«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جاعدايىندا قۇقىق قورعاۋ زاڭناماسىن جاڭعىرتۋ جانە رەفورمالاۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ بەسىنشى شاقىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ ءۇشىنشى سەسسياسى اشىلۋىندا سويلەگەن ءسوزىندە پارلامەنتتىڭ جاڭا سەسسياسىنىڭ «قازاقستان-2050» Cتراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جاعدايىندا باستالىپ جاتقانىن اتاپ وتكەن بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىمەن جاريا ەتىلگەن نەگىزگى توپتامانىڭ ءبىرى قۇقىق قورعاۋ زاڭناماسىن جاڭعىرتۋ جانە رەفورمالاۋ بولىپ تابىلادى.
ەل پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى جولداۋىندا جاريا ەتىلگەن نەگىزگى تاپسىرمالاردىڭ ءبىرى – ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەنى جاڭعىرتۋدىڭ كەزەكتى كەزەڭى. جاڭا قىلمىستىق, قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ, قىلمىستىق اتقارۋ جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكستەردى قابىلداۋ قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى ساپالى رەفورمالاۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جاعدايىندا قۇقىق قورعاۋ زاڭناماسىن جاڭعىرتۋ جانە رەفورمالاۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ بەسىنشى شاقىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ ءۇشىنشى سەسسياسى اشىلۋىندا سويلەگەن ءسوزىندە پارلامەنتتىڭ جاڭا سەسسياسىنىڭ «قازاقستان-2050» Cتراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جاعدايىندا باستالىپ جاتقانىن اتاپ وتكەن بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىمەن جاريا ەتىلگەن نەگىزگى توپتامانىڭ ءبىرى قۇقىق قورعاۋ زاڭناماسىن جاڭعىرتۋ جانە رەفورمالاۋ بولىپ تابىلادى.
ەل پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى جولداۋىندا جاريا ەتىلگەن نەگىزگى تاپسىرمالاردىڭ ءبىرى – ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەنى جاڭعىرتۋدىڭ كەزەكتى كەزەڭى. جاڭا قىلمىستىق, قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ, قىلمىستىق اتقارۋ جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكستەردى قابىلداۋ قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى ساپالى رەفورمالاۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
سوڭعى جىلدارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ارنايى قىزمەتتەردىڭ ماڭىزدى رەفورمالارى ىسكە اسىرىلدى. بارلىق كۇش قۇرىلىمدارى قىزمەتكەرلەرىن ءوز اۋقىمى بويىنشا تەڭدەسى جوق اتتەستاتتاۋ وتكىزىلدى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن اقشالاي قاراجات جانە زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ ءوستى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جانە ارنايى قىزمەتتەر جۇمىسىنىڭ قۇقىقتىق بازاسى ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ تۇرادى.
ماسەلەن, سوڭعى 10 جىلدا قىلمىستىق, اكىمشىلىك, قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكستەرىنە جانە قىلمىستىق جازالار جۇيەسى مەن قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ, ازاماتتاردى ۇستاۋ نەگىزدەرى مەن ءتارتىبىن بەكىتۋ, ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمى سالاسىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ, اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كوپتەگەن وزگە زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى, ولار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ ءتارتىبى مەن ادىستەرىن وزگەرتۋگە باعىتتالدى.
زاڭنامالىق دەڭگەيدە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ جانە سوتتار تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋ ارقىلى قورعالۋىن ودان ءارى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى شەشىلدى. 2011 جىلى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى تۋرالى زاڭ قابىلداندى. سونداي-اق پرەزيدەنت ىشكى ىستەر ورگاندارى تۋرالى جاڭا زاڭ ازىرلەۋدى تاپسىردى, ول پارلامەنت قاراۋىنا بيىل ءتۇسۋى ءتيىس.
ازاماتتار مەن ۇيىمداردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى ەنگىزىلدى: مەدياتسيا جانە سوت اكتىلەرىن جەكە نەگىزدە ورىنداۋ, قاماۋدى سوتتىق سانكتسيالاۋ ەنگىزىلدى. قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە القابيلەر ينستيتۋتى ەنگىزىلدى. جىل سايىن سوتتاردىڭ ماماندانۋى تەرەڭدەۋدە.
بۇگىنگى كۇندە مەملەكەت باسشىسىمەن جاريا ەتىلگەن كەلەشەك وزگەرىستەردىڭ جاڭا باسىمدىقتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلدان 2020 جىلعا دەيىنگى قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىندا كورىنىس تاپتى, وندا زاڭنامانىڭ بارلىق سالالارىن جانە سوتتىق, قۇقىق قورعاۋ جۇيەلەرىنىڭ قۇقىق قولدانۋ قىزمەتىن قىلمىستىق ساياسات سالاسىمەن بايلانىستى كەشەندى, ءوزارا بايلانىستى تۇزەتۋ قاجەتتىلىگى اتاپ وتىلگەن.
ول ءۇشىن قىلمىستاردى تەز جانە تولىق اشۋ, بۇل قىلمىستاردى جاساعان تۇلعالاردى انىقتاپ, ولاردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ, ءادىل سوت تالقىلاۋى جانە قىلمىستىق زاڭدى ءتيىستى قولدانۋ ماقساتىندا قىلمىستىق جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭناماسىن ءتيىمدى پايدالانۋدى كوزدەيتىن وڭتايلى قۇقىقتىق تەتىكتەردى ازىرلەۋ قاجەت.
وسىلايشا, جاڭا قىلمىستىق جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكستەرىن قابىلداۋدىڭ ماقساتى تەڭدەستىرىلگەن جۇيە قالىپتاستىرۋ بولۋى ءتيىس. بۇل قوعامدىق قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جانە قوعامدىق قاتىناستاردى قىلمىستىق-قۇقىقتىق قورعاۋ تيىمدىلىگىنە نەگىزدەلەدى; العاش رەت نەمەسە الەۋمەتتىك ءالسىز تۇلعالارمەن جاسالعان قىلمىستارعا قاتىستى تولەرانتتىق ءتاسىلدى كەڭەيتۋ; اسا اۋىر قىلمىستارعا, رەتسيديۆ كورىنىستەرىنە, ۇيىمداسقان قىلمىستىلىققا, ەكسترەميزم, تەرروريزم, سىبايلاس جەمقورلىققا جانە ءادىل سوتقا كەدەرگى جاساۋعا قىلمىستىق-قۇقىقتىق رەاكتسيانى كۇشەيتۋ; قىلمىستار پروفيلاكتيكاسىن نىعايتۋ; باس بوستاندىعىن ايىرۋعا بالاما جازالاردىڭ نەعۇرلىم كەڭ قولدانىلۋىنا العىشارتتار جاساۋ, ولاردى ۇستاۋدى جەتىلدىرۋ.
بۇل جەردەگى ماڭىزدى مىندەت زاڭدىلىقتى, ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن مۇلتىكسىز ساقتاۋ, نەگىزسىز ايىپتاۋ مەن سوتتاۋدان, باس بوستاندىعىنان زاڭسىز شەكتەۋدەن قورعالۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. ول ءۇشىن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەر جۇيەسىن كۇشەيتۋ, جەكە ومىرگە قول سۇعىلماۋشىلىقتى, قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ قۇرالدارى مەن ادىستەرىن زاڭسىز پايدالانعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
سونداي-اق, بۇزىلعان قۇقىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋگە, اكىمشىلىك-قۇقىقتىق شارالار ارقىلى قوعامدا قۇقىقتىق قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان وڭتايلى قۇقىقتىق تەتىكتەردى ازىرلەۋ قاجەت. بۇل رەتتە اكىمشىلىك-قۇقىقتىق سانكتسيالاردى قالىپتاستىرۋ كەزىندە ولاردىڭ قوعامدىق قاۋىپتىلىك دارەجەسى مەن قۇقىق بۇزۋشىلىق سيپاتىنا سايكەستىك قاعيداسى مۇلتىكسىز ساقتالۋى ءتيىس.
سونىمەن بىرگە, سوتتار مەن سوتتىق ەمەس ينستانتسيالاردىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جونىندەگى ىستەردى قاراۋ بويىنشا وكىلەتتىكتەرىن اجىراتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەگەن ءجون. اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە تاراپتار باسەكەلەستىگى قاعيداتىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى شارالار قابىلداۋ قاجەت.
جاڭا اقبتك قاراۋ كەزىندە اكىمشىلىك-قۇقىقتىق جانە قىلمىستىق-قۇقىقتىق سانكتسيالاردى ناقتى اجىراتۋ قاجەت. قۇقىققا قايشى ارەكەتتىڭ جاڭا ءتۇرىن – قىلمىستىق تەرىس قىلىقتى ەنگىزگەن ءجون. اكىمشىلىك قۇقىق تەورياسى كوزقاراسى تۇرعىسىنان اكىمشىلىك تەرىس قىلىق رەتىندە اكىمشىلىك ەرەجەلەردى, ياعني جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن ولاردىڭ جاريا بيلىك ورگاندارىمەن قاتىناستارىندا بەلگىلەنگەن اكىمشىلىك قۇقىق نورمالارىن بۇزۋ تانىلۋى ءتيىس.
جاڭا كودەكستەردىڭ نەگىزگى ماقساتى قولدانىستاعى قىلمىستىق, قىلمىستىق ءىس ءجۇرگىزۋ, اكىمشىلىك زاڭنامانىڭ جانە قۇقىق قولدانۋشىلىق ءتاجىريبەنىڭ ماڭىزدى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ بولىپ تابىلاتىنىنا قاراماستان, ۇسىنىلاتىن جاڭالىقتار ويلاستىرىلعان جانە عىلىمي نەگىزدەلگەن بولۋى ءتيىس.
ەڭ باستىسى – قانداي تارتىمدى بولىپ كورىنۋىنە قاراماستان, قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ شەتەلدىك تاجىريبەسىن سالماقتى پايدالانۋ قاجەت, ونى بەلگىلى ءبىر وبەكتيۆتى فاكتورلاردى ەسەپكە الماستان, قازاقستاندىق قۇقىقتىق ورتاعا مەحانيكالىق كوشىرۋ قۇقىق قولدانۋشىلىق تاجىريبەگە تەرىس ىقپال ەتۋى مۇمكىن. ەلدىڭ ايرىقشا, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىنە, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىنە, قۇقىقتىق سانا جانە قۇقىقتىق مادەنيەتكە, ءدىلدىڭ داستۇرلىلىگىنە بايلانىستى شەت مەملەكەتتەردىڭ ۇلگىسى بويىنشا ىقپالدى قۇرىلىم قۇرۋ مۇمكىن ەمەس. وسىعان بايلانىستى, پارلامەنتكە جاڭا قىلمىستىق, قىلمىستىق ءىس ءجۇرگىزۋ, قىلمىستىق اتقارۋ كودەكستەرى مەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكستى قابىلداۋ بويىنشا باس پروكۋراتۋرا, ادىلەت مينيسترلىگى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ اۋقىمدى جۇمىس جاساۋ قاجەت.
جاڭا كودەكستەردى قابىلداۋ ارقاسىندا وتاندىق زاڭنامانى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە قول جەتكىزۋىمىزگە بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. ەقىۇ قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى جەتىلدىرۋ جونىندەگى انىقتامالىعىنىڭ كوپتەگەن ەرەجەلەرى كودەكستەر جوبالارىنىڭ نورمالارىندا ىسكە اسىرىلعان. وسىلايشا, جاڭا قىلمىستىق, قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ, قىلمىستىق اتقارۋ كودەكستەرى مەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكس قىلمىستىلىقپەن كۇرەسۋدىڭ ىقپالدى تەتىگىنە اينالۋى ءتيىس.
بۇل رەتتە, مەملەكەت باسشىسى قىلمىستىق قۇقىقتى ىزگىلەندىرۋ جانە قوعامدا كەز كەلگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا «نولدىك ءتوزىمدىلىكتى» قالىپتاستىرۋ بەتالىستارى اراسىندا ورتاق ۆەكتور قۇرۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. «نولدىك توزىمدىلىك» تاكتيكاسى قۇقىق بۇزۋشىلارعا مەملەكەتتىڭ كەز كەلگەن تارتىپسىزدىكتەردىڭ جولىن كەسۋگە بەل بايلاعانىن كورسەتۋ ءۇشىن ءتىپتى كىشىگىرىم قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن قاتاڭ جازالاردى كوزدەيدى. بۇل قاعيدات قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋدا جانە قىلمىستىلىقپەن كۇرەسۋدە ماڭىزدى قادامعا اينالۋى ءتيىس. الايدا, بۇل رەتتە, ءاربىر قازاقستاندىق كىشىگىرىم قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىپ, وعان كوز جۇمۋعا بولمايتىنىن ۇعىنۋى كەرەك.
بۇگىنگى تاڭدا جاڭا سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا ماڭىزدى ءمىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە قوعامنىڭ ۇيىمداسۋىن جەتىلدىرۋگە, زاڭدىلىق پەن قۇقىقتىق ءتارتىپتى نىعايتۋعا, قىلمىستىلىقتىڭ الدىن الۋعا بەلسەندى جاردەمدەسۋدى, ونى تۋعىزاتىن سەبەپتەردى جويۋدى ەسەپتەگەن ءجون. قۇقىق قولدانۋشىلىق تاجىريبە مەن زاڭنامانى تالداۋ قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا جاعداي جاسايتىن نورمالار قۇقىقتىڭ بارلىق سالالارى مەن سالا تارماقتارىندا كورىنىس تاپقاندىعى جونىندە قورىتىندى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا قاتىسى بار ەرەجەلەر بەلگىلەنبەگەن قۇقىق سالاسى جوق دەۋگە بولادى. قىلمىستىلىق سەرپىندى جانە بەيىمدى قۇبىلىس بولىپ تابىلادى, بۇل رەتتە, سەبەپتى كەشەندى زەرتتەۋ تۇراقتى جانە جۇيەلى بولۋى ءتيىس.
بۇگىن قابىلدانىپ جاتقان «قۇقىق بۇزۋشىلىقتار پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» زاڭنىڭ ەرەجەلەرىن ورىنداۋ جونىندەگى شارالار بولجالدى وڭ ناتيجەلەرگە الىپ كەلمەيتىندىگىن اتاپ ءوتكەن ءجون. وسىعان بايلانىستى, بۇگىنگى كۇندە قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ پروفيلاكتيكاسى بويىنشا حالىقارالىق تاجىريبەنى زەرتتەگەن ءجون. شەتەلدەردە ءوزىن ءوزى قورعاۋعا, جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءمانى بار اقپارات ءۇشىن سىياقى ۇسىنۋعا, قىلمىستاردىڭ پروفيلاكتيكاسى جونىندەگى كەڭەستەردى راديو جانە تەلەديدار ارقىلى تاراتۋعا باعىت الۋ ارقىلى قوعامداستىقپەن جۇمىس جۇرگىزۋ كەڭىنەن قولدانىلۋدا, ال ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ءتارتىپتى نىعايتۋعا قاتىسۋى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار سانىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, زاڭنامالىق دەڭگەيدە شەشىلۋى ءتيىس كەيبىر پروبلەمالىق ماسەلەلەر بار. ماسەلەن, «قۇقىق بۇزۋشىلىقتار پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» زاڭمەن پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋعا جاتاتىن تۇلعالار ءتىزىمى بەكىتىلگەن. الايدا, وعان بۇرىن سوتتالعاندار كاتەگورياسى ەنبەگەن, ءدال وسى تۇلعالار رەتسيديۆتى قىلمىستىلىققا تەرىس ىقپالىن تيگىزەدى.
باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان مەرزىمىنەن بۇرىن شارتتى تۇردە بوساتىلعان تۇلعالاردى تۇرعىلىقتى مەكەن-جايىنا دەيىن باقىلاۋدىڭ جۇيەسى جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتەدى. باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساتىلعان تۇلعالاردى ەڭبەك جانە تۇرمىستىق ورنالاستىرۋ ماسەلەسى وزەكتى, سەبەبى ول رەتسيديۆتى قىلمىستىلىقپەن تىكەلەي بايلانىستى. جوعارىدا ايتىلعاندى ەسكەرە وتىرىپ, رەسوتسياليزاتسيالاۋ, جۇيەسىن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار پروفيلاكتيكاسى جونىندەگى شارا رەتىندە دامىتۋ قاجەت. بۇگىنگى كۇندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە پروباتسيا قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ بار قىلمىستىق-اتقارۋ ينسپەكتسيالارى شەڭبەرىندە شاعىن توپتى تەك شارتتى سوتتالعان تۇلعالار ءۇشىن قۇرۋمەن شەكتەلدى. رەسوتسياليزاتسيالاۋدىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن شەتەلدىك تاجىريبەنى ەسەپكە الا وتىرىپ پروباتسيانىڭ تولىمدى قىزمەتىن قۇرۋ قاجەت. پروباتسيا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە سوتقا دەيىنگى ساتىلاردى دا, پوستپەنيتەنتسيارلىق كەزەڭدى دە قامتيتىن ەدى.
بۇل جەردە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, بولاشاقتا جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساتىلعان تۇلعالاردى رەسوتسياليزاتسيالاۋعا نەعۇرلىم ءتيىمدى قاتىسۋلارى ءتيىس.
سونداي-اق, كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتار سانىنىڭ جانە قىلمىستىلىقتىڭ ءوسۋ ماسەلەسى تۇر. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر وتباسى, مەكتەپ, قوعامداستىق تاراپىنان كۇشەيتىلگەن الەۋمەتتىك باقىلاۋدى تالاپ ەتەدى, سەبەبى وسى جاستا تۇلعا قالىپتاسۋى ورىن الادى. «قيىن بالالاردىڭ» جەكە پەداگوگيكالى امالىن تابا ءبىلۋ كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جانە قىلمىستار پروفيلاكتيكاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسادى.
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا مەملەكەت باسشىسىمەن قويىلعان جاڭا سىن-قاتەرلەر مەن مىندەتتەردى ەسەپكە الا وتىرىپ, پروفيلاكتيكانىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى تۋدى. بۇگىنگى تاڭدا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىنە ينتەگراتسيالانعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتار پروفيلاكتيكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سالاارالىق باعدارلاماسىن ازىرلەۋدى كوزدەيتىن قىلمىستىلىقپەن كۇرەسۋدىڭ وزگە ستراتەگياسى قاجەت.
قىلمىستىلىقتىڭ الدىن الۋدىڭ مىندەتتەرىن شەشە وتىرىپ, مەملەكەت جانە قوعام قۇقىقتىق سانا, يدەولوگيا جانە ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارمەن بايلانىستى الەۋمەتتىك ماڭىزدى ماقساتتارعا قول جەتكىزەدى. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەت بەدەلىن ارتتىرادى, قۇقىقتىق نيگيليزمنىڭ دەڭگەيىن تومەندەتەدى جانە دەموكراتيالىق قوعامنىڭ ودان ءارى دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. پارلامەنتتىڭ ءۇشىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ سوزىندە اتاپ وتىلگەن جوعارىداعى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ رەسپۋبليكانىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن جانە زاڭدىلىق ءتارتىبىن, ادام مەن ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋدى ودان ءارى دامىتۋعا, قازاقستاننىڭ تۇراقتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسايدى.
ءوز كەزەگىندە پارلامەنت ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ, وڭ حالىقارالىق تاجىريبەنى پايدالانۋ ارقىلى قازاقستاندىق ينستيتۋتسيونالدى-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرادى. بۇل رەتتە, بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ, ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ءوزارا ارەكەتتەستىگى مەملەكەت باسشىسىمەن العا قويىلعان جوعارى ماقساتتارعا جەتۋگە الىپ كەلۋى ءتيىس.
ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى قاراپايىم ازاماتتار باعالايتىن بولادى. ءاربىر ادام قاۋىپسىزدىك اتموسفەراسىندا ءومىر ءسۇرىپ, ونىڭ تىنىشتىعى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى نىق قورعالۋىنا سەنىمدى بولعان كەزدە عانا قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك ادىلەتتى رەفورمالاۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەر جايلى ايتۋعا بولادى.
سەرىك اقىلباي,
پارلامەنت سەناتى كونستيتۋتسيالىق زاڭناما, سوت جۇيەسى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى.
