وسىدان التى-جەتى جىل بۇرىن ءبىزدىڭ وبلىسقا كارتوپ پەن كوكونىس ونىمدەرى ىلعي دا وڭتۇستىكتەن كەلەتىن-ءدى. جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتار كارتوپ ءوسىرۋدى قولعا الا قويماعان كەز ەدى. قازىر جاعداي باسقاشا, مەملەكەت قولداۋى ارقاسىندا وبلىس شارۋاشىلىقتارى كوكونىس پەن كارتوپ ءوسىرۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسىن يگەرىپ, بۇل كۇندەرى مول تابىسقا كەنەلۋدە. جەرگىلىكتى ءونىم نارىققا ەنىپ, ءوز ورنىن تاپتى, وڭتۇستىك جاقتان كەلەتىن كوكونىس, كارتوپ ازايدى.
بيىل دا وبلىستا استىق پەن كوكونىس ونىمدەرى, كارتوپ مول ءونىم بەرۋدە.
وسىدان التى-جەتى جىل بۇرىن ءبىزدىڭ وبلىسقا كارتوپ پەن كوكونىس ونىمدەرى ىلعي دا وڭتۇستىكتەن كەلەتىن-ءدى. جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتار كارتوپ ءوسىرۋدى قولعا الا قويماعان كەز ەدى. قازىر جاعداي باسقاشا, مەملەكەت قولداۋى ارقاسىندا وبلىس شارۋاشىلىقتارى كوكونىس پەن كارتوپ ءوسىرۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسىن يگەرىپ, بۇل كۇندەرى مول تابىسقا كەنەلۋدە. جەرگىلىكتى ءونىم نارىققا ەنىپ, ءوز ورنىن تاپتى, وڭتۇستىك جاقتان كەلەتىن كوكونىس, كارتوپ ازايدى.
بيىل دا وبلىستا استىق پەن كوكونىس ونىمدەرى, كارتوپ مول ءونىم بەرۋدەءوڭىر بويىنشا 320 مىڭ توننا كارتوپ جينالادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل – وبلىس تۇرعىندارى ءبىر جىلدا تۇتىناتىن مولشەردەن 6 ەسەگە كوپ. قازىر كۇزگى جيىن-تەرىننىڭ قىزعان شاعى. وبلىس ورتالىعىندا «پاۆلودار كارتوبى – 2013» اتتى جارمەڭكە ءوتتى. ءار اۋداننىڭ كوكونىس كارتوپ وسىرۋشىلەرى جارمەڭكەگە وزدەرى وسىرگەن ونىمدەرىن الىپ كەلدى. كارتوپ پەن كوكونىس تۇرلەرى, قاربىز, بالدىڭ ءتۇرلى سورتتارى جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلىپ, شارۋالار ءار ءونىمنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن اڭگىمەلەپ بەردى.
ماسەلەن, قاشىر اۋدانىنىڭ «تۇلەنوۆ», «پەسچان اسىل تۇقىمدى مال ورتالىعى», «بولتەكپاەۆ», «جاس نۇر» شارۋاشىلىقتارى 107 گەكتار جەرگە ەگىلەگەن كارتوپتىڭ ونعا جۋىق سورتتارىن الىپ كەلىپتى. گەكتارىنان 30-35 توننا ءونىم جيناپتى. قازىرگى كۇنى كەلىسىن 35 تەڭگەدەن ساتۋدا. ەرتىس وزەنىنىڭ جايىلماسى كوكونىس, كارتوپ ءوسىرۋشى شارۋاشىلىقتار ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىك. سونىمەن قاتار, سۋارمالى جەرلەردىڭ كولەمىن ۇلعايتۋدىڭ جانە وزىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋدىڭ ارقاسىندا جىل سايىن ءونىم كولەمى ارتىپ كەلەدى. مەملەكەت قارجىسىنا قازىرگى كۇنى جاڭادان سۋ جۇيەلەرى سالىنىپ, ونىڭ تارماقتارى شارۋاشىلىقتاردىڭ القاپتارىنا جەتكىزىلۋدە. ءبىزدىڭ ءوڭىر ەلىمىزدىڭ اۋماعىنداعى كارتوپتى ەڭ كوپ ەكسپورتتاۋشى بولىپ وتىر. پاۆلوداردىڭ كارتوبىن رەسەيدىڭ ومبى, تۇمەن, ءنوۆوسىبىر قالالارىنا, ءتىپتى, ياكۋتيا, بۋرياتيا ەلدەرىنە تاسىمالداۋدا. بۇل جەرگىلىكتى كارتوپتىڭ حالىقارالىق نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتۋدە. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بيىلعى جىلدىڭ 10 مىڭ توننا كارتوبى سىرتقا ساتىلدى. وبلىستا الەۋەتى مىقتى كارتوپ وسىرۋشىلەردىڭ كاتالوگى دا جاسالىپ قويدى. ونى بارلىق وڭىرلەرگە تاراتۋدى جوسپارلاپ وتىر. كارتوپ تاماق رەتىندە عانا ەمەس, مال ازىعىنا, مەديتسينادا, حيميالىق سالادا, پارفيۋمەريادا كەڭىنەن قولدانىلادى ەكەن. وبلىستا كارتوپتى سۋارمالى تاناپتاردا وتىرعىزۋعا نازار اۋدارىلۋدا. وسى جىلى وڭىردەگى سۋارمالى جەردىڭ 35 پايىزىنا كارتوپ ەگىلىپتى. تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسى ارقىلى كارتوپ ءوسىرۋ تەحنولوگياسىندا گوللاندىق ءادىستى ىسكە قوسقان 20-دان استام شارۋاشىلىق بار. سونىمەن قاتار, كوكونىس وسىرۋشىلەر ءونىمدى دەلدالسىز جەتكىزۋ, ەكسپورت اۋماعىن كەڭەيتۋگە بايلانىستى پىكىرلەرىن ايتۋدا. مىسالى, «كەڭەس-اگرو» شق باسشىسى قالقامان وماروۆ ساۋدا جەلىلەرى ءونىمدى ەگىس دالاسىنان تيەپ الىپ كەتەتىندەي جۇيە قۇرىلۋى قاجەت دەيدى. بۇل دامىعان ەلدەردە بار. ناتيجەسىندە, تۇتىنۋشى قولىنا ارزان ءارى ساپالى كارتوپ تۇراقتى جەتىپ تۇرادى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان اشىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا وبلىستا كارتوپ جانە كوكونىس وسىرۋشىلەردىڭ جەرگىلىكتى اسسوتسياتسياسى قۇرىلادى. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى, كاسىپكەرلىك جانە ساۋدا, قازاقستاننىڭ كارتوپ جانە كوكونىس وسىرۋشىلەرى اسسوتسياتسياسى, سونداي-اق, «قازاگروماركەتينگ» اق اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى تورتجاقتى مەموراندۋم دا جاسالدى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى.
