تۋريزم سالاسى وكىلدەرىنىڭ پايىمداۋىنشا, الماتىدا جوق تالاپتى شىعىس قازاقستان باسشىلىعى ەندىرىپ وتىر. تۋريستىك وپەراتورلار شىلدە ايىندا كوپتەگەن دەمالىس ورىندارىنا جولداما الدىن-الا ساتىلىپ كەتكەنىن, بۇل اقشانىڭ جارتىسىن قايتارۋعا تۋرا كەلەتىنىن ايتادى. ء «وز تاراپىمىزدان ءبىز مىندەتتەمەلەرىمىزدى ورىندايمىز, ياعني تۋر ءۇشىن الىنعان اقشانى بىردەن دەمالىس ورىندارىنا اۋدارامىز. بارلىق قاراجات جوندەۋ جۇمىستارى مەن نىساندى دايىنداۋ جۇمىستارىنا, قۇرالداردى, توسەك جابدىقتارىن ساتىپ الۋعا جۇمسالدى» دەپ وتىر وپەراتورلار.
بۇعان سەبەپ بولعان فاكتور – وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىم كۇنى شىعىس قازاقستان وبلىسى باس سانيتار دارىگەر مارات يسمايلوۆتىڭ «كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا الداعى شارالار تۋرالى» №12 قاۋلىسى الاكولدىڭ شىعىس جاعالاۋىنداعى تۋريستىك يندۋستريا ءۇشىن قاتاڭ شەكتەۋلەر ەنگىزدى. ناتيجەسىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەس (شوب) ەرتە تاپسىرىس بەرىلگەن تۋر اقشالارىن قايتارۋعا ءماجبۇر بولادى, ال ىشكى تۋريستىك ترافيك شەكتەۋلەر جوق باعىتقا قاراي اۋىسادى. تاراتىپ ايتساق, الاكولدىڭ شىعىس جاعالاۋىنداعى تۋريستىك يندۋستريانى قيىن جاعدايعا اكەلگەن №12 قاۋلى نورمالارى: دەمالىس ورىندارىندا دەمالاتىن دەمالۋشىلاردىڭ سانى ءبىر ۋاقىتتا جالپى جوبالىق سىيىمدىلىقتىڭ 50% اسپاۋى ءتيىس. 2. دەمالىس ورىندارىنا جايعاسۋ COVID-19 زەرتتەۋىنەن وتكەن قورىتىندىسى تۋرالى مەرزىمى وتپەگەن (انىقتامانى العان كۇننەن باستاپ 7 كۇنگە دەيىن) انىقتاماسى بولعان جاعدايدا عانا جارامدى.
وسىلايشا, شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى دەمالىس ورىندارى باسقا تۋريستىك نىساندارمەن تەڭ ەمەس باسەكەلەستىك جاعدايعا قويىلدى. قازاقستاندىقتار ءۇشىن 2020 جىلدىڭ جازدىق ماۋسىمىندا تەك ىشكى تۋريزم عانا قولجەتىمدى, ال كۇتپەگەن شەكتەۋلەر مەن جاڭا تالاپتار قازاقستاندىقتاردىڭ الاكولدەگى دەمالىس جوسپارىنا تۇبەگەيلى ىقپال ەتەدى. قازىرگى ساتتە شقو باس سانيتار دارىگەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك باس سانيتار دارىگەرىنىڭ 22.05.2020 جىلعى №37 قاۋلىسىنا قاراعاندا, اسا قاتاڭ شەكتەۋلەر قويماقشى. شقو باس سانيتار دارىگەرى مارات يسمايلوۆ ايماقتاعى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا بايلانىستى قوسىمشا قاۋىپسىزدىك شارالارىن ەنگىزۋ ءۇشىن ءوز قۇقىعىن باسشىلىققا الىپ وتىر.
قازاقستاندىق تۋريستىك قاۋىمداستىق (قتق) ورىن العان جاعدايعا نازار اۋدارىپ, شقو باس سانيتار دارىگەرى مارات يسمايلوۆقا شەكتەۋ شارالارىنىڭ ءبىر بولىگىنىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى ءوتىنىش حاتىن جولداعانى وسى جيىندا بەلگىلى بولدى.
قتق ديرەكتورى راشيدا شايكەنوۆانىڭ پىكىرىنشە, قازاقستاننىڭ تۋريستىك نارىعى ءدال قازىر ءوز تاريحىندا ەڭ قاتتى داعدارىستى باسىنان وتكەرىپ وتىر. كەز كەلگەن جاساندى شەكتەۋلەر قۇرۋ ول ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى ەكونوميكالىق كەدەرگىلەرگە اكەپ سوقتىرادى, بۇدان باسقا, كارانتيننەن شارشاعان ادامداردى الاكولدەگى رادون كوزى, ەمدىك تۇزدى سۋى مەن ەرەكشە كليماتى بار ساۋىقتىرۋ دەمالىسىنان ايىرادى.
سونداي-اق راشيدا شايكەنوۆا الماتى مەن شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ قازىرگى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا بايلانىستى احۋالى بىردەي ەكەنىن ايتتى. الماتى وبلىسى تاراپىنان مۇنداي تالاپتار جوق, ال شىعىس قازاقستان وبلىسى تاراپىنان بار. ء«بىز باسەكەلەستىك ورتاعا ارالاسۋ ارەكەتىن كورىپ تۇرمىز, شىعىس قازاقستان تۋريستەرگە قىزمەت كورسەتۋ مۇمكىندىگىنەن ايرىلىپ وتىر. وبلىس باسشىسى كاسىپكەرلەردىڭ ءۇنىن ەستىگەنىن جانە شىعىس قازاقستاننىڭ الاكول جاعالاۋىنداعى بۇل ماۋسىم توقتاپ قالماۋى ءۇشىن دۇرىس شەشىم قابىلداۋىن قالايمىن. كوروناۆيرۋس پاندەمياسى جاعدايىندا قوسىمشا قاۋىپ تۋدىرماي, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اقىلعا قونىمدى امالدار ىزدەۋ اسا ماڭىزدى» دەيدى ول.
وسى وتىنىشپەن قازاقستاندىق تۋريزم قاۋىمداستىعى شقو باس سانيتار دارىگەرىنە جۇگىنگەنىن, شىعىس الاكولىنىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسى الاكولدىڭ شىعىس جاعالاۋىنداعى قوناقۇي جانە مەيرامحانا بيزنەسىنىڭ وكىلدەرى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ اتىنا اشىق حات جازعانىن ايتتى.
156 كاسىپكەر قول قويعان اشىق حاتتا كەلەر ماۋسىمدا ورىن الاتىن تۋريستىك يندۋستريانىڭ تىكەلەي شىعىندارىن, سونداي-اق شىعىس الاكولدىڭ تۋريستىك, كولىكتىك, ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋىنا, سۋمەن قامتۋ جۇيەسىنە بايلانىستى, الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى جەتىلدىرۋگە شامامەن 6 ملرد تەڭگە جۇمساعان ايماقتىڭ ەكونوميكاسىنا اسەر ەتەتىن ۇزاقمەرزىمدى شىعىنداردى ءتىزىپ كورسەتكەن.
كاسىپكەرلەر شقو اكىمىنەن شقو باس سانيتار دارىگەرىنىڭ قاۋلىسىنداعى 2 تارماقتىڭ كۇشىن جويۋعا ىقپال ەتۋىن سۇرايدى. كەيبىر كاسىپكەرلەر 2020 جىلدىڭ جازدىق ماۋسىمىندا ەشقانداي تابىس بولمايتىنىنا كوز جەتكىزىپ, دەمالىس ورىندارىن جابۋ جونىندە ويلانىپ وتىر.
شىعىس الاكولدەگى دەمالىس ورنىنىڭ يەسى ارتەم ۆەرشينين ەرتە برونداۋ جۇيەسى ارقىلى تۋريستىك ماۋسىمنىڭ باسىندا دەمالىس ورنىنىڭ شامامەن 80% ورىن قورىنا تاپسىرىس بەرىلگەنىن ايتادى. ەندى ولار ء بىز الدىن الا بەلگىلەنگەن 50% سىيىمدىلىققا كىمنىڭ كىرەتىنىن, كىمنىڭ كىرمەيتىنىن قالاي شەشەتىنىن بىلمەي داعدارىپ وتىر. ەرتە برونداۋدان تۇسكەن قاراجاتتىڭ بارلىعى دا ماۋسىمنىڭ اشىلۋىنا وراي, نىسانداردى دايىنداۋ جۇمىستارىنا جانە قىزمەتكەرلەر مەن دەمالۋشىلاردىڭ سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاۋىنا جۇمسالدى: شتات ۇلكەيتىلدى, ازىق-ت ۇلىكتەر ساتىپ الىندى, لوگيستيكالىق قىزمەتتەردىڭ اقىسى تولەندى. جاڭا شەكتەۋ شارالارى جاريالانعاننان كەيىن تۋر ساتىپ العان دەمالۋشىلاردىڭ شامامەن 90%-ى مۇنداي تالاپتارمەن دەمالعىسى كەلمەيتىنىن ايتىپ, باس تارتىپ وتىر. مەن دەمالىس ورنىنىڭ يەسى رەتىندە وسى تۋريستىك ماۋسىمدا اشىلماۋ جاعىن قاراستىرىپ وتىرمىن, سەبەبى 50-پايىزدىق سىيىمدىلىقپەن جانە كەنەتتەن وسكەن شىعىندار سالدارىنان تۋريستەرگە قىزمەت كورسەتۋ ۇلكەن شىعىندارعا اكەپ سوقتىرادى.
شىعىس الاكولدە كىرمەلىك جانە ساۋىقتىرۋ تۋريزمىمەن جۇمىس ىستەيتىن تۋروپەراتورلار شەكارانىڭ جابىلۋىنا بايلانىستى كىرمەلىك تۋريزمنەن تۇسەتىن تابىسىنىڭ شامامەن العاندا 100% جوعالتقان.
قازاقستاننىڭ تۋريستىك وپەراتورلارى ەندى ىشكى تۋريزمگە قىزمەت كورسەتۋدەن تۇسەتىن قوماقتى تابىسىن جوعالتىپ وتىر. تۋروپەراتورلار شىعىس الاكولگە تۋردان باس تارتۋدىڭ پايىزدىق كورسەتكىشى ارتاتىنىن جانە بارلىق ساۋىقتىرۋ ءتۋريزمىنىڭ باسقا باعىتقا اۋىساتىنىن بولجايدى. جاڭا شەكتەۋ شارالارىندا شىعىس الاكول باعىتىنداعى تۋريستىك اعىننىڭ قالىپتاسۋىنا 3-4 جىل قاجەت بولۋى مۇمكىن.
تۋروپەراتور ماريا رۋسينا COVID-19 بەن پتسر-تالداۋلارىنىڭ جوقتىعى تۋرالى انىقتاما كوروناۆيرۋسكە بايلانىستى شەكتەۋ قويىلۋ كەزەڭىنىڭ سالدارىنان وسى جىلى تابىسى ازايعان دەمالۋشىلاردىڭ قالتاسىنا اۋىر بولاتىنىن ايتىپ ءوتتى. كوبىسى ءدال وسى انىقتامانى العىسى كەلمەگەننەن كەيىن تۋردان باس تارتىپ وتىر. الاكولدەگى تۋريستىك ماۋسىم اناعۇرلىم قىسقا بولعاندىقتان, دەمالۋشىلار تۋردى الدىن الا برونداعىسى كەلەدى. «اقشانى دەرەۋ قايتارۋ ماسەلەسى تۋىندايدى, ونى ءبىز دەمالىس ورىندارىمەن بىرىگە وتىرىپ شەشەمىز. الايدا ءبىز زاڭنامانى بۇزا المايمىز: ورنالاسۋ ورنىنىڭ سانىن ەكى ەسەگە قىسقارتۋ تالابى بار, دەمەك اقشانى قايتاراتىن بولامىز. الاكولدىڭ ەكى جاعالاۋى بار – ءبىر جاعالاۋىندا انىقتاما تالاپ ەتىلمەيدى جانە دەمالۋشىلار سانىنا شەك قويىلمايدى. «سوندىقتان تۋريستىك لەك الماتى وبلىسىنا كەتەدى, سەبەبى تۋريستەرگە سولاي جەڭىل. شىعىس الاكولدىڭ ساۋىقتىرۋ الەۋەتى مەن ەمدىك كليماتى بۇل جاعدايدا شەشۋشى ءرول اتقارمايتىن بولادى» دەيدى ول.
الماتى
