدانداعى, قىزىلجار اۋىلىنداعى مەشىتكە جانە وسىنداعى ورتا مەكتەپكە, قاراكەمەر نەگىزگى مەكتەبىنە دەمەۋشىلىك كومەك بەرىپ كەلگەن. بۇدان باسقا وسى مەكتەپتەردەگى از قامتىلعان وتباسىلارىنىڭ جاقسى وقيتىن بالالارىن استاناعا اپارىپ, قىدىرتىپ, ەلوردامەن تانىستىرۋدى داستۇرگە اينالدىرعان-دى. بيىل اۋدان ورتالىعىنان دا بالالاردى استاناعا اپارۋدى باستادىق, – دەيدى «التىن قىران» حالىقارالىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ اقتوبە وبلىسى بويىنشا وكىلى ءساندىباي اليتۋرليەۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە.
قور «بوبەك» قورىمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەپ, از قامتىلعان وتباسى جانە جەتىم بالالارعا تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. بالالار ۇيىنە, جوق-جىتىك جانە كوپ بالالى وتباسىلارىنا, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنە, مۇگەدەكتەرگە, ارداگەرلەر ۇيىمدارىنا كومەك بەرۋدى داستۇرگە اينالدىرعان, مەملەكەتتىك ءتىلدى ناسيحاتتاۋ جانە دامىتۋعا ۇدايى كوڭىل بولەدى. گولليۆۋدتىڭ «ديسنەي» ستۋدياسىنىڭ فيلمدەرىن اعىلشىنشادان قازاقشاعا اۋدارۋعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتكەن. قازاق ءتىلىن ناسيحاتتاۋ بويىنشا ءتۇرلى كونفەرەنتسيالار, مادەني-كوپشىلىك شارالار وتكىزۋگە دە مۇرىندىق بولىپ ءجۇر. قايىرىمدىلىق قورى ادەبيەت پەن ونەردى دامىتۋعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋدى داعدىعا اينالدىرعان. قوردىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن بەلگىلى اقىندار مەن جازۋشىلاردىڭ كىتاپتارى مىڭداعان دانامەن شىعارىلۋدا. ۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ «قان مەن تەر» جانە «سوڭعى پارىز» روماندارىن اقش-تان اعىلشىن تىلىندە شىعارۋعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتتى.
الاشىنا اقجارىلقاپ كوڭىلىمەن كومەگىن ۇسىنۋدى ازاماتتىق پارىزى سانايتىن كاسىپكەر يسلامبەك سالجانوۆ مۇنداي قايىرىمدىلىقتى جۇرەك قالاۋىمەن جاسايتىنىن, ءوزىن كوپ دارىپتەۋگە قارسى ەكەنىن دە بىلەمىز. ول ونى كوزگە ءتۇسۋ, ارزان بەدەل جيناۋ ءۇشىن جاسامايتىنىن دا بىلەتىندەر جىر عىپ ايتادى. دەگەنمەن, «اتتان اتتىڭ نەسى ارتىق, قازاناتى ءبىر باسقا, ادامنان ادامنىڭ نەسى ارتىق, ازاماتى ءبىر باسقا» دەمەي مە, اتام قازاق. مىنە, ازاماتىم دەپ كورسەتۋگە تۇراتىن ۇلىڭ بولسا, نەگە ماقتانباسقا, ال, يسلامباەك سالجانوۆتى ماقتاۋعا دا, ونىمەن ماقتانۋعا دا تۇرادى. ول ىستەگەن ىسىمەن, قايىرىمدىلىق قاسيەتىمەن, كىسىلىك كەلبەتىمەن وسىعان ابدەن لايىق ازامات. ونى بۇگىن تۇساۋكەسەرى بولعان «نۇرلى بولاشاق» بالاباقشاسىن سالىپ بەرىپ قانا قويماي, اۋداندىق اكىمدىككە تەگىن وتكىزۋى جانە بۇل بالاباقشانى بولاشاقتا دا نازاردا ۇستاۋعا ۋادە بەرۋى ارقىلى مۇنى تاعى ءبىر دالەلدەي ءتۇستى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى,
قوبدا اۋدانى.
