قازاقستان • 04 ماۋسىم، 2020

«سامۇرىق-قازىنا» وتاندىق وندىرىسكە قۋاتتى قولداۋ كورسەتتى

23 رەت كورسەتىلدى

قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىن باسقارۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ وتىرىسى ءوتتى. كەڭەستە «سامۇرىق-قازىنا» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قازىرگى قىزمەتى، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار، سونداي-اق كەڭەستىڭ وتكەن وتىرىسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋ بارىسى قارالدى.

القالى جيىندى ءسوز باستاعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «سامۇرىق-قازىنا» قورى ەل دامۋىندا ماڭىزى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى.

– بيىل ءبىز اۋىر سىناقتارعا تاپ بولدىق. كوروناۆيرۋس پاندەمياسى جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىسقا اكەپ سوقتى. الەمدىك ەكونوميكا مەن ساۋدا ءوسىمى توقتادى. بۇل فاكتورلاردىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. وسى ورايدا ءبىز قالىپتاسقان كۇردەلى احۋالعا تەز بەيىمدەلۋگە جانە داعدارىستى ەڭسەرۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن ەكونوميكانىڭ نەگىزگى درايۆەرلەرىن ايقىنداۋعا ءتيىسپىز. ءساۋىر ايىندا ءبىز داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدە ەكونوميكامىزدى قالاي كوتەرۋ كەرەك ەكەنىن تالقىلادىق. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ناقتى شارالار جونىندە مالىمدەمە جاسادى. ۇكىمەت ەكونوميكالىق ءوسىمدى قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارىن بەكىتتى. بۇل شارالار دەر كەزىندە قابىلداندى جانە قازىرگى احۋالعا ساي ورىندالىپ جاتىر، ەكونوميكامىزدى ءارى قاراي دامىتۋدا «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى باستى ءرول اتقارادى. قازاقستاننىڭ بارلىق نەگىزگى كومپانيالارى وسى قوردىڭ قۇرامىنا كىرەدى. قور كومپانيالارىنىڭ جيىنتىق اكتيۆتەرى 28 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل – ءجىو-ءنىڭ 40%-ى. مۇندا 300 مىڭ قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. قيىندىقتارعا قاراماستان كومپانيالاردىڭ ءبارى جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. وتكەن جىلعى قور كورسەتكىشتەرىنىڭ ءوسۋ قارقىنى بيىل رەزەرۆ قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىن بايقاپ وتىرمىز. ەندى كومپانيالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەت، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

كەڭەس وتىرىسىندا كۇن تارتىبىنە سايكەس قوردىڭ قازىرگى جۇمىسى مەن جاڭا باستامالارى، وتاندىق شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ءىس-شارالارى، تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋى جان-جاقتى قارالدى. اتالعان ماسەلەلەر جونىندە الدىمەن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ بايانداما جاسادى.

– الەمدىك ەكونوميكادا ورىن العان رەتسەسسيا مەن قاۋىپتى ىندەتتىڭ كەڭىنەن تارالۋى قورعا كىرەتىن كومپانيالاردىڭ اعىمداعى جۇمىسىنا ايتارلىقتاي ىقپال ەتتى. وسىعان وراي كومپانيالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار شارالار قابىلدانىپ، ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. Covid-19 پاندەمياسى، مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى، ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنىڭ وزگەرۋى تەرىس اسەرىن تيگىزدى. قوردىڭ تازا كىرىسى بيىل 1،2 ترلن-نان 167 ملرد تەڭگەگە دەيىن تومەندەمەك. ەڭ كوبى «قازمۇنايگاز» 80%-عا دەيىن كىرىسىن جوعالتادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. اۋە جانە تەمىر جولدارىنىڭ جولاۋشىلار اينالىمى كولەمى 40%-عا دەيىن ازايماق. وسىعان بايلانىستى بىرقاتار شارالار قولعا الىندى. قارجى رەزەرۆى قۇرىلدى، 8 ملرد سىرتقى قارىز وتەلدى. قازىر جاعدايدا ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ كۇردەلى وپەراتسيالىق شىعىندارىن 429 ملرد تەڭگەگە وڭتايلاندىردىق. مۇنىڭ ءبارى بەلگىلى ءبىر قارجى رەزەرۆىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل ەنەرگەتيكا، مۇناي-گاز، ۋران، تەلەكوممۋنيكاتسيا، پوشتا جانە باسقا دا سالالار كاسىپورىندارىنىڭ جۇمىس ىستەۋىن، وندىرىستىك پەرسونالدى قىسقارتۋسىز ساقتاۋدى جانە قىزمەتكەرلەرگە جالاقىنى ۋاقتىلى تولەۋدى قامتاماسىز ەتەدى، – دەدى احمەتجان ەسىموۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، اتالعان ءىس-شارالارمەن قاتار وسىناۋ قىسىلتاياڭ شاقتا ۇلتتىق ەكونوميكانى جانە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ باعىتىندا كوپتەگەن جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بىرىنشىدەن، ساتىپ الۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ قولعا الىندى. بۇل – ءبىر كوزدەن اشىق تەندەرگە ءوتۋ. وسى ۋاقىت ىشىندە ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋ كولەمىن 5 ەسەگە تومەندەتىپ جانە اشىق تەندەرلەردىڭ كولەمىن 5،5 ەسەگە ارتتىرىپتى. مۇنداي قادامدار 376 ملرد تەڭگەنى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەردى.

كەلەسى باعىت حولدينگ ىشىندەگى ساتىپ الۋدى وڭتايلاندىرۋ بولدى. بۇرىن حولدينگ ىشىندە 4،5 مىڭ پوزيتسيا بولسا، ول 21 ەسە تومەندەگەن. ال ساتىپ الۋ كولەمى اقشالاي 1،9 ترلن بولسا، قازىر – 0،5 ترلن تەڭگە. بۇل باسەكەلى ورتاعا 819 ملرد تەڭگە بەرۋگە جاعداي تۋعىزدى. مۇنداي ساتىپ الۋلارعا 17 مىڭ بيزنەس سۋبەكتىسى قول جەتكىزدى جانە قور كومپانيالارى 52 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدى.

ەكىنشىدەن، «سامۇرىق-قازىنا» وسى جىلدى قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ جىلى دەپ جاريالاپ، بىرقاتار شارالاردى ناقتىلاعان. ولاردىڭ ءبىرى وفف-تەيك كەلىسىمشارت مەحانيزمى مەن يمپورتتى الماستىراتىن ءونىم تاپسىرىسىنا كەپىلدىك بەرۋ قۇرالى بولدى. وسى رەتتە ءبىزدىڭ ەلدە وندىرىلمەيتىن، بىراق كومپانيالار ءۇشىن قاجەت تاۋارلارعا تالداۋ جاسالىپ، ءبىراز جۇمىس اتقارىلعان. قور «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسىپ جاڭا وندىرىستەر قۇرۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قاراستىردى. ەندى ەكەۋى بىرگە 3-5 جىلعا ۇزاق مەرزىمدى وفف-تەيك كەلىسىمشارت جاساسپاق. جاڭا وندىرىستەردى قۇرۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا كولەمى 218 ملرد تەڭگەنى قۇراپ، 2 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلماق.

بيىل نازاردا بولاتىن ءۇشىنشى باعىت – جۇمىس ىستەپ تۇرعان قازاقستاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋ. بۇگىنگى تاڭدا قورعا قاراستى كەيبىر كومپانيالار كۇردەلى قارجىلىق جاعدايعا بايلانىستى تاپسىرىس بەرگەن قاجەتتى تاۋارلارىنىڭ قۇنىن تولەي الماي وتىر. سوندىقتان «سامۇرىق-قازىنا» پورتفەلدىك كومپانيالارعا 50 ملرد تەڭگە ءبولدى. ال ول كومپانيالارعا تاۋاردى ءوزىمىزدىڭ كاسىپورىندار جەتكىزىپ بەرەدى ەكەن. بىراق قور پورتفەلدىك كومپانيالارىنا قارجىنى قايتارىمدى نەگىزدە بەرگەن.

سونىمەن قاتار احمەتجان ەسىموۆ بىرقاتار ءىرى كومپانيالاردىڭ احۋالىنا توقتالىپ، ينۆەستيتسيالىق باعىتتاعى جۇمىستاردى دا ءسوز ەتتى.

– كوروناۆيرۋسقا، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە قاتىستى جاعداي كەيبىر مۇمكىندىكتەردى انىقتادى. اتاپ ايتقاندا، باسقارۋ دەڭگەيىن قىسقارتۋ قاجەت ەكەنىن بىرنەشە رەت ايتتىڭىز. ىقشامدى، ءارى ءتيىمدى اپپاراتتاردى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا باسقارۋ دەڭگەيىن 6-دان 3-كە دەيىن قىسقارتۋ ارقىلى بارلىق كومپانيانىڭ ۇيىمداستىرۋ قۇرىلىمدارى قايتا قارالدى. باسقارۋشى ديرەكتورلار سانى 89-دان 44-كە دەيىن ەكى ەسەگە قىسقاردى. دەپارتامەنت ديرەكتورلارى 308-دەن 255-كە دەيىن، ال ءبولىم باسشىلارى 259-دەن 65-كە دەيىن قىسقارتىلدى. قازىر «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىندا ءتيىمسىز شىعىستاردى وڭتايلاندىرۋ جانە قىسقارتۋ بويىنشا كوپ جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ۇقساس كومپانيالاردىڭ وڭ تاجىريبەسى زەردەلەنۋدە. كومپانيا باسشىلىعى كەيبىر اكتيۆتەردى قوردىڭ كورپوراتيۆتىك ورتالىعىنا تىكەلەي باعىنۋعا بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزەدى. ءوز تاراپىمىزدان بۇل تاسىلدەردى دۇرىس دەپ سانايمىز، – دەدى «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى.

بۇدان كەيىن ءسوز العان پرەمەر-مينيستر اسقار مامين ۇكىمەت «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىمەن بىرلەسىپ، ەكونوميكالىق ءوسىمدى قالپىنا كەلتىرۋگە جانە تۇراقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان كەشەندى جوسپار ازىرلەگەنىن اتاپ ءوتتى.

– وسى جوسپار بويىنشا جىل سوڭىنا دەيىن ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋعا، جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋعا جانە حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى، سالالىق شارالار ىسكە اسىرىلادى. جالپى كەشەندى جوسپاردا كوزدەلگەن شارالار 6 ملن-نان اسا ادام قامتىلعان بىرقاتار سالالاردىڭ قالپىنا كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇكىمەت پەن قوردىڭ كەشەندى جوسپارى اياسىندا بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى باعىتى – ونەركاسىپ، كولىك پەن لوگيستيكانى، تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ، يمپورت الماستىرۋ مۇمكىندىگىن ىسكە اسىرۋ، شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى ءرولىن كۇشەيتۋ، – دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاھاندىق ءىجو-ءنىڭ ءوسۋ الەۋەتىنىڭ كۇرت قىسقارۋى، الەمدىك ساۋدا جانە سىرتقى سۇرانىس كولەمىنىڭ رەكوردتىق تومەندەۋى، ساۋدا-ونەركاسىپتىك پروتەكتسيونيزمنىڭ كۇشەيۋى جاعدايىندا «سامۇرىق-قازىنا» ۇسىنىپ وتىرعان ءىس-شارالار وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ اجەپتاۋىر تەتىگىنە اينالادى. بۇل قاتاردا قوردىڭ ساتىپ الۋلارىنا وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن كەڭەيتۋ، قولدانىستاعى بيزنەستى قولداۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ەنگىزۋ، ىشكى سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان جاڭا وندىرىستەردى قۇرۋ جونىندەگى باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ەلىمىزدە دامۋدىڭ قوسىمشا كەڭىستىگىن قالىپتاستىرادى.

– بۇل رەتتە قوردىڭ قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى سالالارىن قولداۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىپ جاتقان شارالارىنا بولەك توقتالعىم كەلەدى. وسى سالالار بويىنشا ىشكى الەۋەتتى كۇشەيتۋ – ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتۋىن جانە ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ شەڭبەرىندەگى نەگىزگى مىندەت. اتالعان سانات بويىنشا قوردىڭ ساتىپ الۋلارىنداعى قازاقستاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى وتكەن جىلعى 75%-دان بيىل 94%-عا دەيىن ارتتى. اسىرەسە جەڭىل ونەركاسىپ، تاماق، حيميا ونەركاسىبى، قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ سالالارى بويىنشا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر بەلسەندىلىك تانىتتى. بۇگىندە ماشينا جاساۋداعى وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسىندە ۇلكەن ءوسىم بايقالدى، – دەدى اسقار مامين.

بۇعان قوسا پرەمەر-مينيستر ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن ىسكە اسىرۋ مەرزىمىن نەعۇرلىم قولايلى كەزەڭگە اۋىستىرۋعا قاتىستى ۇسىنىستارىن قولدادى، سونداي-اق قوردىڭ ىندەت قاۋپى ءتونىپ تۇرعان كەزدە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ تاجىريبەسىنە وڭ باعا بەردى. بۇگىندە 23 مەملەكەتتىك ورگان بۇلتتى قۇجات اينالىمىنا قوسىلعان. جالپى مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتكەرلەرىنىڭ 70%-ى قاشىقتىقتان جۇمىس رەجيمىنە كوشكەن.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار