سەرپىندى جوبالار بيىكتەرگە باستايدى

ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسقار نۇرعاليەۆپەن اڭگىمە – قۇرمەتتى اسقار قايىر­تاي­ ۇلى, ءسىز بەن ءبىزدىڭ بۇگىنگى اڭگىمە­مىز­دىڭ اتى ايتىپ تۇرعانداي, العاشقى ءسوزدى ەلىمىزدىڭ, جەرىمىزدىڭ ەڭسەسىن كوتەرە تۇسۋگە باعىتتالىپ, دۇنيە­جۇ­زىلىك داعدارىس كەزىنىڭ وزىندە وي­داعىداي جۇزەگە اسۋداعى وبلىس كو­لەمىندەگى سەرپىندى جوبالاردان باستاعان ءجون بولار. – الەمدىك ەكونوميكانىڭ قار­جى داعدارىسىنان تۇرالاپ تۇرعان كەزىندە بىزدەگى ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 1 ترلن. 270 ملرد. تەڭگەنى قۇ­راپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 293 ملرد. تەڭگە تىكەلەي ينۆەستيتسيا تار­تىلۋىنا قول جەتكىزۋ  ۇلكەن جەتىستىك دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل كۇندەرى ەلباسى نازارىن­دا­عى “جەر-تەڭىز-اسپان” ۇزاق مەر­زىمدى ىقپالداستىرىلعان ينۆەستي­تسيا­لىق مەگاجوبا, “اقتاۋ تەڭىز پورتى” ارنايى ەكونوميكالىق اي­ماعىنداعى 4 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. كاسپيدىڭ قازاقستاندىق بولىگىن يگەرۋگە يگى ىقپال ەتەتىن مەم­لە­كەت­تىك باعدارلاماعا وراي, قۇرىق تەڭىز پورتىمەن جۇمىسشى كەنتى دا­مۋى­نىڭ باس جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ جالعاسىپ, سونداعى ەرساي ۆەرفىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. جالپى, وبلىس كولەمىندە يندۋستريالىق-ين­نوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسى­نىڭ اياسىندا جالپى قۇنى 1,3 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايتىن 12 جوبا ورىندالۋ ۇستىندە. تاعى دا 10 ينۆەستيتسيالىق جوبا ساراپتا­ما­دان ءوتىپ, جۇزەگە اسىرىلۋعا قا­بىلداندى. اتاپ ايتار بولساق, “اقتاۋ سيتي” قالا قۇرىلىسىنىڭ جوباسى, “كاسپي ەنەرگەتيكالىق حابى” جوباسى, “كەندىرلى” دەم­الىس ايماعىنىڭ قۇرىلىسى, ماڭ­عىستاۋدى بۇرىنعىداي تۇبەك ەمەس, توقسان جولدىڭ تورابىنا اينال­دىرعالى تۇرعان كوپتەگەن تەمىر جانە اۆتوموبيل جولدارى قۇرى­لىسىنىڭ جوباسى بار. – اتالعان سەرپىندى جوبالاردىڭ اراسىندا ەلدى ەلەڭدەتىپ جۇرگەن ءتورت-بەس جوباعا تەرەڭىرەك توقتا­لىپ وتكەن ءجون سياقتى. ولاي بول­سا, العاشقى اڭگىمە “اقتاۋ سيتي” قالا قۇرىلىسى جوباسى جايلى بولسىن. – كەلىستىك. “اقتاۋ سيتي” قا­لا­سىنىڭ جوباسى – ۇلكەن دە اۋ­قىم­دى, كۇردەلى جوبا. ونى ناقتى ىسكە اسىرۋعا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وتكەن جىلعى ناۋ­رىز ايىنداعى بىرىككەن اراب ءامىر­لىكتەرىنە ء(باا)  رەسمي ساپا­رى كەزىندە قول جەتتى. قازىر ەل­با­سى تاپسىرماسى بويىنشا قازاق­ستان جاعىنان جوبانى يگەرۋگە “سامۇرىق-قازىنا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى اتسالىسۋدا. سوعان وراي, بۇل كۇندەرى جوبا جۇزەگە اسى­رىلىپ جا­تىر. مەم­لەكەت باسشى­سى­نىڭ تاپسىرماسىمەن قالالىق ءمانى بار نى­ساندار مەن كوپ قابات­تى تۇرعىن ۇيلەر قۇرى­لىسىنا 43,26 گا جەر تەلىمى ءبولىندى. اقتاۋ قالاسىنىڭ 33-شاعىن اۋدانى قۇرىلىسىن, ياعني “اقتاۋ سيتي” جو­با­سىنداعى 1-شاعىن اۋداندى سالۋ تۇجى­رىم­داماسى بەكىتىلدى. ول جەردە تۇرعىن ءۇي­­لەر­مەن قاتار, ساۋدا, بيزنەس ورتالىقتارى, جايلى قوناق ۇيلەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم وشاقتارى بوي كوتەرەدى. ەكى شاعىن اۋداننان سوڭ, ءىرى-ءىرى مۇناي-گاز ءوندىرۋ كومپانيالارىنىڭ كەڭ­سە­لەرى سالىنا باستايدى. بۇل ءىستى جەدەلدەتۋ جونىندە وبلىس اكىمدىگى مەن “سامۇرىق-قازىنا” جىلجى­ماي­تىن م ۇلىك قورى” اق اراسىندا 1-شاعىن اۋداندى باستاۋدا ءوزارا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەمو­ران­دۋمعا قول قويىلدى. ءبارى دە ويداعىداي بولسا, وسى جازدا قۇرى­لىستى باستاۋ كوزدەلىپ وتىر. – وڭىرىمىزدە قولعا الىنىپ وتىر­عان تاعى ءبىر ءىرى جوبالاردىڭ قا­تارىندا “كاسپي ەنەرگەتيكالىق حا­بىنىڭ” اتى اتالادى. ەندى وسى جو­بانىڭ ءمان-ماڭىزى جانە ونىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى جونىندە نە ايتاسىز؟ – ءيا, “كاسپي ەنەرگەتيكالىق حابى” جوباسى دا  ەلباسىنىڭ تىكە­لەي قولداۋىمەن ومىرگە كەلگەلى تۇرعان كەلەشەگى مول, تەك ەلىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, حالىقارالىق ما­ڭىزعا يە بولاتىن جوبا. ولاي دەي­تىنىمىز, بۇل ىسكە ءباا, گوللانديا كومپانيالارى دا اتسالىسقالى وتىر. اقتاۋدا سالىناتىن بۇل جوبا بوي­ىنشا ەنەرگەتيكالىق سەكتوردى دامىتۋ مەن مۇناي-گاز جانە سەر­ۆيستىك كومپانيالار ءۇشىن جوعارى تەحنولوگيالى وندىرىستەر قۇرى­لا­دى. وندا مامانداندىرىلعان زەرت­حانالار, گەوفيزيكالىق دەرەكتەر مەن ەكونوميكالىق جاعدايلاردى باقىلايتىن, باسقارا­تىن ورتالىق­تار بول­ماق­شى. ءبىر سوزبەن ايت­قان­دا, “كاس­پي ەنەر­گەتيكالىق حابى” – كاسپي تە­ڭى­زىنىڭ اي­ماعىندا مۇ­ناي­-گاز ونەركاسىبىن قاجەتتى تەحنيكالىق, كادرلىق جانە كوممەر­تسيالىق رەسۋرستارمەن قامتا­ما­سىز ەتىپ, مۇناي-گاز سەكتورىن وسى زامانعا ساي دا­مىتا تۇسۋگە مۇمكىندىك جاسايدى. دامۋىمىزدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى سترا­تە­گياسى اۋقى­مىن­داعى سەرۆيستىك-تەحنو­لو­گيا­لىق ورتالىق رەتىندە “كاسپي ەنەرگە­تي­كا­لىق حابىنىڭ” سىرتقى ين­فرا­­قۇ­رى­لىمى قۇرىلى­سىنىڭ تەح­ني­كا­لىق-ەكونوميكالىق نەگىزدە­مە­سى جا­ساقتالدى. جاقىندا عانا وبلىس اكىمى قىرىمبەك كو­شەرباەۆ جوبا قۇرىلتايشى­لارى­نىڭ وكىل­دە­رى ءFىrst Energy Bank باسقار­ما­سى­نىڭ توراعاسى ب.زانويان مەن كاسپي دامۋ ورتالىعىنىڭ باس دي­رەك­تورى ە.الىموۆپەن كەزدەسىپ, ءبىراز ما­ڭىزدى ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاپ­تى. مۇنداعى العاشقى نىسان قۇرىلىسى دا جاقىن كۇندەردە قولعا الىنادى. – ماڭعىستاۋدىڭ مۇناي مەن گاز وندىرۋشىلەر ولكەسى عانا ەمەس ەكەنى بەلگىلى. ماسەلەن, ءوڭىر ءىرى كو­لىكتىك الەۋەتكە يە بولۋمەن قاتار, ءتۋريزمدى دامىتۋدى دا ىرگەلى ىستەردى قولعا الا باستادى. بۇل رەتتە “كەن­دىرلى” دەمالىس ايماعى ويعا ورا­لادى. ول جايلى نە ايتۋعا بولادى؟ – بۇل ءبىر ەن دالاداعى ەرەكشە قۇرىلىس بولماق. وتكەن جىلى وبلىس اكىمدىگى مەن ينۆەستورلار اراسىنداعى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. كۋرورتتى ايماقتىڭ قۇرىلىسىن سالۋدىڭ باس جوسپارى اياقتالۋ ءۇس­تىن­دە. ونداعى بەس جۇلدىزدى 4 قو­ناق ءۇيدى نەمىس, اراب كوم­پا­نيالارىمەن بىرلەسە سالۋعا كەلىسىم بار. ال, حالىقارالىق اۋەجايدىڭ قۇرىلىسىن كونتسەسسيالىق نەگىزدە ىسكە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل كۇندەرى كۋرورت ايماعىنىڭ ىشكى ينجەنەرلىك جانە كولىكتىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ قۇرىلىسى بويىنشا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەلەر ءازىر­لەندى. ول جەردە بولاشاقتا جۇمىس ىستەيتىن كادرلاردى وزىمىزدەن داي­ىنداۋ نيەتىمەن ماڭعىستاۋ تۋريزم كوللەدجى اشىلىپ, العاشقى وقۋشىلار ءبىلىم الۋدا. – سەرپىندى جوبالاردىڭ ىشىندە ماڭ­عىستاۋدى توقسان جولدىڭ تورا­بى­نا اينالدىرعالى وتىرعان كولىك جول­دارى جايلى ايتارىڭىز بار بولار... – البەتتە. شىندىعىندا دا ءبىزدىڭ وبلىس – “سولتۇستىك-وڭ­تۇستىك” جانە “تراسەكا” سياقتى ەكى حالىقارالىق كولىك ءدالىزى ءوتىپ, كولىك جولدارىنىڭ بارلىق تۇرلەرى توعىساتىن ءوڭىر. سوعان باي­لا­نىس­تى ءىرى-ءىرى جوبالار قولعا الىندى. اقتاۋ حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ جولاۋ­شى­لار تەرمينالى پايدا­لا­نۋ­عا بەرىلدى جانە دە ول رەس­پۋب­ليكامىزدا ءبىرىنشى رەت كونتسەس­سيالىق نەگىزدە سالىندى. “وزەن-تۇركىمەنستان شەكاراسى” تەمىر جو­لىنىڭ قۇرى­لىسى باستالدى. “جەتىباي-تۇركى­مەنستان” اۆتو­مو­بيل جولىن قايتا قۇرىلىمداۋ ءما­سەلەسى شەشىمىن تاپتى. تۇرعىن­دار­دى تولعاندىرىپ جۇرگەن ۇلكەن شارۋا – “اتىراۋ-اقتاۋ” اۆتومو­بيل جولىنىڭ “بەينەۋ-اقتاۋ” بولىگىن قايتا قۇرىلىمداۋ ماسەلەسى وڭ شەشىلىپ وتىر. 2010 جىلعا ار­نالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە قا­زىردىڭ وزىندە ونداعى جۇمىس­تار­دى باستاۋعا 500 ملن. تەڭگە ءبولىن­بەك. جالپى, قاجەتتى 74 ملرد. تەڭگە ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن بيىل ازيا دامۋ بانكىنەن نەسيە تۇرىندە بەرىلەدى. اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز-ساۋدا پورتىن كەڭەيتۋ ءجۇرىپ جا­تىر. تەڭىز جانە مۇناي وپەراتسيا­لا­رىن قولداۋ رەتىندە باۋتينو جانە سارىتاس تەڭىز پورتتارى دا دامۋ ۇستىندە. مىنە, وڭىرىمىزدە وسىنداي جانە باسقا دا سەرپىندى جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتسا, بۇل ۇدەرىستەر حالقىمىزدىڭ ەرىك-جىگەرى مەن ەل ەڭسەسىن كوتەرە ءتۇسىپ, بيىكتەرگە باستايدى دەپ ويلايمىن. – اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت, جۇمىستارىڭىز جەمىستى بولسىن. اڭگىمەلەسكەن جولامان بوشالاق.