بۇگىن, 4 قازان كۇنى تاڭەرتەڭ قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسمي ساپارمەن كەلگەن بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكومەن كەزدەستى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق سالالارداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ, سونداي-اق اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى كووپەراتسيانى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. بۇل تۋرالى اقوردانىڭ سايتى حابارلادى.
بۇعان قوسا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن الەكساندر لۋكاشەنكو پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى, ءبىرىنشى كەزەكتە كەدەن وداعى مەن بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك اياسىنداعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى دامىتۋ بارىسىن ءسوز ەتتى.
شاعىن قۇرامداعى كەزدەسۋدە ن.نازارباەۆ ا.لۋكاشەنكونىڭ بيىلعى ساپارى ەكى ەلدىڭ سوڭعى جىلدارداعى قارىم-قاتىناسىنىڭ بەلسەندى قارقىنىنىڭ, ساياسات, ەكونوميكا جانە مادەنيەت سالاسىنداعى ەكىجاقتى بايلانىستارىنىڭ قارىشتى دامۋىنىڭ دالەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– مەنىڭ مينسكىگە بىلتىرعى ساپارىم بارىسىندا كورسەتىلگەن قوناقجايلىلىق ەسىمدە. بۇل ساپار ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىزدى ودان ارى نىعايتىپ, بارلىق شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى ءۇشىن, ۇكىمەتتەر مەن بىرلەسكەن كوميسسيالار ءۇشىن جاڭا سەرپىن بەرەدى دەپ ويلايمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بەلارۋس پرەزيدەنتى ەكى ەلدىڭ حالىقتارى كوپ رەتتە ەڭبەكسۇيگىشتىگىنە قوسا, ءوز تاريحى مەن بىرقاتار قاسيەتتەرى جاعىنان ۇقساس بولىپ كەلەتىنىنە توقتالدى.
– ءبىزدىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ نەگىزىندە حالىقتارىمىزدىڭ مۇددەلەرى جاتىر, بۇل قىمبات قۇندىلىققا جاتادى. بۇل دۇرىس جانە جاڭا بۋىن تاراپىنان ءاردايىم قولداۋ تاباتىن بولادى. مەن, ءوزىمىز كەلىسكەندەي, تاپسىرمالارىمىزدىڭ ورىندالۋ بارىسىن باقىلاۋعا كەلدىم. مينسكىدە جانە استانادا كەزەگىمەن كەزدەسۋىمىز – دۇرىس شەشىم, ويتكەنى ءبىز قويعان مىندەتتەردى شەشۋدە ورىنداۋشىلاردى ىنتالاندىرا تۇسەدى, – دەدى ا.لۋكاشەنكو.
كەڭەيتىلگەن وتىرىس بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن بەلارۋستىڭ تىعىز وداقتاستىق قارىم-قاتىناستار, سونداي-اق ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى نەگىزدەگى اۋقىمدى بايلانىستار بىرىكتىرەتىن جاقىن سەرىكتەستەر ەكەنىن ايتتى.
– بۇل ساپار ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى دامىتۋعا مول ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن. كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا ءبىز بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلدايمىز, وندا ەلدەرىمىز اراسىنداعى دوستىقتى, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن ساياسي بايلانىستاردى نىعايتۋعا ورتاق ۇمتىلىسىمىز كورىنىس تاباتىن بولادى. بۇگىندە ارامىزدا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىقپالداستىق قارقىندى دامۋدا. قازاقستان الەمدەگى نارىقتىڭ تۇراقسىزدىقتىڭ سالدارىنان ەلدەرىمىزدىڭ تاۋار اينالىمىنىڭ دەڭگەيى 10 پايىزعا تومەندەگەنىنە قاراماستان, ول جونىنەن تمد ەلدەرى اراسىندا بەلارۋس ءۇشىن ءۇشىنشى سەرىكتەس بولىپ سانالادى. ونەركاسىپ كووپەراتسياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتا وڭ تاجىريبە بار. بۇگىندە ءوندىرىس سالاسىندا جانە كارەر-شاحتا تەحنيكاسى, استىق جينايتىن كومبايندار, تراكتورلار, قوزعالتقىشتار, ليفتىلەر مەن وزگە دە تەحنيكانى قۇراستىراتىن 14 بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ءوز كەزەگىندە ا.لۋكاشەنكو قازاقستاننىڭ بەلارۋس ءۇشىن سەنىمدى دوس جانە وداقتاس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز ءوز كەڭىستىگىمىزدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءتارىزدى بىرەگەي قۇرىلىمدى بىرگە قۇرۋدامىز. ول ەكى ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن مول مۇمكىندىك تۋعىزادى. ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناستارىمىزدى نىعايتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ ارتىقشىلىقتارىن مەيلىنشە كۇشەيتۋ قاجەت. وسى مىندەتتى شەشۋ الداعى ەكى جىلعا ارنالعان ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ جول كارتاسىن بەكىتۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن بولادى. بۇل كەشەندى قۇجات ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بارلىق سالاسىن قامتيدى, – دەدى بەلارۋس پرەزيدەنتى.
ساپاردىڭ سوڭىنا قاراي قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن بريفينگ وتكىزدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جوعارى دەڭگەيدەگى ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر جاقسى داستۇرگە اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستان بەلارۋستى جاقىن دوس جانە ستراتەگيالىق سەرىكتەس رەتىندە قاراستىرادى. ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس دوستىق, ءوزارا تۇسىنىستىك جانە سەنىم نەگىزىندە دامىپ كەلەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءبىزدىڭ ەلدە ءتيىمدى جۇمىسىن كورسەتىپ وتىرعان زامانعا ساي بىرنەشە بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
– قاراعاندىدا «كازبەلاز» بىرلەسكەن كاسىپورنى بار. سەمەي مەن قوستانايدا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى قۇراستىرىلادى. پيلوتتىق ۇلگىدەگى كوپسالالى اۋىل شارۋاشىلىعىن قۇرۋ جونىندە قىزۋ جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ونىڭ بازاسىندا ەلدەرىمىزدىڭ اگروونەركاسىپ سەكتورىنداعى سوڭعى جەتىستىكتەرى قولدانىلاتىن بولادى. «اۋىلشارۋاشىلىق جانە كوممۋنالدىق تەحنيكالار شىعاراتىن قازاقستان-بەلارۋس يندۋستريالىق-تەحنولوگيالىق پاركى» بىرلەسكەن جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. كولىك پەن لوگيستيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ جاقسى كەلەشەگى بار, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن بەلارۋستىڭ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن دا ايتتى. كەدەن وداعىنىڭ, بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ جانە ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنىڭ قۇرىلۋى ەلدەرىمىزدىڭ ەكونوميكالىق كووپەراتسياسى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەلىسسوزدەر وتە ناتيجەلى جۇرگىزىلگەنىن, وندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەرى تالقىلانعانىن مالىمدەدى. سونداي-اق, بۇرىن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالىپ, كەلەشەكتەگى بىرلەسكەن قادامدار بەلگىلەندى.
– بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويۋىمىز – كەلىسسوزدەردىڭ باستى ناتيجەسى. بۇل قۇجاتتا ەلدەرىمىز بەن حالىقتارىمىز اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋعا ءوزارا ۇمتىلىسىمىز كورىنىس تاپتى. بۇل جان-جاقتى ءوزارا ءتيىمدى قازاقستان-بەلارۋس قارىم-قاتىناستارىنىڭ ودان ءارى قارقىندى دامۋىنا ىقپالىن تيگىزەدى دەپ سانايمىن. بەلارۋس دياسپوراسى ەلدەرىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاقسى دانەكەرى بولىپ سانالادى, قازاقستاننىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسادى. ءبىز ءۇشىن ەلدەرىمىز ازاماتتارىنىڭ ءبىر-ءبىرىنىڭ اۋماعىنا كەلۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمگە جانە رەادميسسيا تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويىلۋى ەرەكشە ورىن الادى. سونىمەن قاتار, بۇگىن ءبىزدىڭ قاتىسۋىمىزبەن كەزەكتى «2014-2016 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارىنا» دا قول قويىلدى. بۇل قۇجات قازاقستان مەن بەلارۋس ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالىنا اينالادى دەپ سەنەمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىلمەن قاتار مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى قارىم-قاتىناستار بەلسەندى دامۋدا ەكەنىنە توقتالدى.
– قازاننىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە مينسكىدە قازاقستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى وتەدى. 2014 جىلى استانادا بەلارۋستىڭ مادەنيەت كۇندەرى وتپەك. بەلارۋستىڭ عىلىمي الەۋەتىنىڭ دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, وندىرىسكە عىلىمي ازىرلەمەلەر مەن تەحنولوگيالار ەنگىزۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋعا مۇددەلىلىك تانىتادى. بۇگىندە ساكەن سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ينجەنەر كادرلارىن دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ قازاقستان-بەلارۋس وقىتۋ-وندىرىستىك ورتالىعى – ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ ايقىن ۇلگىسى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى دوستىق دانەكەرى, ءوزارا قۇرمەت جانە ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋدى كوزدەۋ قازاقستان مەن بەلارۋس حالىقتارىنىڭ يگىلىگى جولىندا ەكى ەل قارىم-قاتىناسىنىڭ باستى قاعيداتتارى ەكەنىن جانە الدا دا سولاي بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ءوز كەزەگىندە, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سوڭعى جىلدارى ۇكىمەتتىك دەڭگەيدەگى بايلانىستىڭ ەداۋىر جاندانىپ, وڭىرارالىق فورماتتاعى قارىم-قاتىناس نىعايعانىنا توقتالدى.
– ينتەگراتسيانىڭ كۇشەيۋى جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇرىلۋى تىعىزىراق كووپەراتسيانى جانە ۇكىمەتارالىق دەڭگەيدە, بيزنەس قوعامداستىق اراسىندا كەلىسىمدى قاجەت ەتەدى. تەك وسىنداي جاعدايدا عانا ءبىز ورتاق نارىقتىڭ ەكونوميكالىق ارتىقشىلىعىن سەزىنە الامىز. بەلارۋس پەن قازاقستان وندىرىستىك, عىلىمي-تەحنولوگيالىق كووپەراتسيانى دامىتۋدى جانداندىرۋعا ءتيىس. بۇل بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك نارىعىن ءوز ونىمدەرىمىزبەن تولىقتىرۋعا, ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا, بۇل رەتتە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز ينۆەستيتسيا قۇرۋشى بىرلەسكەن كاسىپورىندارعا كوشۋ جانە ىنتىماقتاستىقتىڭ ۇزاقمەرزىمدى فورماسىن قۇرۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراستىرۋعا دايىنبىز. بىزدە «بەلاز» جانە مينسك تراكتور زاۋىتى جەلىلەرى تاراپىندا جاقسى ۇلگىلەر بار, – دەدى ا.لۋكاشەنكو.
بەلارۋس قازاقستان مەن بەلارۋس تاۋارلارىن ەۋروپالىق جانە ازيالىق نارىققا تاسىمالداۋ ءۇشىن لوگيستيكالىق ورتالىقتار قۇرۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جوسپارلاردى پىسىقتالاتىن كولىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا زور ءمان بەرەتىنى اتاپ ءوتىلدى. سونداي-اق, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ ەلەۋلى الەۋەتى بار.
– بەلارۋس قازاقستانعا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزۋ كولەمىن ۇلعايتىپ قانا قويماي, ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا اگروونەركاسىپ كووپەراتسياسىن دامىتۋعا مۇددەلى. ءبىزدىڭ ماماندارىمىز قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى مىندەتتى شەشۋگە كەشەندى تۇردە اتسالىسۋعا دايىن, – دەدى ا.لۋكاشەنكو.
بەلارۋس پرەزيدەنتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق قارقىنىنىڭ تومەندەۋىن ەڭسەرىپ, ءتيىمدى ءوزارا ىقپالداستىققا كەدەرگى كەلتىرەتىن بارلىق ماسەلەنى شەشۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
– كەلەسى جىلى ءبىز وسى پروبلەمانى شەشەمىز دەپ سەنەمىن. ءبىز جول كارتاسىن ازىرلەدىك جانە وسى جوسپارداعى بارلىق ءىس-شارانى تولىق ىسكە اسىرۋعا بەل بايلادىق, – دەدى ا.لۋكاشەنكو.
سوڭىندا بەلارۋس كوشباسشىسى ەكسپو-2017 بۇكىلالەمدىك كورمەسىن وتكىزەتىن ورىن رەتىندە تاڭداۋدىڭ استاناعا تۇسۋىمەن قازاقستاندى قۇتتىقتادى.
ساپار قورىتىندىسىندا مىناداي بىرقاتار قۇجاتتارعا قول قويىلدى: قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ بەلارۋس رەسپۋبليكاسى اۋماعىنا جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىنا كەلۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىم, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى اراسىنداعى رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىم, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى 2009-2016 جىلدارعا ارنالعان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن («جول كارتاسى») ىسكە اسىرۋ جونىندەگى 2014-2016 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى باسقارۋ اكادەمياسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم.
