«قۋاتتى قازاقستان دەگەنىمىز, بۇل ەڭ اۋەلى وڭىرلەردىڭ قۋاتتىلىعى بولىپ سانالادى. ەلدىڭ بولاشاعى ەكونوميكاداعى كەلەشەگى زور سالالاردىڭ دامۋىمەن بايلانىستى. بۇل ءۇشىن الدىمەن جاڭا زاۋىتتار كوپ سالىنىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم قارقىندى دامۋى قاجەت».
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەشەندى دامۋعا بەتبۇرىس
كەشە استانادا ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان ارىنمەن رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جۋرناليستەرىنىڭ كەزدەسۋىن وتكىزدى. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ وكىلى التاي ابيبۋللاەۆتىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, مۇنداي ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءداستۇرلى سيپاتقا يە بولىپ وتىر.
پاۆلودار وبلىسى ەلىمىزدەگى ونەركاسىبى دامىعان يندۋستريالى وڭىرلەردىڭ بىرىنەن سانالادى. مۇندا حالىقتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى ناق وسى ونەركاسىپ وندىرىسىندە قىزمەت ىستەيدى. وبلىستاعى 15 جۇيە قۇراۋشى ءىرى كاسىپورىن ءوڭىردىڭ ونەركاسىپتىك ونىمدەرىنىڭ 80 پايىزىن وندىرەدى.
«قۋاتتى قازاقستان دەگەنىمىز, بۇل ەڭ اۋەلى وڭىرلەردىڭ قۋاتتىلىعى بولىپ سانالادى. ەلدىڭ بولاشاعى ەكونوميكاداعى كەلەشەگى زور سالالاردىڭ دامۋىمەن بايلانىستى. بۇل ءۇشىن الدىمەن جاڭا زاۋىتتار كوپ سالىنىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم قارقىندى دامۋى قاجەت».
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەشەندى دامۋعا بەتبۇرىس
كەشە استانادا ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان ارىنمەن رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جۋرناليستەرىنىڭ كەزدەسۋىن وتكىزدى. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ وكىلى التاي ابيبۋللاەۆتىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, مۇنداي ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءداستۇرلى سيپاتقا يە بولىپ وتىر.
پاۆلودار وبلىسى ەلىمىزدەگى ونەركاسىبى دامىعان يندۋستريالى وڭىرلەردىڭ بىرىنەن سانالادى. مۇندا حالىقتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى ناق وسى ونەركاسىپ وندىرىسىندە قىزمەت ىستەيدى. وبلىستاعى 15 جۇيە قۇراۋشى ءىرى كاسىپورىن ءوڭىردىڭ ونەركاسىپتىك ونىمدەرىنىڭ 80 پايىزىن وندىرەدى.
وبلىس مينەرالدى شيكىزات كوزدەرىنە وتە باي. رەسپۋبليكا كومىر قورىنىڭ 36 پايىزى, نيكەلدىڭ 16 پايىزى, التىننىڭ 5 پايىزى, مىستىڭ 4 پايىزى وسى وڭىردە شوعىرلانعان. سونىمەن قاتار, قازاق ۇلتىنىڭ قايماعىن قۇرايتىن ونەر مەن مادەنيەتتىڭ, عىلىمنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ شىققان ورتاسى دا وسى – باياناۋىل ءوڭىرى بولىپ تابىلادى.
پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ءبىلدىرىپ, ءوڭىر ءتولقۇجاتىندا تىركەلەتىن وسىنداي ماڭىزدى دەرەكتەردەن كەيىن وبلىس اكىمى ەرلان ارىن جۋرناليستەردى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرمالارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن, وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ 2013 جىلعى قاڭتار-تامىز ايلارى ارالىعىنداعى قورىتىندىلارىمەن تانىستىرىپ ءوتتى. وبلىس باسشىسىنىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, جىل باسىنان باستاپ حالىقتىڭ ناقتى تابىسى 8,9 پايىزعا (62760 تەڭگە), ورتاشا ايلىق جالاقى 9,3 پايىزعا (89663 تەڭگە) ارتقان. نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمى 144,1 ميلليارد تەڭگەنى (100,3 پايىز) قۇراعان.
دەگەنمەن, ءوندىرۋ ونەركاسىبى ءونىمىنە سىرتقى سۇرانىستىڭ ازايۋىنا بايلانىستى وبلىستا ونەركاسىپتىك ءونىم كولەمى 1,7 پايىزعا تومەندەگەن ەكەن. جۋرناليستەر وسى ماسەلەگە ءبىراز شۇيلىككەن ەدى. ونىڭ سەبەپ-سالدارىن وبلىس اكىمى تارقاتا ايتىپ, تالداۋلار جاساي وتىرىپ, ءتۇسىندىرىپ بەردى. وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا جوعارىدا ايتىپ كەتكەنىمىزدەي, جۇيە قۇراۋشى ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ىقپالى زور بولعاندىقتان, ولاردىڭ ءاربىرىنىڭ جۇمىسىنداعى ىركىلىستەر ورتاق كورسەتكىشتەرگە ۇلكەن اسەر ەتەدى. بيىلعى جىلى وسىنداي جاعداي جوندەۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا ورىن الىپ, مۇنداعى بەنزين ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 20,3 پايىزعا ازايىپ كەتكەن. پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى وبلىستىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمى مەن بيۋدجەتىنىڭ ەداۋىر بولىگىن بەرەتىن ۇلكەن كاسىپورىن. دەگەنمەن, بۇل ىركىلىستىڭ اعىمدىق سيپاتى جوق. كۇنى ەرتەڭ جاعداي رەتتەلگەن كەزدە, ءبارى قالپىنا كەلۋگە ءتيىس.
راسىندا دا, پاۆلودار وبلىسىنداعى قازىرگى جەكەلەگەن پروبلەمالار كەرى كەتۋ ەمەس, دامۋ پروبلەمالارى بولىپ تابىلاتىندىعىنا كوز جەتكىزدىك. ويتكەنى, وبلىس اكىمىنىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, وبلىس دامۋىندا جان-جاقتىلىق پەن كەشەندىك دامۋ سيپاتى باسىم. ماسەلەن, وبلىستا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ اياسىندا قۇنى 744,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسيالارىن قۇرايتىن 82 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. وسىلاردىڭ بارلىعى ىسكە قوسىلعاندا 10,332 جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى. سونىڭ ىشىندە 38 ميلليارد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسيالارى سالىنعان ەكى ءىرى جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى دا 6 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. مۇنىڭ سىرتىندا 226,7 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 51 جوبا جۇزەگە اسقان. وسىنىڭ ناتيجەسىندە 3424 جۇمىس ورنى قۇرىلعان.
وبلىستا «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى قۇرىلىپ, ول قارقىندى دامۋ ۇستىندە. سونداي-اق, «ونىمدىلىك-2020», «ەكسپورتتاۋشى-2020», «اگروبيزنەس-2020», «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلامالارى ىسكە اسىرىلۋ ۇستىندە. وسىلاردىڭ ارقايسىسى بويىنشا قوماقتى قارجىلار يگەرىلىپ, وبلىستىڭ ودان ءارى دامۋىنا ۇلكەن ىقپال ەتەتىندىگى انىق.
ماسەلەن, سوڭعى باعدارلامانىڭ وزىنە عانا ۇستىمىزدەگى جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3,7 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. بۇل قارجى يگەرىلۋ ۇستىندە.
اتالعان جۇمىستاردىڭ ءناتيجەسىندە وبلىستىڭ ەكسپورتتىق تاۋارلارىنىڭ كولەمى بىلتىرعى جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 20 پايىزعا ارتقان, ەسەسىنە يمپورت كولەمى تومەندەگەن. ءسويتىپ وبلىس العاش رەت سىرتقى ساۋدانىڭ 77,2 ميلليون اقش دوللارى كولەمىندەگى وڭ سالدوسىنا يە بولعان. وبلىستاعى بولشەك ساۋدا اينالىمىنىڭ ءوسىمى 112,5 پايىزدى قۇراعان.
وبلىستىڭ الەۋمەتتىك, مادەني سالالارىندا كوپتەگەن جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلىپ, وسىنىڭ ناتيجەسىندە حالىق رۋحىنىڭ كوتەرىلىپ قالعاندىعىن جۋىقتا وبلىستاعى قاسيەتتى توپىراقتاردىڭ ءبىرى سانالاتىن باياناۋىل اۋدانىنا جاساعان ساپارىمىزدا ءوزىمىز دە بايقاعان ەدىك. مۇندا قازاقستان عىلىمىنىڭ كوشباسشىسى قانىش ساتباەۆتىڭ مەموريالدىق مۇراجايى مەن وسىدان 150 جىلداي بۇرىن مۇسا شورمانوۆ سالدىرعان مەشىت قايتا جاڭعىرتىلىپ, كەلۋشىلەرگە ەسىگىن ايقارا اشقاندىعىن كورگەنبىز. بۇل ەكى شارا دا جەكەلەگەن ادامداردىڭ قارجىسىنا جۇزەگە اسىپتى. ياعني بيۋدجەت قاراجاتى شىعىندالماعان. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ اتىنان وسى باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ قالاي جالعاسىپ جاتقاندىعىن سۇراعانىمىزدا شوقان ءۋاليحانوۆ پەن پوتانينگە قازاقستان مەن رەسەيدە ەسكەرتكىش قويىلعاندىعىن, زەيىن شاشكين مەن ءسابيت دونەنتاەۆتىڭ ەسكەرتكىشتەرى ورناتىلاتىندىعىن, ەندىگى كەزەكتە جاياۋ مۇسانىڭ, مۇسا شورمان ۇلىنىڭ, باسقا دا تاريحي تۇلعالاردىڭ جاتقان جەرلەرىن كورىكتەندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلەتىندىگىن ەستىدىك. وسىنداي جۇمىستار وبلىستىڭ باسقا دا اۋداندارىندا قولعا الىنعان. مۇنداعى ماقسات حالقىمىزدىڭ تاريحي تۇلعالارىنا قىزمەت كورسەتۋ ارقىلى وبلىستا ءتۋريزمدى جانداندىرۋ, باياناۋىل ءوڭىرىنىڭ كورىكتى تابيعاتىن حالىق يگىلىگىنە اينالدىرۋ ەكەندىگىن ەستىدىك.
وبلىس اكىمى جۋرناليستەردىڭ قويعان سۇراعىنا بايلانىستى وبلىستىڭ جىلىتۋ ماۋسىمىنا جاقسى دايىندىقپەن كەلگەندىگىن, 29 قازاندىقتىڭ تولىقتاي جوندەلگەندىگىن, بيىل العاش رەت ەكىباستۇز ەنەرگيا ورتالىعىن جاراقتاندىرۋ ىسىنە اكتسيونەردىڭ 1 ميلليارد 700 ميلليون تەڭگە قاراجات سالعاندىعىن, وبلىستا «ۇلگىلى اۋىلدار» باعدارلاماسىنىڭ قولعا الىنىپ, 25 اۋىلدىڭ تاڭدالىپ الىنىپ, ولاردى كورىكتەندىرۋ جانە تۇرمىسقا جايلى ەتۋ ءىسىنىڭ باستالعاندىعىن ايتىپ ءوتتى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
باعىتىمىز ايقىن, كوشىمىز ءتۇزۋ
ەرلان ارىن,
پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى.
ەلىمىزدىڭ ءار ءوڭىرىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار ەكەنى بەلگىلى. سول سياقتى ەرتىستىڭ پاۆلودار ءوڭىرى ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق ورتالىعىنىڭ ءبىرى سانالادى. قۋاتتى ەكونوميكا قۇرۋ جولىندا وڭىرلەردىڭ قۋاتتى بولۋى ەلباسى نازارىندا. بيىلعى جىلى وبلىسىمىز الدىنا قويعان ناقتى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا ءساتتى قادامدارعا قول جەتكىزدى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ءوڭىرىمىز تاعى دا ءوزىنىڭ وندىرىستىك الەۋەتى مەن دامۋ قارقىنىن كورسەتە الدى دەپ ويلايمىن.بۇل كۇندەرى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جالپى قۇنى 744,5 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 82 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ينۆەستيتسيا كولەمى 38 ملرد. بولاتىن 2 جوبا تولىق قۋاتىندا جۇمىس جاساۋدا. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 6 جوبا پايدالانىلۋعا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار, وڭىردە 4 مىڭعا جۋىق ادامعا جاڭا جۇمىس ورنىن اشىپ بەرگەن 51 جوبا ىسكە قوسىلسا, ونىڭ 41 جوباسى قازىرگى كەزدە تولىق قۋاتىندا. جالپى, بۇل باعدارلاما اياسىندا ون مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاسادى.
ەلباسى تاپسىرماسىنا وراي وبلىسىمىزدا حيميا جانە مۇناي-حيميا كلاستەرىن دامىتاتىن «پاۆلودار» ارنايى ەركىن ەكونوميكالىق ايماعى قۇرىلعان بولاتىن. جوبا ءوندىرىستى وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ۇلكەن مۇمكىندىكتەرىنە جول اشتى. قازىر ەكونوميكالىق ايماققا قىزىعۋشىلىق تانىتقان 45 كاسىپورىن باعدارلاماعا قاتىسۋشى مارتەبەسىن الدى. ماسەلەن, 12 جوبا بويىنشا ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى وندىرىلمەگەن ءونىم وندىرىسىنە باسىمدىق بەرىلەدى. اتاپ ايتقاندا, «قازاتومپروم» اق-پەن بىرلەسىپ ەلىمىزدە العاش رەت جىلىنا 130,0 مىڭ توننا پوليكرەمني, 100 مىڭ توننا سۋتەگى اسقىن وكسيدى, 3 مىڭ توننا پولياليۋميني ءحلوريدى شىعارىلادى. بارلىق وندىرىلگەن پوليكرەمني, سۋتەگى اسقىن وكسيدى ەلىمىزگە, نەگىزىنەن, «قازاتومپروم» اق-تىڭ ەلەكتر-تەحنيكالىق جانە حيميالىق قاجەتتىلىگى ءۇشىن وندىرىلەدى. سونداي-اق, بەلگىلى ءبىر بولىگى رەسەيگە ەكسپورتقا جىبەرىلەدى. بۇعان قوسا, ەلىمىزدە جەتكىلىكسىز مولشەردە شىعارىلاتىن جانە يمپورتتالاتىن كۇكىرت قىشقىلى, پوليەفيرلى مايلار ءوندىرىسى جاندانادى. جانە قوسالقى ايماق قۇرۋ بويىنشا دا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
وبلىس ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «ونىمدىلىك-2020» باعدارلاماسىنان دا تىس قالعان جوق. ەلىمىزدەگى 51 جوبانىڭ تورتەۋى ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ ەنشىسىندە. ولار – «Format Mach Company» جشس, «رومات» فك جشس, «نەفتەحيم LTD» جشس جانە «پاۆلودار ماشينا جاساۋ زاۋىتى» اق. اتالعان باعىت بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى 5 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ ماسەلەسى شەشىلدى.
بۇگىنگىدەي باسەكەلەستىك زامانىندا ساپاسى جوعارى قىزمەت كورسەتەتىندەردىڭ عانا باعى جاناتىنى تۇسىنىكتى. وسىعان ەرەكشە ءمان بەرگەن ايماق كاسىپكەرلەرى يسو 9001, 14001, 22000 جانە OHSAS 18001 ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسىنىڭ سەرتيفيكاتتارىن يەلەنۋدە. بۇلاردىڭ قاتارى قازىردىڭ وزىندە 265 كاسىپورىنعا جەتتى. وسى تۇستا ۇلتتىق كومپانيالار مەن ءىرى كاسىپورىندار اراسىندا تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا قازاقستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋ ماقساتىندا 858,6 ملرد. تەڭگەنىڭ كەلىسىمدەرى جاسالدى. بۇل مەجەلەگەن قارجىدان 1,5 ەسەگە ارتىق.
ەل ەكونوميكاسىن قۋاتتاندىرا تۇسۋدە اگرارلىق سەكتوردىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. اعىمداعى جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن سۋبسيديالاۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2 ملرد., جەرگىلىكتى قازىنادان 1,6 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلدى. وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى ەگىس القاپتارىنىڭ كولەمى 1138,5 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ديقاندار وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا جەمشوپتىك داقىلدار القابىن 47,5 مىڭ گەكتارعا, ازىقتىق داقىلدار القابىن 68 مىڭ گەكتارعا ارتتىردى. بۇگىنگى تاڭدا 90 مىڭ گەكتاردىڭ ەگىستىگى ورىلدى, ورتاشا شىعىم گەكتارىنان 11,6 تسەنتنەردەن الىنۋدا. سونداي-اق, 800 گەكتاردان كوكونىس جينالدى. باقشالىق ونىمدەر گەكتار باسىنان 218 تسەنتنەردەن جەمىس بەردى.
مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە كەلەر بولساق, وڭىردە 431,8 مىڭ باس ءىرى قارا, 115,6 مىڭ باس جىلقى, 600 مىڭعا جۋىق قوي-ەشكى, 75,2 مىڭ شوشقا مەن 997 مىڭ قۇس بار. ەسەپتى كەزەڭدە 256,0 مىڭ توننا ءسۇت, 45 مىڭ توننا ەت, 80 ميلليون داناعا جۋىق جۇمىرتقا ءوندىرىلدى.
كاسىپكەرلىكتىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋدە وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ ءرولى ەرەكشە. جىل باسىنان بەرى وبلىس كاسىپورىندارىنىڭ وكىلدەرى مينسك, ۋفا, وسكەمەن قالالارىندا بولىپ, ءوزارا ارىپتەستىك قاتىناستى نىعايتۋ تۋرالى كەلىسىمشارتتارعا قول قويدى. بۇعان قوسا, ءوڭىر كاسىپكەرلەرى استانا قالاسىندا وتكەن چەحيالىق كاسىپكەرلەرمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋگە قاتىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. ءوز كەزەگىندە كورەيا مەن شۆەتسيا ەلشىلىكتەرى ۇيىمداستىرعان وسىنداي كەزدەسۋلەر دە ەل ەكونوميكاسىن ارتتىرۋعا جاسالعان ناقتى قادام بولدى دەي الامىز.
بۇگىنگى تاڭدا ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – تۇرعىنداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ. بيىلعى جىلى وڭىردە «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي - 2020» باعدارلاماسى نەگىزىندە 180 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تاپسىرىلادى. قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا وبلىستا 83,6 مىڭ شارشى مەتر باسپانا پايدالانۋعا بەرىلدى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس, بۇل وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 18,4 پايىزعا ارتىق. ەل بولاشاعى جاستاردىڭ قولىندا دەپ جاتامىز. وسىنى ەسكەرە كەلىپ, باعدارلامادا جاس وتباسىلارعا باسىمدىلىق بەرۋ جاعىن قاراستىرىپ وتىرمىز.
تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – تۇرعىنداردى ساپالى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ. ءتۇيتكىلدى شەشۋدىڭ جولىن ەل ۇكىمەتى نازاردا ۇستاپ وتىر. بۇل سوزىمىزگە «اق بۇلاق» باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى دالەل بولا الادى. بيىل وبلىسىمىز جالپى قۇنى 871,6 ميلليون تەڭگە بولاتىن ءۇش جوبانى قولعا الدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەرتىس اۋىلى مەن اقسۋ قالاسىنا قاراستى قالقامان كەنتىندە سۋ قۇبىرىن قايتا جاڭارتۋ, شارباقتى اۋدانىنىڭ گالكين اۋىلىنا سۋ قۇبىرىن تارتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر.
ۇلت بولاشاعى ءبىلىمدى ۇرپاقتىڭ قولىندا دەسەك, وبلىسىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەر بار. وبلىس ەلىمىزدىڭ مەكتەپتەردە ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋ جۇيەسى ماسەلەسىن شەشىپ قويعان وڭىرلەردىڭ كوش باسىندا كەلەدى. بيىلعى جاڭا وقۋ جىلىندا 413 ءبىلىم ورداسى پارتاسىنا 88,1 مىڭ وقۋشى وتىردى. وقۋلىقتار جانە وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدارمەن جابدىقتالدى. مەكتەپتەر كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىلدى, ينتەرنەت جۇيەسىنە ەنگىزىلدى. بارلىق ورتا جانە نەگىزگى مەكتەپتەر كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا جاسالىنىپ جاتقان مۇنداي جاعدايلار ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا تىكەلەي جول اشتى. ايتالىق, 2013 جىلى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە 3749 وقۋشى قاتىستى. وبلىس بويىنشا 78 تۇلەك «التىن بەلگىگە» يە بولدى.
وڭىردە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءتورت جاڭا مەكتەپ قۇرىلىسى جۇرۋدە. جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا وبلىس ورتالىعىندا 720 ورىندىق «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى» اشىلدى. سالاداعى جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ءبىرى – ءۇش پەن التى جاس ارالىعىنداعى بۇلدىرشىندەردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ تولىق قامتىلدى.
بيىلعى جىلى وبلىسىمىزدا 7604 ءسابي جارىق دۇنيە ەسىگىن اشتى. تۋ كورسەتكىشى ءاربىر مىڭ ادامعا شاققاندا 10,15 بالانى قۇرايدى. جالپى العاندا, وبلىستا 380 مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۇيىم جۇمىس جاسايدى. مۇنىمەن قاتار, 117 جەكە مەنشىك مەديتسينالىق سۋبەكتى تىركەلگەن. ايتا كەتەرلىگى, وڭىردە قاڭتار-تامىز ايلارىمەن ەسەپتەگەندە قاتەرلى ىسىك دەرتىنە شالدىققاندار كورسەتكىشى 0,6 پايىزعا تومەندەدى. سونداي-اق, پسيحيكالىق اۋىتقۋلار سىرقاتى 1,7 پايىزعا, جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋىنان كوز جۇماتىندار سانى 3,1 پايىزعا كەمىگەندىگى بەلگىلى بولدى.
دەنى ساۋ ۇلت تاربيەلەۋدە دەنەشىنىقتىرۋ مەن سپورت سالاسىن دامىتۋ قاجەت ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز. ايماقتا مەنشىك ءتۇرى الۋان 3250 بىرلىك سپورت وبەكتىلەرى مەن عيماراتتارى بار. بۇگىنگى تاڭدا 200,7 مىڭ تۇرعىن دەنەشىنىقتىرۋمەن جانە سپورتپەن شۇعىلدانادى. بۇل – ءوڭىر حالقىنىڭ 27 پايىزى. اعىمداعى جىلى 35 جەرلەسىمىز سپورتتىڭ ارتۇرىنەن ەل چەمپيونى اتاندى.
مادەنيەت, ادەبيەت, تاريح – مۇنىڭ ءبارى كەشەگىمىزدەن سىر شەرتەتىن شەجىرەمىز. ۇلىلارىمىزدى ۇلىقتاي ءبىلۋ – پارىزىمىز. وڭىردە «تاريحي-مادەني مۇرا» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ايتارلىقتار جۇمىستار اتقارىلدى. شارباقتى اۋدانىندا حازىرەت عابدىلۋاحيت تىلەنىش ۇلىنا, ەكىباستۇز قالاسىنىڭ ايماعىنداعى اقكول اۋىلدىق وكرۋگىندە اعارتۋشى, فيلوسوف حازىرەت يشان يسابەككە, ەرتىس اۋدانىندا باتىر تايماس بەكباۋ ۇلىنا كەسەنەلەر ورناتىلدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى حالىققا جولداۋىندا: «ءبىز ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىمىز بەن ءداستۇرىمىزدى وسى ارالۋاندىعىمەن جانە ۇلىلىعىمەن قوسىپ قورعاۋىمىز كەرەك, مادەني يگىلىگىمىزدى بولشەكتەپ بولسا دا جيناستىرۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن. وسى باعىتتا وبلىستىڭ تاريحي-مادەني مۇرالارى وبەكتىلەرىن دامىتۋ جانە ساقتاۋ ماقساتىندا 2013-2015 جىلدارعا ارنالعان «تاريحي مادەني مۇرا» جوسپارى جاسالدى.
وبلىستىڭ 31 مادەني وبەكتىسىندە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ايتالىق, 5 اۋداندىق مادەنيەت ءۇيى, 17 اۋىلدىق كلۋب, جەلەزين, كاشىر, ەرتىس اۋداندارىنىڭ 3 ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالارى زامان تالابىنا ساي قايتا جاڭارتىلدى. جاقىندا عانا قازاق عىلىمىنىڭ اتاسى قانىش ساتباەۆتىڭ مەموريالدىق مۋزەيى قايتا جاڭارتىلىپ, جاڭا كەلبەتكە ەندى.
بيىل داڭق مەموريالىندا ءۇش كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ن.بەردنيكوۆتىڭ, ي.سۋپتەلدىڭ جانە د.پوتاپوۆتىڭ بارەلەفتەرى اشىلدى. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى د.م.كاربىشەۆتىڭ اناسى ا.ە.كاربىشەۆاعا ارنالعان ەستەلىك بەلگىسىمەن ەسكەرتكىش تاقتاسى اشىلدى. الداعى ۋاقىتتا جەرلەسىمىز قاليجان بەكحوجيننىڭ 100 جىلدىعى اتالىپ وتىلمەك.
تىزبەكتەي بەرسەك, مۇنداي جۇمىستاردى كوپتەپ ايتۋعا بولادى. باستىسى, اتقارىلىپ جاتقان ىستەر تەك وبلىسىمىزدىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا قىزمەت ەتىپ قانا قويماي, مەملەكەتىمىزدىڭ قۋاتتانا ءتۇسۋىنە, ودان ءارى گۇلدەنۋىنە جول اشادى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. شىن ءمانىندە ءبىز باعىتى ايقىن, بولاشاعى جارقىن ەلمىز. ەلباسىمىزدىڭ سىندارلى دا ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبىز الەمدى دۇرلىكتىرگەن قارجى داعدارىسىنىڭ قيىن كەزەڭدەرىنە دە توتەپ بەرە الدىق. بىرلىك پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ناقتى ۇلگىسىن تانىتتىق. وسى جەتىستىكتەردىڭ بارلىعى ەلىمىزدى كوپ كۇمان مەن كوك تۇماننان ادا قىلىپ, جارقىن بولاشاققا جەتەلەپ وتىرعانى داۋسىز. ەڭ باستىسى, قولدا بارىمىزدى باعالاپ, سونىڭ قادىرىن جەتە ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.
تابىسىمىز تولاعاي
قۋاتتى مەملەكەت قۇرۋ جولىندا ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى سانالاتىن تەمىر جول سالاسىنىڭ ماڭىزى زور. مەن سانالى عۇمىرىمنىڭ ۇزاق ۋاقىتىن وسى سالامەن تىعىز بايلانىستىرىپ كەلەمىن. ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتا المايمىن, توقسانىنشى جىلدارداعى توقىراۋ تۇسىنداعى تىعىرىق تەمىر جول سالاسىن دا اينالىپ وتكەن جوق.
ءتىپتى, كاسىپورىننىڭ دەبيتورلىق قارىزى 20 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن كەزدەرى دە بولدى. بۇعان قىرىق ميلليون تەڭگە كرەديتورلىق قارىز بەن جۇمىسشىلار الدىنداعى 3,5 ميلليارد تەڭگە ەڭبەكاقى قارىزىن قوسىڭىز.
سول تۇستا ەلباسىمىزدىڭ كورەگەندىگى ارقاسىندا تەمىر جولدى رەفورمالاۋ قولعا الىنعان بولاتىن. قۇدايعا ءشۇكىر, تاريح ءۇشىن قىسقا عانا مەرزىمدە «قازاقستان تەمىر جولى ۇك» اق ادام تانىماستاي وزگەرىستەردى باسىنان ءوتكەردى. ءسوزىم دالەلدى بولۋى ءۇشىن كاسىپورىننىڭ ەكى ءمارتە «التىن ساپا» ناگراداسىن يەلەنگەنىن ايتپاي كەتپەسكە بولماس. بۇگىن ەڭ بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقان كاسىپورىندار كوش باسىندا كەلە جاتقانى قۋانىشتى-اق.
بيىلعى جىل وبلىس ەكونوميكاسى جاقسى قارقىنمەن ىلگەرى باسىپ كەلە جاتسا, ءبىزدەر, تەمىرجولشىلار دا سۇبەلى ۇلەسىمىزدى قوسۋعا نيەتتىمىز.
جازدىڭ اپتاپ ىستىعى مەن قىستىڭ قاقاعان ايازىنا قاراماستان تەمىر جول تاسىمالى جۇمىسىن تەجەپ كورگەن ەمەس. بىلتىر ەلىمىز بويىنشا 86 ميلليون توننا جۇك تاسىمالدانىپتى. وسى كورسەتكىشتىڭ 34 پايىزى ءبىزدىڭ وبلىسىمىزعا تيەسىلى. ال, بيىلعى جىلدىڭ ءوزىندە ءبىز رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 37 پايىزىن قانجىعامىزعا بايلادىق.
وسى تۇستا سالىستىرمالى تۇردە مىناداي دەرەكتەردى كەلتىرىپ وتكىم كەلىپ تۇر. تەمىر جول تاسىمالدارى كولەمى جونىنەن بىلتىرعى جىلى تمد كولەمىندە كوش باسىنا ەكى وبلىس شىققان بولاتىن. ونىڭ ءبىرى – پاۆلودار وبلىسى دا, ەكىنشىسى, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كەمەروۆ وبلىسى. الايدا, بىزدەر ءۇشىن ول ەش توقمەيىلسۋگە سەبەپ بولمايدى. ويتكەنى, ءبىزدىڭ تابىسىمىز تولاعاي بولعانىمەن, الداعى مۇمكىندىكتەرىمىز بۇدان دا زور.
پاۆلودار وبلىسى يندۋستريالاندىرۋ مەن ماشينا جاساۋ سالاسى بويىنشا الدىنا جان سالماي دامىپ كەلە جاتقان ءوڭىر. تاعى ءبىر كوز قۋانتارلىق جاعداي – تمد ەلدەرى ىشىندە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق-پەن كەلىسىمشارت جاساسقان وڭىرلەر اراسىندا دا پاۆلودار وبلىسى كوش باستادى. كاسىپورىن جاساسقان شارتتاردىڭ 154 ميلليارد تەڭگەسى وسى وڭىرگە تيەسىلى دەسەك, بۇل جالپى سومانىڭ 28 پايىزىن قۇرايدى.
ەكىباستۇز قالاسىنداعى قازاقستان ۆاگون جاساۋ كومپانياسى بىلتىردىڭ وزىندە 1700 دانا جۇك ۆاگونىن جاساپ شىقتى. بيىل ولار كورسەتكىشتى ەكى جارىم مىڭعا جەتكىزۋدى مەجەلەپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا كاسىپورىن تولىق قۋاتتىلىققا كوشكەندە جىلىنا بەس مىڭ جۇك ۆاگونىن قۇراستىراتىن بولادى.
جاقىن بولاشاقتا وسى شاھارداعى «پرومماشكومپلەكت» كاسىپورنى تەمىر جول سالاسىنا تاپتىرمايتىن قوسالقى بولشەكتەر جاساۋدىڭ تولىق قۋاتىنا كوشەدى. بۇل وبلىسىمىز عانا ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكامىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتا تۇسەتىن جوبا بولارىنا ەش كۇمان جوق.
وبلىسىمىزدا تەمىر جول پاركىن جاڭارتۋ ءىسى وڭ شەشىمىن تاپقان. جاڭا تەپلوۆوزدار, ەلەكتروۆوزدار مەن جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن ۆاگوندارمەن تولىعۋدا.
وبلىس اكىمىنىڭ ىسكەرلىگى ارقاسىندا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسشىلىعىمەن ارىپتەستىك قاتىناس نىعايىپ كەلەدى. وبلىس تۇرعىندارى ەلىمىزدىڭ رۋحاني استاناسى سانالاتىن قاسيەتتى تۇركىستانعا تۋرا باعىتتا قاتىنايتىن بولدى. جاقىندا عانا ەلوردامىز استاناعا قاتىنايتىن «باياناۋىل» جانعا جايلى ەلەكتر پويىزى زاماناۋي ۇلگىمەن جاڭارتىلعان 604 ورىندىق ۆاگوندارمەن تولىقتىرىلدى.
وبلىس اكىمى ەرلان ارىننىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن تاياۋ ارادا استانا-پاۆلودار-وسكەمەن باعىتىندا قاتىنايتىن «تۇلپار-تالگو» پويىزى جولعا شىقپاق.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق قۇجاتىندا ءوڭىر باسشىلارىنا ناقتى ءمىندەتتەر مەن تاپسىرمالار جۇكتەسە وبلىس باسشىلىعى وسى سەنىم ۇدەسىنەن شىعۋعا لايىق دەپ ەسەپتەيمىز.
مەن تەمىر جول سالاسىنىڭ ارداگەرى رەتىندە, قازاقستان ازاماتى رەتىندە ەلىمنىڭ ءبۇگىنگى بەت الىسىنا, جارقىن بولاشاعىنا ەرەكشە قۋانامىن. گۇلدەنگەن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى بولا ءتۇسۋى جولىندا پاۆلودار وبلىسىندا اتقارىلىپ جاتقان ىستەرگە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن.
ءابي سارقىنشاقوۆ,
تەمىر جول سالاسىنىڭ ارداگەرى, قاز كسر-ءنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن كولىك قىزمەتكەرى,
كسرو-نىڭ قۇرمەتتى تەمىرجولشىسى.
ىسكەرلىك ىلگەرى باستىرادى
نارىقتىق قاتىناستا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءاربىر كاسىپكەر ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى ءىستىڭ ءبىرى زامان كوشىنە ىلەسىپ, جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋ بولىپ تابىلادى. سەبەبى, باسەكەگە قابىلەتتى بولا بىلسەڭ عانا «تاسىڭ ورگە دومالايدى». اتا-بابالارىمىزدان قالعان وسى قاعيدا بىزدەرگە ەرەكشە ءبىر رۋح بەرەتىندەي.
قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلباسىمىز اۋىل شارۋاشىلىعىن, اسىرەسە, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمىنە ءوسىپ وتىرعان جاھاندىق سۇرانىس جاعدايىندا اۋقىمدى جاڭعىرتۋ قاجەت ەكەندىگىن قاداپ ايتقان بولاتىن.
الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ كوشباسشىسى بولۋ جانە اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي قادامدار جاساۋ كەرەكتىگىن پرەزيدەنتتىڭ ءوزى ناقتىلاپ بەردى. راسىندا دا, ەلىمىز الەمدىك دەڭگەيدەگى مال شارۋاشىلىعى جەم-ءشوپ بازاسىن قۇرۋ ءۇشىن ۇلكەن الەۋەتكە يە.
اگرارلىق سەكتوردى جاڭعىرتۋ كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلە بولعاندىقتان ءوزىم باسشىلىق جاسايتىن «جاڭا قالا» شارۋا قوجالىعى ۋاقىت تالابىنا ساي جۇمىس اتقارۋدا. ولاي بولماسقا شە؟! مەملەكەت اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ باعىتىندا ايتارلىقتاي قادامدار جاساۋدا. ال, ءبىز شارۋالار بۇعان تىڭعىلىقتى ىسىمىزبەن جاۋاپ قايتارۋعا ءتيىسپىز.
جاقىندا ءبىز «قازاگروقارجى» اق ارقىلى قارجىلاي كرەديت الىپ, شارۋاشىلىعىمىزدىڭ ماتەريالدىق بازاسىن ءبىراز جاڭارتىپ العان جايىمىز بار. جوعارىدا اتالعان اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ قولداۋىمەن 331,8 ميلليون تەڭگە قارجى الىپ ساۋىن فەرمامىزدى كەڭەيتتىك. از شىعىنمەن جوعارى ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋدىڭ سارا جولى رەتىندە سيممەنتال تۇقىمدى سيىرلار باسىن كوبەيتتىك. ەندىگى جەردە ءبىز ساۋ پروتسەسىمەن قاتار ءار ساۋىن سيىردىڭ فيزيولوگيالىق جاعدايىن ارنايى قۇرىلعى ارقىلى باقىلاي الامىز.
ۇكىمەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىندا قايتا وڭدەۋ, ساۋدادا فەرمەرلىك پەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ باعىتىنداعى جوسپارلارى بىزدەر ءۇشىن زور قۋانىش. جەر وڭدەۋ مادەنيەتىن وزگەرتۋ جانە جاڭا عىلىمي, تەحنولوگيالىق, باسقارۋشىلىق جەتىستىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, مال شارۋاشىلىعىنداعى ءداستۇرلەرىمىزدى جاڭعىرتۋ قاجەتتىگىن جۇرەگىمىزبەن تۇسىنەمىز.
تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامىعان تۇسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دا عىلىمسىز كوز الدىڭا ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, شەتەلدىك تاجىريبەلەرگە سۇيەنىپ, ساۋىن پروتسەسىن سازدى اۋەنمەن جۇرگىزۋگە قادام جاسادىق. بالكىم, تۇسىنبەۋشىلىك تانىتۋشىلار تابىلىپ قالار. دەگەنمەن, موتسارتتىڭ اۋەنىمەن ساۋىن جاساۋ ارقىلى ونىمدىلىكتىڭ ارتا تۇسەتىنىنە انىق كوزىمىز جەتتى. قازىر تاۋلىگىنە ءتورت توننادان استام ءسۇت تاپسىرىپ جاتىرمىز. بۇل ءار ساۋىن سيىردان جىلىنا 3,5 مىڭ كيلو ءسۇت الۋعا بولادى دەگەن ءسوز. قول جەتكەنگە توقمەيىلسۋگە بولمايدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل كورسەتكىشتى 5 مىڭ كيلوعا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز.
ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ ءبىرىنشى كەزەكتە جەم-ءشوپ قورىنا بايلانىستى. وندىرىستىك شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ءۇشىن ارنايى جەم-ازىق زاۋىتىن سالۋدى قولعا الماقپىز.
وسى جوسپارلارىمىزدى ءجۇزەگە اسىرا العاندا عانا اسا ءىرى ەكسپورتتىق نارىقتى مەڭگەرۋگە ءمۇمكىندىك تۋادى. سوندا عانا ەلباسىمىز اتاپ وتكەندەي, ءبىز 2050 جىلعا قاراي ىشكى جالپى ونىمدەگى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىنىڭ ۇلەسىن بەس ەسە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك الامىز. ال, بۇعان جەتۋ ءۇشىن بىزدە بارلىق جاعداي جاسالىنعان. ەندىگى جەردە ىسكەرلىك تانىتۋ عانا قالدى.
قايرات تۇرلىباەۆ,
شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى.
پاۆلودار اۋدانى.
الەۋمەتتىك سالاعا نازار
مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراسىندا ناسيحاتتاپ, ورىندالۋىنىڭ جەمىسىن كورۋ – قۋانىش. اۋىلدارىمىزدا جىل باسىنان بەرى 145 نارەستە ومىرگە كەلدى. اۋداندا انا مەن بالا ءومىرىن قورعاۋ جونىندە شتاب قۇرىلدى. اۋىلدارعا 6 جاس دارىگەر كەلدى. سونداي-اق, بەرەگوۆوي اۋىلىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارجىسىنا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا قۇرىلىسى باستالسا, اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانا عيماراتىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 140 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلۋدە.
وتكەن جىلى اۋداننىڭ اۋىلدارى اراسىندا «ۇزدىك اۋىل», «ۇزدىك كوشە», «ۇزدىك اۋلا» اتتى بايقاۋ ءوتىپ, قورىتىندى ناتيجەسى بويىنشا جۇلدەلى ورىنعا يە بولعان ۇزدىك اۋىلعا 1 ميلليون تەڭگە بەرىلسە, ۇزدىك كوشەگە 200 000 تەڭگە, ال ۇزدىك اۋلا نوميناتسياسىن جەڭىپ العان ءۇش اۋلاعا 50 000 تەڭگە بەرىلدى. اۋىلداردىڭ اۋلاسى, كوشەلەرى تازالانۋدا.
بيىل ءبىز ساۋىقتىرۋ لاگەرىنىڭ ءبىر ماۋسىمىن تابيعات اياسىندا كيىز ۇيلەردە ۇيىمداستىردىق. اۋدانىمىزدا الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان ازاماتتار باعدارلاما بويىنشا نەسيە الىپ, جەكە كاسىبىن اشۋعا مۇمكىندىك الدى. پەسچان اۋىلىندا وسى باعدارلامانىڭ الما اساەۆا دەگەن قاتىسۋشىسى ءوزىنىڭ جەكە شاشتارازىن اشتى. باعدارلامانىڭ باسقا باعىتتارى اياسىندا بىرنەشە اۋىل تۇرعىنى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى. قازىر اۋدانىمىزدا «جۇمىسپەن قامتۋ-2020», «بالاپان», «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلامالارى جۇزەگە اسۋدا. اۋىلدىق جەردە ەڭبەك ەتەمىن دەپ نيەت بىلدىرگەن جاستارعا 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندە كوتەرمەاقى بەرىلسە, اۋدان ورتالىعىنا كەلگەن جاس ماماندار ءۇشىن 300 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعان. سونداي-اق, مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن دامىتۋ ماقساتىندا اۋدان ورتالىعىنان جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرىپ «ALDASPAN» جاستار ورتالىعىن اشىپ, جاستار ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورنىن ىسكە قوستىق. سونىمەن قاتار, اۋدان اكىمىنىڭ «رۋح» جاستار سىيلىعى تاعايىندالدى. بۇل سىيلىق 6 نوميناتسيا بويىنشا جەڭىمپازداردى تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا انىقتايدى. وسىلايشا, «ۇزدىك مۇعالىم», «جاس ساياساتكەر», «جاس مامان دارىگەر», «اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرى», «مادەنيەت قىزمەتكەرى», «جاس كاسىپكەر» اتانعان جاستاردىڭ اۋداننىڭ قوعامدىق ساياسي ومىرىنە بەلسەنە اتسالىسۋىن ماقسات ەتپەكپىز. وتكەن جىلى اۋدانىمىزدىڭ 21 مەكتەبىندە 1-ءشى قازاق سىنىپتارىن اشتىق. بيىل ارالاس مەكتەپتەردەن تازا قازاق مەكتەپتەرىن اشۋ جۇمىستارىن باستادىق. سونىمەن قاتار, جەرلەس باتىرلارىمىز قۇدايبەرگەن سۇراعانوۆ, گريگوري كراۆچەنكونىڭ ەسىمدەرى كوشەلەرگە بەرىلەدى. اۋدان ورتالىعى تەرەڭكولدە «تاعزىم» اللەياسى اشىلدى. بۇل اللەيا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا, ىشكى ىستەر ورگاندارىندا قىزمەت ەتۋ بارىسىندا جانە اۋعان سوعىسىندا قازا بولعاندارعا ارنالدى.
مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ اراسىندا «اباي وقۋلارىن» وتكىزۋ داستۇرگە اينالدى. بۇل شارانى وتكىزۋدەگى ماقساتىمىز, اباي شىعارمالارىن دارىپتەۋ ارقىلى ءارتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنەن قۇرالعان اۋدان تۇرعىندارىنا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ, قازاق ءتىلىنىڭ كوركەمدىگىن, باي لەكسيكاسىن ناسيحاتتاۋ. اۋىلداردا بالالار الاڭى مەن سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ جانە بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ ماقساتىندا جاستارعا سپورتتىق الاڭدار اشىلۋدا. ال «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزىندە وتكەن جىلى 24 پاتەرلى ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى.
گۇلنار ءبىلالوۆا,
اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى.
قاشىر اۋدانى.
ەمحانا 70 مىڭ ادامعا قىزمەت كورسەتەدى
ءبىز قازىر وسىدان ەكى جىل بۇرىن اشىلعان جاڭا ەمحانادا جۇمىس جاسايمىز. بيىل وبلىسقا ساپارى كەزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەمحانانى ارالاپ كورىپ, دارىگەرلەرمەن كەزدەسكەن بولاتىن. وبلىس ورتالىعىنداعى ۋسولكا شاعىن اۋدانىندا بوي كوتەرگەن ەمحانا وسى اۋدان تۇرعىندارىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە دەگەن بارلىق قاجەتتىلىكتەرىنە ساي قىزمەت كورسەتۋدە. بۇل اۋدان قالانىڭ جاڭا كەلبەتىندەي جارقىراپ وركەندەپ, ءوسىپ كەلەدى. جاڭا تۇرعىن ۇيلەر, مەكتەپتەر, بالاباقشالار, ساۋدا ۇيلەرى سالىنۋدا. ەمحانامىز كۇنىنە 150 بالانى جانە 350 ەرەسەك ادامداردى قابىلداي الادى. زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرىلعىلارمەن جاراقتاندىرىلعان. ماسەلەن, ەكسپرەسس-زەرتحانادا تالداۋلارعا ءبىر ساعاتتان از ۋاقىت جۇمسالادى. سونداي-اق, قۇنى 30 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن زاماناۋي رەنتگەن اپپاراتى جۇمىس ىستەيدى. دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ەمحانا «ەلەكتروندى تىركەۋ» ءتاسىلى بويىنشا قىزمەت ەتەدى. دارىگەرگە قابىلداۋعا ونلاين رەجىمىندە نەمەسە عالامتور ارقىلى دا جازىلۋعا بولادى. حالىققا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋ – ەل دامۋىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا زاماناۋي جۇيەلەردى قۇرۋ, حالىققا ساپالى جانە قولجەتىمدى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار, بولىمشەلىك قىزمەتتەر, ءار سالا ماماندارىنىڭ كابينەتى, دياگنوستيكالىق-زەرتحانا كەشەنى, فيزيوتەراپيالىق ءبولىم جانە 30 ورىنعا شاقتالعان كۇندىزگى ستاتسيونار دا ورنالاسقان. ەمحانادا 72 دارىگەر مەن 119 ورتاشا مەديتسينالىق قىزمەتكەر كۇندە 500-گە دەيىن ناۋقاس قابىلدايدى. ەمحانا ساندىق رەنتگەنوگرافيا, فليۋوروگرافيا, رەنتگەن دياگنوستيكاسى, ماموگرافيالىق اپپارات, ۋلترادىبىستى زەرتتەۋ سكانەرى, زاماناۋي زەرتحانا قۇرىلعىسىمەن جابدىقتالعان.
بوتاكوز تۇرعانباەۆا,
№4 ەمحانا باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى.
پاۆلودار.
ايقارما بەتتى ازىرلەگەن «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» پاۆلودار وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى فاريدا بىقاي.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ۆ. بۋگاەۆ.
