قوستانايدا بيىل ءبىرىنشى رەت كۇزگى جارمەڭكە وتكىزىلدى. ءجارمەڭكەنىڭ اجارى مەن مولشىلىعىن تەك كوزبەن كورگەن ءلازىم. قالانىڭ ورتالىق اتشاپتىرىم الاڭىندا ساتۋشى مەن الۋشىدان ينە شانشار ورىن جوق. قاربىزدىڭ دا, قوزىنىڭ دا پىسەتىن ۋاقىتى. ديقان دا, شارۋا دا, ومارتاشى دا جازدايعى ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن وسىندا الىپ كەلدى. بيىلعى كۇزدىڭ العاشقى جارمەڭكەسى بولعاندىقتان قوستاناي قالالىق اكىمدىگى, وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسى ونىڭ ءسان-سالتاناتىنا دا ۇلكەن ءمان بەرىپتى.
قوستانايدا بيىل ءبىرىنشى رەت كۇزگى جارمەڭكە وتكىزىلدى. ءجارمەڭكەنىڭ اجارى مەن مولشىلىعىن تەك كوزبەن كورگەن ءلازىم. قالانىڭ ورتالىق اتشاپتىرىم الاڭىندا ساتۋشى مەن الۋشىدان ينە شانشار ورىن جوق. قاربىزدىڭ دا, قوزىنىڭ دا پىسەتىن ۋاقىتى. ديقان دا, شارۋا دا, ومارتاشى دا جازدايعى ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن وسىندا الىپ كەلدى. بيىلعى كۇزدىڭ العاشقى جارمەڭكەسى بولعاندىقتان قوستاناي قالالىق اكىمدىگى, وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسى ونىڭ ءسان-سالتاناتىنا دا ۇلكەن ءمان بەرىپتى.
قالا ماڭىنداعى ساياجاي يەلەرىن دە جارمەڭكەگە كەلىپ ونىمدەرىن ساتۋعا, وسى كورمەنى ۇيىمداستىرۋ ىسىنە اتسالىسۋعا شاقىردىق. ساياجايدا كوكونىستەن باستاپ سيرەك كەزدەسەتىن جيدەك, گۇل, جەمىسكە دەيىن وسىرەدى. سونىڭ بارلىعىن دا قالالىقتار كورمەدەن قىزىقتاي الادى, دەيدى قوستاناي قالاسى اكىمدىگى اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى بايبوسىن مۇرزين. دەگەنمەن, جارمەڭكەنى بايىتقان نەگىزىنەن وبلىستىڭ 14 اۋدانى مەن قالالارىنان كەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر بولىپ تابىلادى. ولار قالالىقتارعا وسى جولى 140 توننا ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىك اكەلدى. ونىڭ ىشىندە 70 توننا كارتوپ پەن كوكونىس, 30 توننا ەت, 162 مىڭ دانا جۇمىرتقا جارمەڭكە مولشىلىعىن جاسادى. جارمەڭكەنىڭ ءسانى مەن بايلىعى ءوز الدىنا, ونىڭ باعاسى دالالىق پەن قالالىقتى بىردەي قۋانتتى. وندا ءىرى قارا ەتىنىڭ كيلوگرامى 800-900 تەڭگەدەن ساتىلدى. ال ونى بازاردان 1200 تەڭگەدەن الاسىڭ. جازدىڭ جاڭبىرلى بولۋىنان كوك ءشوپ بەلۋاردان كەلىپ, شابىندىقتا مالدىڭ جونى عانا كورىنىپ جاتتى. شوپكە سەمىرگەن مال ەتىنىڭ اجارى قانداي, ءبىرى ەت, ءبىرى ماي! ەت ساتاتىن سورەلەرگە قالالىقتار كەزەككە تۇرىپ, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەتتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن پىشاق ۇستىنەن ءبولىپ اكەتتى. مۇنداي باعا تەك الۋشىنى عانا مەس, ساتۋشىنى دا قۋانتتى.
–جازداي باققان مالدى كۇزدە ساتىپ پۇل ەتپەسەڭ, ونىڭ پايداسىنان زيانى ارتىپ كەتەدى. اۋىلعا كەلەتىن دەلدال ساۋداگەرلەر ەتتىڭ كيلوگرامىن 500-600 تەڭگەدەن الادى. بەينەتىڭە قاراعاندا بۇل سۋ تەگىن ەمەس پە, امالسىزدان بەرەسىڭ كەيدە. ال مەن ءبىر قاشارىمدى جارمەڭكەگە سويىپ اكەلىپ ەدىم, مىنە, ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە 130 مىڭ تەڭگە قالتامدا تۇر. كيلوگرامىن 900 تەڭگەدەن بەردىم, قاناعات وسىعان, – دەيدى اۋليەكول اۋدانىنداعى قوساعال اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ماۋلەن نۇرمانوۆ.
جارمەڭكەدە كارتوپ 30-35 تەڭگەدەن ساتىلدى. قالالىقتار دۇكەندەردەن ون داناسىن 200 تەڭگەدەن الاتىن جۇمىرتقا مۇندا – 140-150, ءسابىز بەن قىزىلشانىڭ كيلوگرامى 44 تەڭگەدەن اسقان جوق, قىرىققابىق 28 تەڭگەدەن ساتىلدى.
– بيىل كارتوپتىڭ جىلى بولعان ءتارىزدى. بۇل داقىلدىڭ ءتۇسىمى وتە جاقسى, ونىڭ باعاسىنا قالالىقتار ريزا. ەندى 30 تەڭگەدەن ارزان بولسا, ونى وسىرگەن ديقاننىڭ ەڭبەگىنە وبال بولادى دەپ ويلايمىز. مۇنان ارتىق قانداي ارزان باعا بولادى؟! –دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ورازعالي نۇرعازين.
جارمەڭكەنى ارالاعان وبلىس اكىمى نۇرالى سادۋاقاسوۆ سورەدەگى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ باعاسىن ەرەكشە سۇرادى. ول قوستاناي وبلىسىندا وسىرىلگەن كۇز بايلىعىنان وزگە, سىرتتان اكەلىنگەن كۇرىش, جەمىس-جيدەك سورەلەرىنىڭ قاسىنا دا توقتادى. اكىم ساتۋشىلارعا ەگەر تاۋارلاردى بازار باعاسىمەن ساتسا كەلەسىدە ولار ءۇشىن جارمەڭكەگە جول جابىق ەكەنىن, ولاردى بازاردىڭ باعاسىنان 10 پايىز ارزان ساتۋ كەرەكتىگىن ايتتى. جارمەڭكەدەگى بارلىق ءونىمنىڭ باعاسى بازاردان كەمىندە 20 پايىزعا ارزان. ولاردىڭ قاتارىندا كۇرىش پەن جەمىس-جيدەك تە بار. كۇرىشتىڭ كيلوگرامى بازار مەن دۇكەندەردە 200 تەڭگە بولسا, جارمەڭكەدە ونى قالالىقتار 128 تەڭگەدەن الدى. ال المانىڭ كيلوگرامى 200 تەڭگەدەن ارتقان جوق.
ەندى جارمەڭكە وبلىس ورتالىعىندا ايىنا ەكى رەت ءوتىپ تۇرادى. ونداعى باعانى, الۋشى مەن ساتۋشىنىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرىن, ارىز-شاعىمدارىن ارنايى قۇرىلعان شتاب رەتتەپ وتىرادى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
