ايماقتار • 08 ماۋسىم، 2020

قىرعىزستانمەن ايقىن ستاتيستيكا: ايىرماشىلىق 10 ەسەگە جەتتى

55 رەت كورسەتىلدى

ءبىر جارىم جىل ىشىندە، ياعني 2019 جىلدىڭ قاڭتارى مەن 2020 جىلدىڭ ماۋسىمى ارالىعىندا قىرعىزستاننان قازاقستان مەن رەسەيگە كەدەندىك باقىلاۋداعى ءترانزيتتى ەسەپكە الماعاندا، 79 163 اۆتوكولىك قۇرالى تاسىمالدانعان. بۇل تۋرالى بۇگىن الماتى قالاسى بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتى حابارلادى.

مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى تاۋارلاردى وتكىزۋ پروتسەسىن مونيتورينگتەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى مىنالاردى انىقتادى:

ەكسپورتتىق باقىلاۋ بويىنشا:

– الىپ قويۋ تىزبەسىنە ەنگىزىلگەن تاۋارلاردى اكەتۋدىڭ 389 ارەكەتى (133 ملن. تەڭگە سوماسىنا اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى);

– تىيىم سالۋلار مەن شەكتەۋلەر بەلگىلەنگەن تاۋارلاردى اكەتۋدىڭ 2 302 ارەكەتى (مۇناي ونىمدەرى، مەديتسينالىق ماسكالار، مەديتسينالىق قولعاپتار، ءتۇستى جانە قارا مەتالل سىنىقتارى، اعاش ماتەريالدارى، كارتوپ، ۇن جانە ت.ب.);

– ەكسپورتتىق باقىلاۋ نورمالارىن ساقتاماۋدىڭ 181 فاكتىسى (حيميكاتتار، جارىلعىش زاتتار، رەنتگەن اپپاراتتارى. سونداي-اق تابيعي ۋراندى زاڭسىز اكەتۋگە ارەكەت جاسالدى – قىلمىستىق ءىس قوزعالدى، اسكەري ۇلگىدەگى قارۋعا ارنالعان پاتروندار – قر ەكسپورتتىق باقىلاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانىنىڭ ترانزيتتىك ونىمدەرىنە رۇقساتسىز);

اكەلىنەتىن تاۋارلار بويىنشا:

– جالعان الۋشىلارعا تاۋارعا ىلەسپە قۇجاتتاردى رەسىمدەۋدىڭ 2،6 مىڭ فاكتىسى (يمپورتقا جانە بانكروتتىققا قاتىسى جوق);

– جالعان ءترانزيتتىڭ 6 مىڭ فاكتىسى – بۇل قىرعىز رەسپۋبليكاسىنان ترانزيت رەتىندە مالىمدەلگەن بارلىق تاۋارلار اعىنىنىڭ 20% قۇرايدى (رف تاراپىنان 7،7 مىڭ فاكتىنى انىقتادى);

مونيتورينگ ققس بويىنشا 2،1 ملرد. تەڭگە سوماسىنا 2،6 مىڭ قوسىمشا سالىق ەسەبىن قامتاماسىز ەتتى.

تاۋاردىڭ تاۋار-كولىك جۇكقۇجاتتارىندا كورسەتىلگەن مالىمەتتەرگە سايكەستىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. قىرعىزستاننان كەلە جاتقان اۆتوماشينالارعا قاتىستى 1547 تاقىرىپتىق سالىقتىق تەكسەرۋلەردەن 1505 جاعدايدا بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى (98% !!!).

بۇزۋشىلىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى – قىرعىزستاننان اكەلىنەتىن تاۋارلاردىڭ تاۋار-كولىك جۇكقۇجاتتارىندا كورسەتىلگەن اتاۋلارمەن سايكەس كەلمەۋى بولىپ تابىلادى. بۇدان باسقا، قحر-دا شىعارىلعان تاۋار-كولىك جۇكقۇجاتتارىندا كورسەتىلگەن تاۋارلاردىڭ باعاسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ۇقساس تاۋارلاردىڭ باعاسىنان الدەقايدا تومەن. جەكەلەگەن جاعدايلاردا 400 ەسەگە دەيىن. بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جانە ارىپتەس ەلدەردىڭ بيۋدجەتىنە ققس تولىق تۇسپەۋىنە اكەلەدى.

مىسالى، 2019 جىلى «الەكس ترانس» جشق رەسەيگە ءترانزيتتى مالىمدەدى. حالىقارالىق تاسىمالداۋدىڭ كولىك قۇجاتىندا ول 2،2 ملن. سومعا 19،8 توننا كولەمىندە حالىق تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ قۇنىن كورسەتتى. قازاقستاننىڭ كەدەندىك قۇنىنىڭ ينديكاتورلارىمەن سالىستىرعاندا ايەلدەر دجينسى باعاسى 400 ەسە ($ 16-عا $ 0،04)، فۋتبولكالارعا 150 ەسە ($ 12-گە $ 0،08)، ال قوي تەرىسىنىڭ پالتوسى 400 ەسە ($40-قا $0،1)، ەرلەرگە ارنالعان دجينسى ءۇشىن 15 ەسە ($17-گە $1،1)، ايەلدەر مەن ەرلەرگە ارنالعان اياق كيىم ءۇشىن 80 ەسە ($16-عا $0،2) تومەن.

وعان قوسا، سول كاسىپكەر جالعان ترانزيتكە 51 مارتە جول بەرگەن. ياعني تاۋارلار قازاقستان اۋماعىندا قالدى، جانە ولار بويىنشا سالىق تولەنبەدى. تەك وسى سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشىدان كەلتىرىلگەن زالال 700 ميلليون تەڭگەگە نەمەسە 1،7 ميلليون اقش دوللارىنا باعالانادى.

جالپى تسيفرلارعا كەلەتىن بولساق، وندا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكسپورتى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يمپورتى تۋرالى دەرەكتەر ايتارلىقتاي وزگەرىپ وتىرادى: قىرعىزستاننىڭ تسيفرلارى 10 ەسە تومەن. ولاردىڭ اقپاراتى بويىنشا، 2019 جىلدىڭ 9 ايىندا قازاقستانعا ەكسپورت 18 ميلليارد تەڭگەنى، ال ءبىزدىڭ دەرەكتەر بويىنشا – 186 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. قۇندى تومەندەتۋ جانە جالعان ترانزيت فاكتىلەرىن ەسكەرسەك، سايكەسسىزدىكتەر ودان دا كوپ بولادى.

سونىمەن قاتار، قىرعىزستاننان قازاقستانعا جانە رەسەيگە اكەلىنەتىن قىتاي تاۋارلارىنىڭ كولەمى قحر-دان قىرعىزستانعا رەسمي يمپورتىنىڭ كولەمى 2 ەسەگە اسادى. وتكەن جىلى قىتايدان قىرعىزستانعا 75 مىڭ توننا تاۋار يمپورتتالدى، ال ەكسپورتتالعانى – 149 مىڭ توننا (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا جانە رەسەي فەدەراتسياسىنا تاسىمالداندى).

ءوزارا ساۋداداعى مۇنداي جاعداي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيۋدجەتىنە نۇقسان كەلتىرەدى جانە قازاقستاندىق بيزنەستى باسەكەلەستىكتىڭ تەڭ ەمەس جاعدايلارىندا قالدىرادى.

ەاەو تۋرالى شارتتىڭ 3-بابىنا سايكەس، ەاەو جۇمىسىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق، تەڭدىك جانە تاراپتاردىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن ەسەپكە الۋدى قامتاماسىز ەتۋ، سونداي-اق نارىقتىق ەكونوميكا مەن ادال باسەكەلەستىك قاعيداتتارىن ساقتاۋ بولىپ تابىلادى.

2019-2020 جىلداردا ءارتۇرلى دەڭگەيلەردە بىرنەشە رەت كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى، وندا تاۋارلاردىڭ كولەڭكەلى اينالىمىن ازايتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل قاجەتتىلىگى تالقىلاندى.

يمپورتتىڭ جانە جالعان ءترانزيتتىڭ كولەڭكەلى اينالىمىنىڭ جولىن كەسۋ ءۇشىن قۇزىرلى ورگانداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى ماڭىزدى. قازاقستان فيسكالدىق ورگاندارى وزبەكستان رەسپۋبليكاسىمەن ەكسپورتتىق دەكلاراتسيالاردىڭ الدىن-الا اقپاراتتارىن ونلاين رەجيمىندە الماسۋدى جۇرگىزۋدە. وسى جىلدان باستاپ قحر-مەن، باسقا ەلدەرمەن دە جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.

ءوزارا ءىس-قيمىل بويىنشا ۇسىنىستار قىرعىز تاراپىنىڭ اتىنا دا جولداندى. الايدا، پروبلەمانى شەشۋدە قازاقستاننىڭ سالعان سۇراۋلارى جاۋاپسىز قالىپ وتىر.

جالپى، ەاەو ەلدەرىنەن ققس ءتۇسىمى وتكەن جىلى 1،2 ەسەگە نەمەسە 122،0 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايدى.

 

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

75،7 ملن ادام ايتۆ جۇقتىردى

مەديتسينا • كەشە

2021 جىلعى ورازا كەستەسى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار