الەم • 08 ماۋسىم, 2020

بالتىق مۇيىسىندەگى ساياسي تەكەتىرەس

1413 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

پولشا بالتىق مۇيىسىنە كانال سالىپ, تەڭىزگە تىكەلەي شىعۋ ارقىلى رەسەيدىڭ ىقپالىنان ارىلۋدى كوزدەيدى. كەيبىر ساراپشىلار بۇل جوبانىڭ ساياسي استارىنا ءۇڭىلىپ, ونىڭ مۇيىستەگى ەكوجۇيەگە كەرى اسەر ەتەتىنىن العا تارتادى.

بالتىق مۇيىسىندەگى ساياسي تەكەتىرەس

ماسەلە تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن بالتىق مۇيىسىنە از-كەم توقتا­لايىق. ۇزىندىعى 65 شاقىرىمعا سوزىلاتىن بۇل جەر پولشانىڭ سول­تۇس­تى­گىن­دە رەسەيدىڭ كالي­نينگ­راد وڭىرىمەن تۇيىسكەن تۇستا ورنالاسقان. ءمۇيىستىڭ 35 شا­قى­رىمى رەسەيگە, قالعان 30 شاقىرىمى پولشاعا تيەسىلى. سوندىقتان ونىڭ اتا­ۋى دا ءار جەردە تۇرلىشە اي­تى­لادى. سولتۇستىكتەگى كور­شىمىز ونى بالتىق ءمۇيىسى دەسە, پولشا ۆيسلين ءمۇيىسى دەي­دى.

ونداعى شىعاناقتىڭ اتا­ۋى دا ەكى ءتۇرلى: باتىس بو­لىگى – ۆيسلين لاگۋنى, شى­­عىسى – كالينينگراد شى­عاناعى. بالتىق تەڭىزىنە شى­عا­تىن تۇس بىرەۋ عانا. ونىڭ ءوزى رەسەي شەكاراسىندا ورنا­لاس­قان. بار ماسەلەنىڭ تۋىنداۋى دا وسىعان كەلىپ تىر­ەلەدى. پولشانىڭ ەڭ ۇلكەن قالالارىنىڭ ءبىرى ەل­بلونگ­تا­عى پورتتان تەڭىزگە شىعۋ ءۇشىن رەسەيدىڭ شەكاراسىن كەسىپ ءوتۋى ءتيىس. ەكىجاقتى كەلىس­سوزدەردىڭ ناتيجەسىندە جۇك تاسىمالدايتىن كەمەلەر ارنا­يى تەكسەرىستەن وتپەيدى. بىراق جەكە كاتەرلەر, ياحتالار ارنايى رۇقسات الۋى ءتيىس.

2006 جىلى رەسەي بيلىگى بال­تىق بۇعازى ارقىلى پول­شا كەمەلەرىنىڭ وتۋىنە تى­يىم سالعان ەدى. وسىعان باي­لانىستى پولشادا ۆيسلين مۇيىسىنە كانال سالۋ تۋ­رالى اڭگىمە قوزعالىپ, شەشىم قابىلدانعان. الايدا كەيى­نىرەك ۇكىمەت تىز­گىنىن ۇس­تاعان دونالد تۋسك رەسەي­مەن مامىلەگە كەلدى. سودان كەيىن رەسەي شە­كا­راسىن جاپ­قان ەمەس. دە­گەنمەن, كەيىن­گى جىلدارى پولشادا كانال سالۋ جوس­پا­رى قايتا كوتە­رىلىپ, بىلتىر جوبانى جۇزە­گە اسىرۋ جۇمىسى باستالىپ كەت­تى.

 قۇرىلىس اياقتالعاندا 100 شاقىرىمعا دەيىنگى سۋ جولى قىسقارتىلىپ, بالتىق تە­ڭىزىنە تىكەلەي شىعۋعا مۇم­­كىندىك جاسالماق. جوبا تۋ­رالى تالايدان بەرى ايتى­لىپ كەلە جاتقانىمەن, ونىڭ قۇرىلىسى 2019 جىلى باس­تال­عان-دى. جوسپارعا سايكەس, كانالدىڭ ۇزىندىعى 1305 مەترگە جەتەدى. پولشا بيلىگى قۇرىلىستى 2022 جى­لى اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبا قۇنى ازىرگە 2 ملرد زلوتيعا تەڭ (500 ملن دوللار).

پولشا پرەزيدەنتى اند­جەي دۋدانىڭ ايتۋىن­شا, كانال سالۋ ارقىلى پولشا رەسەيدىڭ ىقپا­لىنان قۇتىلىپ, تاۋەل­سىز­دىگىن نىعايتا تۇسپەك. ەل پرەزيدەنتىنىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنداي جوبالار قوسىمشا جۇمىس ورنىن اشادى. سونداي-اق ول باتىس ەۋروپا ەلدەرىمەن باسەكەلەسۋگە ءازىرمىز دەپ مالىم­دەپ, باتىسپەن بايلا­نى­سىن كۇشەيتۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

ء«بىز جوباعا مول ينۆەس­تيتسيا تارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قۇرىلىستى توقتاتۋدى, كەيىنگە شەگەرۋدى نەمەسە قىسقارتۋدى جوس­پار­لاپ وتىرعانىمىز جوق. ويتكەنى بۇل ينۆەستيتسيا ەل ەكو­نوميكاسىنا مول قارجى قۇيادى», دەدى ول.

بيلىكتىڭ امبيتسياسىنا قاراماستان, پولشادا دا, شەتەلدە دە وعان قارسىلار جەتەرلىك. اسىرەسە ەلدەگى وپپوزيتسيا وكىلدەرى جوبانىڭ ءوز-ءوزىن اقتامايتىنىن العا تارتادى. ال ەكولوگيا بەل­سەن­دىلەرى بۇل باستاما­نى تابيعاتتى ءبۇلدىرۋ دەپ ەسەپ­تەي­دى. وعان قوسا, پول­شا­نىڭ ۆيسلين مۇيىسىنە كانال قازۋى رەسەيگە دە ۇناعان جوق.

بيىل پولشادا پرەزي­دەنت­تىك سايلاۋ وتەدى. جوس­­­پار بويىنشا ەلەكتورات 10 مامىردا داۋىس بەرۋى ءتيىس ەدى. كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى سايلاۋ كەيىنگە شەگەرىلىپ, 28 ماۋسىمعا بەل­گى­لەن­دى. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىت­­كەرلەر ەندى ۆيسلين مۇ­يى­­­­سىنە كانال قازۋ جوباسىن ساياسي ناۋقاننىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدىرىپ وتىر. «ازاماتتىق الاڭ» وپ­پوزيتسيالىق بلوك تارا­پى­نان سايلاۋعا ءتۇسىپ جات­قان رافال تشاسكوۆسكي جە­ڭىسكە جەتسە, قۇرىلىستى توق­تاتۋعا ۋادە بەردى.

رەسەيلىك بۇقارالىق اقپا­رات قۇرالدارى پول­شا­نىڭ بۇل باستاماسىن قاتتى سىنعا الدى. اسىرەسە ءباسپاسوز بەتتەرىندە ۆيسلين مۇ­يىسىنە كانال سالۋدى ەۋرو­پالىق كوميسسيا قول­دا­ماي وتىرعانى ءجيى اي­تى­­لادى. دەگەنمەن, بۇل شىن­دىققا ساي كەلمەيدى.

قازىرگى تاڭدا پولشا بيلىگى مەن ەۋروپالىق كوميسسيا مۇيىسكە سۋ جولىن سالۋ تۋرالى كەلىسسوز جۇر­گى­زىپ جاتىر. ەۋروپالىق پارلا­مەنتتىڭ رەسمي سايتىندا جوباعا قاتىستى ناقتى شەشىم ءالى شىقپاعانى جا­زىل­­عان. ايتسە دە رەسمي تۇردە ۆارشاۆا جوبانى جالعاس­تى­رۋ ءۇشىن ونىڭ تيىم­­دىلىگى مەن قورشاعان ور­­­تاعا قاۋىپ تون­دىرمەيتىنىن دا­­­لەلدەۋى ءتيىس. الدا-جال­­دا اندجەي دۋدانىڭ اكىم­شى­لىگى قارت قۇر­لىق شەنەۋ­نىك­تەرىنىڭ كوزىن جەت­كىز­بەسە, ەۋروپالىق كوميس­سيا قۇ­رىلىسقا توقتاۋ سا­لۋ­عا قۇ­قى­لى.

قىسقاسى, ۆيسلين مۇيى­­سىنە كانال سالۋدىڭ ەكو­نو­­مي­كالىق جاعىنان گورى, سايا­سي استارى باسىم بولىپ تۇر. پولشا بيلىگى وسى قادام ارقىلى باتىس ەۋروپانىڭ دەموكراتيا­سى­نا جاقىندىعىن ءبىل­دى­رىپ, رەسەيدىڭ كەز كەلگەن ىقپالىنان ارىلۋدى كوزدەيدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار