قىتاي تاراپى گونكونگتىڭ اۆتونوميالىق مارتەبەسىن شەكتەيتىن تارماقتارى بار جالپىۇلتتىق زاڭ قابىلداۋعا كىرىسكەن ەدى. بۇل شەشىمگە حالىقارالىق قوعامداستىق الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. اقش, ۇلىبريتانيا جانە كانادا بۇعان دەيىن بەيجىڭ بيلىگىن قاتتى سىنعا العان بولاتىن.
قۇراما شتاتتارى اقىرعى شەشىمدى كۇتپەي-اق گونكونگپەن اراداعى كەلىسسوزدەردى, اسىرەسە, ەكسپورت, تاۋار اينالىمى, تۇتقىنداردى بەرۋ تۋرالى ماسەلەلەردى قايتا قاراۋعا كىرىسىپ كەتتى. ۇلىبريتانيا تاراپى ايماق تۇرعىندارىنا بىرقاتار جەڭىلدىك جاساۋدى جوسپارلاپ وتىر. ماسەلەن, ارنايى پاسپورتى بار ازاماتتاردىڭ تۇماندى البيونداعى قۇقىعى كەڭەيتىلمەك. تاياۋدا بۇل تىزىمگە اۋستراليا دا قوسىلدى.
جالپى, قىتاي مەن اۋستراليا بۇعان دەيىن دە تالاي مارتە ەكى ەل ساياسي تۇرعىدا شەكىسۋگە ءسال قالعان. ماسەلەن, كوروناۆيرۋس پاندەمياسى شارتاراپتى شارلاپ, جەر-جاھاننىڭ اياعىن ءبىر ەتىككە تىققاندا, كانبەررا بيلىگى ەڭ العاش ۆيرۋستىڭ شىعۋ تەگى تۋرالى ءسوز قوزعادى. ساۋىردە اۋستراليانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ماريس پەين COVID-19-دىڭ قايدان پايدا بولعانىن دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنان بولەك تە زەرتتەۋ قاجەتتىگىن العا تارتقان.
ونىڭ الدىندا, 2018 جىلى اۋستراليا Huawei كومپانياسىنا ەلدەگى 5G قىزمەتىمەن اينالىسۋعا رۇقسات بەرگەن جوق. ال 2016 جىلى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە بايلانىستى قىتايلىق ەكى كومپانيانىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن جەتكىزۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە تىيىم سالدى.
الەمنىڭ 13-ءشى ەكونوميكاسى سانالاتىن اۋستراليا كەيىنگى بىرنەشە جىل بويى تابيعي اپاتتان كوز اشپاي ءجۇر. ۇزاققا سوزىلعان قۋاڭشىلىق, بۇكىل الەمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن ءورت مەملەكەتكە اجەپتاۋىر سالماق ءتۇسىردى. ەندى قىتايدىڭ شامىنا تيۋ «جاسىل قۇرلىق» ءۇشىن وڭايعا سوقپايتىن ءتۇرى بار.
كانبەررا بيلىگىنىڭ گونكونگقا قاتىستى پىكىرىنەن كەيىن جۋنگولار «جاسىل قۇرلىقتان» كەلەتىن بىرقاتار تاۋارعا سالىقتى ارتتىرىپ جىبەردى. ماسەلەن, قىتاي ارپاعا سالىناتىن ءتاريفتى 80 پايىزعا ءوسىردى. سونداي-اق وسى ەلدەگى ەڭ ۇلكەن ءتورت قاساپحانادا سويىلعان ەتتى كىرگىزۋگە تىيىم سالدى. بۇعان قوسا, «جاسىل قۇرلىقتان» جەتكىزىلەتىن كومىردەن باس تارتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ, سەس كورسەتتى.
بەيجىڭدەگى زاماناۋي حالىقارالىق قاتىناستار جونىندەگى قىتاي ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى سزيان يونگ The Global Times گازەتىنە پىكىر ءبىلدىرىپ, «ەگەر اۋستراليا قىتايدىڭ اشۋىنا تيە بەرەتىن بولسا, قىتاي ارپاعا سالىق سالعاننان باسقا دا ارەكەتكە بارادى», دەپ مالىمدەدى.
ساراپشىنىڭ ءسوزىنىڭ جانى بار. بۇعان دەيىن قىتايمەن تايتالاسقان مەملەكەتتەرگە وڭاي تيگەن جوق. ماسەلەن, 2010 جىلى ادام قۇقىعى ءۇشىن كۇرەسكەن ليۋ سياوبوعا نوبەل سىيلىعى بەرىلگەندە, بەيجىڭ بيلىگى ماراپاتقا باستاماشى بولعان نورۆەگيامەن ات قۇيرىعىن شورت كەسىسكەن. ەكىجاقتى قارىم-قاتىناس تەك 6 جىل وتكەن سوڭ قالپىنا كەلدى. وعان قوسا, كانادانىڭ Huawei باسشىلارىنىڭ ءبىرىن تۇتقىنداۋى دا «ۇيەڭكى جاپىراقتىلار ەلىنە» بىرقاتار تۇيتكىل تۋعىزعانى ەسىمىزدە.
ەندەشە, جۋنگولارعا توننالاپ ءونىم جىبەرەتىن اۋسترالياعا اۋىر تيەتىنى انىق. قازىرگى تاڭدا ەل ەكسپورتىنىڭ ۇشتەن ءبىرى وسى قىتايعا جىبەرىلەدى. تەمىر كەنىنىڭ 80 پايىزىن, سۇيىتىلعان تابيعي گازدىڭ 33 پايىزىن, ءجۇن ونىمدەرىنىڭ ۇشتەن ەكىسىن, الكوگولدى ونىمدەردىڭ ۇشتەن ءبىرىن بەيجىڭ ساتىپ الادى. ءتاريفتى وسىرگەنگە دەيىن ارپا ەكسپورتىنىڭ 57 پايىزى, ءىرى قارا ەتىنىڭ 25 پايىزى قىتايعا جەتكىزىلدى. وعان قوسا, اۋسترالياعا شەتەلدەن كەلىپ وقيتىن ستۋدەنتتەر مەن تۋريستەردىڭ ۇشتەن ءبىرى دە قىتاي ەلىنىڭ ازاماتتارى.
قىتايدىڭ ءتۇرلى ەسكەرتۋلەرىنە قاراماستان, ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمى ءبىرجولا توقتايتىنىنا سەنۋ قيىن. بەيجىڭ بيلىگى دە «جاسىل قۇرلىقتىڭ» ونىمىنە تىعىز بايلانىستى. مىسالى, ەلدەگى وندىرىستىك ايماقتارعا تەمىر كەنى, كومىر جانە تابيعي گاز جەتكىزۋگە اۋستراليادان باسقا قولايلى ارىپتەس جوق. باسقا ەكسپورتتاۋشى ەلدەردەن اتالعان ونىمدەردى اكەلۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدا ءتيىمسىز. سوندىقتان بالاما شەشىم تابىلعانشا ات قۇيرىعىن شورت كەسۋگە ءالى ەرتە. بۇدان بولەك, گونكونگ ماسەلەسى مەن كوروناۆيرۋس تا ۇلكەن سالماق سالدى. مۇنىڭ ءبارىن, ارينە قحر جاقسى تۇسىنەدى.
وقيعا ءارى قاراي ءتيىمسىز ورىستەي قالعان جاعدايدا اۋستراليا دا قاراپ قالمايدى. سوندىقتان كانبەررا ءۇشىن جاقىن ارادا سەنىمدى سەرىكتەس تابۋى كەرەك. وسىعان بايلانىستى بۇل ەلدىڭ بيلىگى ەۋروپالىق وداقپەن ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس ورناتۋعا كۇش سالىپ جاتىر.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا تاراعان مالىمەتكە سۇيەنسەك, ەو مەن كانبەررا بىرنەشە مارتە ۆيرتۋالدى كەلىسسوز وتكىزگەن. اۋستراليا تاراپى بريۋسسەلمەن جاسالاتىن كەلىسىمگە قىتايمەن ارازدىقتىڭ قاتىسى جوق ەكەنىن العا تارتادى. ايتسە دە «جاسىل قۇرلىقتىڭ» سەنىمدى سەرىكتەس ىزدەۋگە جانتالاسىپ جاتقانى انىق اڭعارىلادى. بىراق ەۋروپالىق وداق تاراپى اسىعار ءتۇرى كورىنبەيدى.
قورىتا ايتقاندا, اۋستراليا مەن قىتاي ازىرگە ءبىر-بىرىنە قىرىن قاراپ وتىر. بەيجىڭ تاراپى ەكسپورتتان باس تارتاتىنىن ايتىپ, سەس كورسەتكەنىمەن, ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس توقتاپ قالۋى ەكىتالاي.
