ويىل توپىراعى قاي كەزدە دە تالانتتارعا كەندە بولعان ەمەس. نەبىر ارقالى اقىندار, الاشتان ءان وزدىرعان انشىلەر, كۇمبىرلەتە كۇي توككەن كۇيشىلەر دە وتكەن بۇل وڭىردەن. سونداي تۋما تالانتتاردىڭ اراسىندا قازاقتان شىققان اتاقتى ءبيشى, تۇڭعىش بالەرينا, قازاق كسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى نۇرسۇلۋ تاپالوۆانىڭ ورنى بولەك.
ويىل توپىراعى قاي كەزدە دە تالانتتارعا كەندە بولعان ەمەس. نەبىر ارقالى اقىندار, الاشتان ءان وزدىرعان انشىلەر, كۇمبىرلەتە كۇي توككەن كۇيشىلەر دە وتكەن بۇل وڭىردەن. سونداي تۋما تالانتتاردىڭ اراسىندا قازاقتان شىققان اتاقتى ءبيشى, تۇڭعىش بالەرينا, قازاق كسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى نۇرسۇلۋ تاپالوۆانىڭ ورنى بولەك.
ويىل اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە وتكەن ءبيشىنىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولۋىنا ارنالعان «ايدىن كولدىڭ اققۋىنداي تەربەلگەن» تاريحي-تانىمدىق كونفەرەنتسياعا جەرلەستەرىنىڭ ۇيىمشىلدىقپەن جينالۋى دا سوندىقتان. كونفەرەنتسيا شىمىلدىعى نۇرسۇلۋ ەلۋبايقىزى تۋرالى بەينەبايانمەن اشىلدى. ءبيشىنىڭ بۋىنسىز ءبيىن, جارق-جۇرق ەتكەن جانارىنداعى ۇشقىندى كورگەندە شىنىندا دا, ايدىن كولدىڭ اققۋىنداي اسەم دە ادەمى قيمىلىنا ءتانتى بولماۋىڭ مۇمكىن ەمەس. اشىق اسپان استىندا مىڭ بۇرالا بيلەگەن ءبيشىنىڭ ناعىز ۇلتتىق ناقىشقا تولى قيمىلى مەن ساۋساق قوزعالىستارى تۋما تالانتتىڭ شەبەرلىگىن پاش ەتە تۇسكەندەي.
شارانى كىرىسپە ءسوز سويلەپ اشقان ويىل اۋدانىنىڭ اكىمى ماۆر ابدۋللين ويىل وڭىرىنەن قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىنە وزىندىك ۇلەس قوسقان تالاي ساڭلاقتاردىڭ شىققانىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, بۇل ورايدا بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن اتى اڭىزعا اينالعان نۇرسۇلۋ تاپالوۆانىڭ الار ورنى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءبيشى اپامىزدىڭ اسىل رۋحىنا تاعزىم ەتە وتىرىپ, جاس ۇرپاقتىڭ بويىندا تۋعان ەلگە دەگەن قۇرمەت پەن ماقتانىش سەزىمىن ۇياتاۋ, حالىقتىڭ سالت-داستۇرلەرىن ساقتاپ جالعاستىرۋ ءۇشىن دارىندارىمىزدى, تۋما تالانتتارىمىزدى, تۋمىسى بولەك تۇلعالارىمىزدى ەلدىڭ جادىندا جاڭعىرتىپ وتىرۋ پارىزىمىز بولماق, دەدى ول.
كونفەرەنتسيادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى, وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرى رىستى دوسوۆا قازاقتىڭ تۇڭعىش بالەريناسى نۇرسۇلۋ تاپالوۆانىڭ ءومىرى جانە شىعارماشىلىعى تۋرالى بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, نۇرسۇلۋ تاپالوۆا 1923 جىلى قىركۇيەك ايىندا ويىل اۋدانىندا ومىرگە كەلگەن. ول 11 جاسقا تولعاندا ەلگە ىسساپارمەن كەلىپ جۇرگەن اكادەميك احمەت جۇبانوۆتىڭ نازارىنا ىلىگىپ, الماتىعا جول تارتادى.
– بالاۋسا قىز مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنان ءبىر-اق شىعادى. ول بىردەن بەلگىلى بالەتمەيستەر ا.الەكساندروۆتىڭ ايالى الاقانىنا تۇسەدى. ۇستازى وعان ماسكەۋ, لەنينگراد قالالارىنداعى حورەوگرافيالىق ۋچيليششەلەردىڭ ۇلتتىق بي بولىمىنە بارۋعا كەڭەس بەرەدى. بىراق, نۇرسۇلۋ تاپالوۆا قازاقتىڭ وپەرا جانە بالەت تەاترىندا قالادى. جاس ءبيشى ءوزىن بيىكتەن كورسەتە بىلەدى. كەيىن بي پاديشاسى شارانىڭ رولدەرىن نۇرسۇلۋعا تاپسىراتىنداي دارەجەگە جەتەدى. 1938 جىلعا دەيىن كاردوبالەت ءبيشىسى, كەيىن بالەت ءبيشىسى بولعان تالانت يەسى قايتالانباس بەينەلەر سومداپ, كورەرمەن كوڭىلىن باۋراپ الدى, – دەي كەلىپ, بايانداماشى كەزىندە ونىڭ اتاقتى گالينا ۋلانوۆامەن بىرگە «باقشاساراي بۇرقاعىندا» زارەمانىڭ ءرولىن ويناعانىن دا جەرلەستەرىنىڭ ەسىنە سالىپ ءوتتى.
نۇرسۇلۋ تاپالوۆا دۇنيەگە, بايلىققا قىزىقپاعان, قاراپايىم ءومىر كەشكەن. بايانداماشى رىستى دوسوۆا نۇرسۇلۋ تاپالوۆانىڭ قۇداي قوسقان قوساعى, قازاق بوكسىنىڭ اتاسى شوقىر بولتەك ۇلى, قىزدارى ايسۇلۋ جانە توتى تۋرالى دا وي ءوربىتتى. ول سونداي-اق, ءبيشىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى دەرەكتەر جيناۋعا, تۇتىنعان زاتتارىن وبلىستىق تاريحي جانە ولكەتانۋ مۋزەيىنە اكەلۋگە دەمەۋشىلىك جاساعان «نوبەل» باسپاحاناسىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان جۇماعاليەۆتىڭ ازاماتتىعىن اتاپ ءوتتى. كاسىپكەر ازامات نۇرسۇلۋ تاپالوۆا اتىنداعى بيشىلەر بايقاۋىن ۇيىمداستىرۋعا دا مۇرىندىق بولىپ ءجۇر ەكەن. ەڭبەك ارداگەرى ساعىمباي قاۋمەسوۆ ءوزىنىڭ جاستاۋ كەزىندە بۋىنسىز ءبيشىنىڭ كونتسەرتتىك بريگادامەن كەلىپ, ونەر كورسەتكەنىن ەسكە الدى. ول سول جولى ءبىر كونتسەرتتىڭ وزىندە ون بەس-ون التى ۇلتتىڭ ءبيىن بيلەپ, ونەرىمەن ويىلدىقتاردى ءتانتى ەتكەنىن جەتكىزدى. كونفەرەنتسيانى «اسەم» ۇلگىلى بي ءانسامبلى مىڭ بۇرالعان بيمەن كوركەمدەپ, ءانشى جاڭىلسىن بيسەنعاليەۆا ءىليا جاقانوۆتىڭ «ويىل تولقىنى» انىمەن اجارلادى.
ەلدەن ەرتە كەتىپ, تالانتتار شوعىرىنا قوسىلعان ءبيشىنى ويىلدىقتار وسىلاي ساعىنا ەسكە الدى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى,
ويىل اۋدانى.
